Էռնստ Աբբե

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Էռնստ Աբբե
գերմ.՝ Ernst Karl Abbe
Ernst Abbe.jpg
Ծնվել էհունվարի 23, 1840(1840-01-23)[1][2][3][4][5][6]
Այզենախ, Սաքսեն-Վեյմար-Էյզենախ, Գերմանական միություն[7]
Մահացել էհունվարի 14, 1905(1905-01-14)[1][2][3][4][5][6] (64 տարեկանում)
Ենա, Սաքսեն-Վեյմար-Էյզենախ, Գերմանական կայսրություն[7]
ԳերեզմանNordfriedhof
ՔաղաքացիությունFlag of the German Empire.svg Գերմանական կայսրություն
Ազգությունգերմանացի
Մասնագիտությունֆիզիկոս, աստղագետ, համալսարանի պրոֆեսոր, lens designer և վիճակագրագետ
Հաստատություն(ներ)Ենայի համալսարան
Գործունեության ոլորտօպտիկա
ԱնդամակցությունՊրուսիայի գիտությունների ակադեմիա, Սաքսոնիայի գիտությունների ակադեմիա, Լեոպոլդինա, Բավարիական գիտությունների ակադեմիա, Գյոթինգենի Գիտությունների ակադեմիա և Royal Microscopical Society?
Ալմա մատերԳյոթինգենի համալսարան և Ենայի համալսարան
Կոչումպրոֆեսոր
Գիտական աստիճանփիլիսոփայության դոկտոր
Տիրապետում է լեզուներինգերմաներեն[1]
Գիտական ղեկավարՎիլհելմ Էդուարդ Վեբեր
Եղել է գիտական ղեկավարHeinrich Friedrich Weber?
Հայտնի աշակերտներԳոտլոբ Ֆրեգե
ՊարգևներԳիտության և արվեստի Բաբարիական Մաքսիմիլիանի շքանշան
ԿուսակցությունԱզատամիտ ժողովրդական կուսակցություն
Ernst Abbe Վիքիպահեստում

Էռնստ Կարլ Աբբե (գերմ.՝ Ernst Karl Abbe, հունվարի 23, 1840(1840-01-23)[1][2][3][4][5][6], Այզենախ, Սաքսեն-Վեյմար-Էյզենախ, Գերմանական միություն[7] - հունվարի 14, 1905(1905-01-14)[1][2][3][4][5][6], Ենա, Սաքսեն-Վեյմար-Էյզենախ, Գերմանական կայսրություն[7]), գերմանացի ֆիզիկոս և հասարակական գործիչ։ Մանրադիտակում պատկերների գոյացման տեսության հեղինակն է։ Աբբեի տեսությունն այդ բնագավառի առաջին գիտական սպառիչ ամփոփումն է։ Աբբեն ազատամիտ-բարենորոգիչ էր, «լիբերալ ժողովրդական կուսակցության» անդամ։

Ծնվել է 1840 թ-ի հունվարի 23-ին։ 1870 թվականից ֆիզիկայի պրոֆեսոր է Ենայի համալսարանում, 1877-1890 թվականներին՝ նույն քաղաքի աստղադիտարանի տնօրեն։

Ենայի համալսարանի մեխանիկ Կառլ Ցայսի առաջարկով Աբբեն մասնակցել է նրա օպտիկական արհեստանոցի ստեղծմանը։ Աբբեի շնորհիվ Ցայսի արհեստանոցը վերածվեց համաշխարհային հռչակ վայելող ձեռնարկության։ Ցայսի մահից հետո Աբբեն դարձավ ձեռնարկության փաստացի տերը։ Սակայն ելնելով իր սոցիալ-քաղաքական համոզմունքներից, հրաժարվեց սեփականատիրոջ իրավունքից, ձեռնարկության համար մշակեց հատուկ կանոնադրություն, ըստ որի ձեռնարկության վարչությունը պետք է կազմվեր կառավարության, Ենայի համալսարանի ու բանվորների ներկայացուցիչներից։ 1900 թվականին այնտեղ սահմանվեց ութժամյա բանվորական օր։ Գործարանի եկամտի որոշ մասը հատկացվում էր Ենայի համալսարանի թոշակառուների ֆոնդին ու լուսավորական նպատակների։

Մահացել է հունվարի 14-ին, 1905 թվականին։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Аббе Эрнст // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. — Т. 1 : А — Ангоб. — С. 14.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Մակտյուտոր մաթեմատիկայի պատմության արխիվ
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Ernst Abbe
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 RKDartists
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 SNAC — 2010.
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 7,5 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #118646419 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։ CC-BY-SA-icon-80x15.png