Ժան Ռոբինե

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox auteur.png
Ժան Ռոբինե
Jean Robinet
Ծնվել էհունիսի 23, 1735(1735-06-23)[1][2] Ռեն
Մահացել էմարտի 24, 1820(1820-03-24)[1][2] (84 տարեկանում) Ռեն
ՔաղաքացիությունՖրանսիա
Մասնագիտությունփիլիսոփա, բնագետ, թարգմանիչ և հանրագիտական
Գործունեության ոլորտփիլիսոփայություն
Տիրապետում է լեզուներինֆրանսերեն[2]
Ազդվել էՌենե Դեկարտ
Իսահակ Նյուտոն
Գոթֆրիդ Վիլհելմ Լայբնից
Ջոն Լոք
Էտիեն Բոննոդը Կոնդիլյակ
Ազդել էԳեորգ Վիլհելմ Ֆրիդրիխ Հեգել
Ֆրիդրիխ Շելինգ
Jean-Baptiste-René Robinet Վիքիպահեստում

ժան Բատիստ Ռընե Ոոբինե (ֆր.՝ Jean-Baptiste-René Robinet, հունիսի 23 1735, Ռենմարտի 24 1820), ֆրանսիացի[3] մատերիալիստ-փիլիսոփա[4]։

Ծնվել է տպագրիչի ընտանիքում, սովորել է ճիզվիտական քոլեջում[5]։ Ողջունել է ֆրանսիական հեղափոխությունը, որի սկզբնական շրջանում եռանդուն մասնակցել է քաղաքական պայքարին։ Մահից առաջ եկեղեցու պնդմամբ հրաժարվել է իր հայացքներից։ Ռոբինեի փիլիսոփայական հայացքները բնորոշելու համար էական նշանակություն ունի նրա երիտասարդ տարիների գործունեությունը, երբ, խզելով հարաբերությունները ճիզվիտների հետ, անանուն հրատարակել է «Բնության մասին» (1761—1766 թվականներին) հայտնի աշխատությունը[6]։

Նրա հայացքների հիմնական գաղափարական ակունքները Ջոն Լոկի, Լայբնիցի և է․ Կոնդիլյակի ուսմունքներն են։ Ռոբինեն մատերիալիստական դեիզմի հետևորդ էր։ Ընդունել է օբյեկտիվ աշխարհի գոյությունը։ Մատերիան և շարժումը, ըստ նրա, անոչնչանալի են, մատերիական սուբստանցը անվերջ է տարածության և ժամանակի մեջ։ Բնության բազմազանությունը բացատրել է իրերի պատճառական կապով պայմանավորված համընդհանուր միասնության ու ներդաշնակության սկզբունքով։ Ռոբինեն տարբերել է երեք տեսակի ճանաչողություն՝ զգայություն, կշռադատություն և ինտուիցիա, դրանց համապատասխան՝ երեք տեսակի հավաստիություն՝ զգայական, ակնառու և ինտուիտիվ։

Ըստ նրա, զգայությունները իմացության (այդ թվում տեսական մտածողության) աղբյուր են։ Ռոբինեի գաղափարները հավաքել է օբյեկտների պատճեններ, քննադատել Պլատոնի իդեալիզմը։ Ռոբինեն հիլոզոիզմի կողմնակից էր․ զգայության և մտածողության ընդունակություն էր վերագրում մատերիայի բոլոր ձևերին։

Աշխատություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • De la nature, 1761
  • Considérations philosophiques de la gradation naturelle, 1768
  • Les vertus, réflexions morales en vers, 1814
  • Parallèle de la condition et des facultès de l'homme, avec celles des autres animeaux, trad. de l'anglais, 1769

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Луппол И․ К․, Историко-философские этюды, М․—Л․, 1935, с․ 136—65; Ситковский Е․, Философия Ж․ Б․Робинэ, М․, 1936․

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։ CC-BY-SA-icon-80x15.png