Էքրեմ Վլորա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Էքրեմ Վլորա
Eqrem Vlora (portrait).jpg
 
Կրթություն՝ Թերեզիանում և Ստամբուլի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետ
Մասնագիտություն՝ պատմաբան, դիվանագետ, քաղաքական գործիչ և թարգմանիչ
Ազգություն ալբանացի
Ծննդյան օր դեկտեմբերի 1, 1885(1885-12-01)[1]
Ծննդավայր Վլորա, Ալբանիա
Վախճանի օր մարտի 29, 1964(1964-03-29)[1] (78 տարեկան)
Վախճանի վայր Վիեննա, Ավստրիա
Քաղաքացիություն Flag of Albania (1946–1992).svg Ալբանիա և Flag of the Ottoman Empire (1844–1922).svg Օսմանյան կայսրություն
Հայր Սիրյա Վլորա

Էկրեմ բեյ Վլյորա (ալբ․՝ Eqrem bej Vlora, դեկտեմբերի 1, 1885(1885-12-01)[1], Վլորա, Ալբանիա - մարտի 29, 1964(1964-03-29)[1], Վիեննա, Ավստրիա[2] ), ալբանացի քաղաքական և պետական գործիչ, դիվանագետ, գրող, պատմաբան, Ալբանիայի անկախության շարժման ակտիվիստ[3]:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է 1885 թվականին, Վլորայում, Սիրյա բեյ Վլորայի հարուստ ընտանիքում: Հայրը մեծ հողատեր էր, Ալբանիայի հայտնի պետական և հասարակական գործիչ Իսմայիլ Քեմալիի ազգականը: Սովորել է ալբանական դպրոցներում, այնուհետև վիեննական Թերեզիանումում (գերմ.՝ Theresianum, 1899-1903): 1903-1906 թվականներին Ստամբուլի համալսարանում սովորել է իրավագիտություն և աստվածաբանություն: Այնուհետև աշխատել է Օսմանյան կայսրության արտաքին գործերի նախարարությունում, 1907 թվականին եղել է թուրքական պատվիրակության անդամ Սանկտ Պետերբուրգում: Նա ճամփորդել է Եվրոպայում, Ալբանիայում և Արևելքի երկրներում: Իսմայիլ Քեմալիի ազդեցության ներքո ակտիվ մասնակցություն է ունեցել Ալբանիայի անկախության շարժմանը: 1912 թվականի նոյեմբեր-դեկտեմբերին մասնակցել է ալբանական պետության անկախությունը հռչակած Համաալբանական ազգային ժողովի աշխատանքներին, նշանակվել է ալբանական Սենատի փոխնախագահ, իսկ 1914 թվականին դարձել Արտաքին գործերի նախարարության գլխավոր քարտուղար: Ղեկավարել է ալբանական պատվիրակությունը Նոյվիդում Վլհելմ Վիդի գահակալության արարողության ժամանակ: Իշխանի կառավարման ընթացքում ծառայել է Ալբանիայի ԱԳՆ-ում: Բալկանյան պատերազմների ժամանակ (1912-1913)՝ Վլյորի պաշտպանությունը կազմակերպելիս, եղել է տարածքային գումարտակի հրամանատարը: Մասնակցել է Խիմարայի շրջանում հունական զորքերի հետ բախումներին[4]:

Գերեզմանը Ֆլորայում

Միջպատերազմական ժամանակահատվածում (1923-1926, 1937-1939) երկու անգամ ընտրվել է Ալբանիայի խորհրդարանի պատգամավոր: 1927 թվականին եղել է Ալբանիայի արտակարգ և լիազոր դեսպանը Մեծ Բրիտանիայում: 1929 թվականին ղեկավարել է Ալբանիայի դեսպանատունը Աթենքում: Լինելով ռազմա-քաղաքական դաշինքի կողմնակից և հակադրվելով «դաշնակիցների համաձայնագրին» (ԱնտանտԱռաջին համաշխարհային պատերազմի ընթացքում 1914-1918 թվականներին կալանքի տակ է եղել Իտալիայում, բայց հետագայում դարձել է Իտալիայի և Ալբանիայի միջև սերտ հարաբերությունների հաստատման նախաձեռնողը: Նա ողջունել է 1939 թվականի իտալական ագրեսիան Ալբանիայի դեմ: Լինելով Պետական խորհրդի անդամ` սերտ հարաբերություններ է պահպանել իտալական ֆաշիստների հետ: 1942 թվականին Ալբանիայի վարչապետ Մուստաֆա Մերլիկ-Կրույան (1941-1943) նրան նշանակել է Կոսովոյի հարցերով նախարար, որի արևմտյան կեսը միացած էր Ալբանիային: 1944 թվականին եղել է արտաքին գործերի և արդարադատության նախարար գերմանա-ալբանական կառավարությունում: Կոմունիստների իշխանության գալուց հետո արտագաղթել է երկրից նախ Իտալիա, այնուհետև՝ Ավստրիա:

Մահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մահացել է Վիեննայում: Մինչև 2014 թվականի մարտի 30-ը թաղված է եղել Neustift am Walde-ում: 2014 թվականի մարտի 30-ին նրա մասունքները թաղվել են Վլորայում:

Գրական գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1911 թվականին գերմաներեն լեզվով հրատարակեց Aus Berat und vom Tomor: Tagebuchblätte գիրքը, որը հետաքրքիր նյութեր էր պարունակում Ալբանիայի անկախության շարժման վերաբերյալ 20-րդ դարի սկզբին: 1968 թվականին Մյունխենում հետմահու հրատարակվեց նրա «Օրագիրները»[5] (Lebenserinnerungen) 2 հատորով: Նրա ձեռագրերում պահպանվել են միջնադարյան Ալբանիայի պատմության վերաբերյալ Beiträge zur Geschichte der Türkenherrschaft in Albanien: eine Historische Skizze մոնումենտալ աշխատությունները:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Kastriot Dervishi, Historia e shtetit shqiptar 1912—2005, Tirana 2006. ISBN 99943-799-3-3 (ալբ.)
  • Robert Elsie: A Biographical Dictionary of Albanian History. I.B. Tauris: 2013, s. 465—466. ISBN 978-1-78076-431-3.(անգլ.)

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]