Լեսեր Ուրի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox artiste.png
Լեսեր Ուրի
գերմ.՝ Lesser Ury
Lesser Ury 1910 Selbstporträt mit Pinsel und Palette.JPG
Ծնվել է նոյեմբերի 7, 1861({{padleft:1861|4|0}}-{{padleft:11|2|0}}-{{padleft:7|2|0}})[1][2][3][4]
Ծննդավայր Międzychód, Greater Poland Voivodeship, Լեհաստան
Վախճանվել է հոկտեմբերի 18, 1931({{padleft:1931|4|0}}-{{padleft:10|2|0}}-{{padleft:18|2|0}})[1][2][3] (69 տարեկանում)
Մահվան վայր Բեռլին, Վայմարյան Հանրապետություն
Քաղաքացիություն Flag of Germany.svg Գերմանիա
Մասնագիտություն նկարիչ
Ոճ Դյուսելդորֆի գեղարվեստական դպրոց
Թեմաներ գեղանկարչություն
Lesser Ury Վիքիպահեստում

Լեսեր Ուրի (գերմ.՝ Lesser Ury, նոյեմբերի 7, 1861({{padleft:1861|4|0}}-{{padleft:11|2|0}}-{{padleft:7|2|0}})[1][2][3][4], Międzychód, Greater Poland Voivodeship, Լեհաստան - հոկտեմբերի 18, 1931({{padleft:1931|4|0}}-{{padleft:10|2|0}}-{{padleft:18|2|0}})[1][2][3], Բեռլին, Վայմարյան Հանրապետություն), գերմանացի նկարիչ: Գյուղական ու քաղաքային իր բնապատկերներով, նատյուրմորտներով մոտ է իմպրեսիոնիստներին: Ուշ շրջանում ստեղծել է նաև մոնումենտալ գործեր` աստվածաշնչյան թեմաներով:

Կյանք և գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է 1861 թվականին Բիրնբաումում: 1887 թվականից ապրել է Բեռլինում, 1920 թվականից մինչև իր մահը ստեղծագործել է բեռլինյան Շյոնեբերգ շրջանի Նոլենդորֆպլաց փողոցում գտնվող իր արվեստանոցում: Մինչև Բեռլինում հաստատվելը Ուրին գեղանկարչություն է սովորել Դյուսելդորֆում և Բրյուսելում, մեծ փորձառություն է ստացել Փարիզում` աշակերտելով Ժյուլ Լեֆևրին, որոշ ժամանակ սովորել է Մյունխենի գեղարվեստի ակադեմիայում:

Լեսեր Ուրիի սիրած թեմաներն են եղել Բեռլինի փողոցներն ու Բրանդենբուրգի տեսարանները: Հսկայական Բեռլինի նկատմամբ Ուրին մեծ համակրանք է տածել: Քաղաքի նկատմամբ սերը իր վառ դրսևորումն է գտել նրա արվեստում: Ուրին վարպետորեն է տիրապետել թե՛ յուղաներկին և թե՛ գունամատիտներին, ինչը հնարավորություն էր տալիս բնանկարներում արտացոլելու լույսի և օդի նրբերանգները:

Ուրին մենակյաց մարդ է եղել. իր ուղին արվեստում հարթել է միայնակ այն դեպքում, երբ իր ժամանակակիցներ Լիբերմանը, Սլեֆոգտը և Կորինտը իրենց նպատակներին հասնելու համար միավորվել են` ստեղծելով ստեղծագործական միություն: Ամենայն հավանականությամբ, ակադեմիայի նախագահ, արվեստի ազդեցիկ գործիչ Մաքս Լիբերմանի համար օրեցօր ավելի մեծ հեղինակություն վայելող Ուրին մրցակից է եղել: Լիբերմանը ամեն կերպ փորձել է խոչընդոտել նկարչի կարիերայի աճը: Ուրին մասնակցել է Բեռլինի սեցեսիոնի ցուցահանդեսներին միայն այն բանից հետո, երբ Լիբերմանին քարտուղարի պաշտոնում փոխարինել է Լովիս Կորինտը: 1921 թվականին նկարիչը դարձել է Սեցեսիոնի պատվավոր անդամ: Այդ տասնամյակում Ուրին շատ է ճանապարհորդել, եղել է Լոնդոնում, Փարիզում և Գերմանիայի մի շարք քաղաքներում: Ամեն ուղևորությունից հետո նկարիչը բերել է մեծ քանակությամբ նոր աշխատանքներ:

Փարիզի հերթական այցելությունից հետո 1928 թվականին Ուրիի առողջությունը կտրուկ վատանում է: 1931 թվականին ազգային պատկերասրահն ու Սեցեսիոնը պլանավորել էին մեծ շուքով նշել նկարչի 70-ամյակը: Սակայն նկարիչը մահանում է այդ կարևոր իրադարձությունից երեք շաբաթ առաջ:

Մեծ տարածում է գտել իրական հիմքից զուրկ այն լեգենդը, թե նկարչի աշխատանքների մի մասը կորել է պատերազմի ժամանակ ազգայնամոլների իշխանության օրոք: Ուրիի մահից հետո նրա արվեստանոցում հայտնաբերվել են մեծ թվով նկարներ և 30.000 ռեյխսմարկա (Վայմարյան հանրապետության դրամական միավոր): Նկարների մեծ մասը վաճառվել է աճուրդում` հայտնվելով մասնավոր հավաքածուներում: Ուրիի աշխատանքների վերջին ցուցահանդեսը կայացել է 1995 թվականին Կետե Կոլվիցի թանգարանում: Ուրին թաղված է բեռլինյան Վայսենզե շրջանի հրեական գերեզմանոցում:

Նկարիչների բարեկամության պատմական անեկդոտ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մի անգամ Լեսեր Ուրին Լիբերմանի արվեստանոցում քննադատում է նրա աշխատանքներից մեկը: Ավելի ուշ նա հայտարարում է, որ Լիբերմանի վերջին գործը ավարտին է հասցվել իր շնորհիվ: «Թող այդպես լինի,— ասել է Լիբերմանը և ավելացրել,— բայց եթե նա պնդի, որ իր նկարներից մեկը ես եմ ավարտել, ես նրան դատի կտամ»:

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Martin Buber: Lesser Ury. In: Ost und West, 2. Jg. 1901, Heft 2, Februar 1901 (Ditigalisat)
  • A. Donath, Lesser Ury, 1921
  • Hermann A. Schlögl, Karl Schwarz, Carl Hermann Ebbinghaus: Lesser Ury. Zauber des Lichts. Ausstellungskatalog, Käthe-Kollwitz-Museum Berlin. Gebr. Mann, Berlin 1995, ISBN 3-7861-1794-2
  • Joachim Seyppel: Lesser Ury. Der Maler der alten City. Leben — Kunst — Wirkung. Eine Monographie. Gebr. Mann, Berlin 1987, ISBN 3-7861-1510-9

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 RKDartists
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Benezit Dictionary of Artists — 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7, 978-0-19-989991-3
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Find a Grave — 1995. — ed. size: 165000000
  4. 4,0 4,1 Delarge J. Le Delarge Paris: Gründ, Jean-Pierre Delarge, 2001. — ISBN 978-2-7000-3055-6