Էնդրյու Կարնեգի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Էնդրյու Կարնեգի
անգլ.՝ Andrew Carnegie
Andrew Carnegie, three-quarter length portrait, seated, facing slightly left, 1913-crop.jpg
Ծնվել է նոյեմբերի 25, 1835(1835-11-25)[1][2][3]
Ծննդավայր Դանֆրմլին, Ֆայֆ, Շոտլանդիա, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն
Մահացել է օգոստոսի 11, 1919(1919-08-11)[1][2][3] (83 տարեկանում)
Մահվան վայր Լենոքս, Բերկշիր շրջան, Մասաչուսեթս, ԱՄՆ
Քաղաքացիություն ԱՄՆ
Կրոն աթեիզմ
Մասնագիտություն բարեգործ, բիզնես մագնատ, տնտեսագետ, գործարանատեր, վաճառական և ձեռնարկատեր
Ամուսին Լուիս Ուիթֆիլդ Կարնեգի
Պարգևներ և
մրցանակներ
Library Hall of Fame և Bessemer Gold Medal
Անդամություն Ամերիկական փիլիսոփայական ընկերություն[4]
Երեխաներ Մարգարեթ Կարնեգի Միլեր
Ստորագրություն
Andrew Carnegie signature.svg
Andrew Carnegie Վիքիպահեստում

Էնդրյու Կարնեգի (անգլ.՝ Andrew Carnegie, ՄՀԱ։ [ˈændru 'kɑɹnəgi] նոյեմբերի 25, 1835(1835-11-25)[1][2][3], Դանֆրմլին, Ֆայֆ, Շոտլանդիա, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն - օգոստոսի 11, 1919(1919-08-11)[1][2][3], Լենոքս, Բերկշիր շրջան, Մասաչուսեթս, ԱՄՆ) շոտլանդական ծագումով ամերիկացի արդյունաբերող, ով 19-րդ դարի վերջի ամերիկյան պողպատի արտադրության լայնածավալ ընդարձակումն իրականացրեց։ Նա որպես բարերար առաջատար դեր է ունեցել Ամերիկայի և Բրիտանական կայսրության համար։ Իր կյանքի վերջին 18 տարիների ընթացքում նա հիմնադրամներին և համալսարաններին բարեգործական նպատակներով նվիրաբերեց շուրջ $350 միլիոն[5] ( 2015, համարժեք $13.7 բիլիոնի)՝ իր կարողության գրեթե 90 տոկոսը։ 1889 թվականին նա հրատարակեց «Հարստության ավետարան» հոդվածը, որով կոչ էր անում հարուստներին իրենց հարստությունն օգտագործել հասարակության բարգավաճման համար, որը և բարեգործության ալիք բարձրացրեց։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կարնեգիի դիմանկարը Վաշինգտոնի Դիմանկարների Ազգային թանգարանում

Կարնեգին ծնվել է Դանֆրմլինում, Շոտլանդիա, և 1848 թվականին իր շատ աղքատ ծնողների հետ ներգաղթել է Միացյալ Նահանգներ։ Կարնեգին աշխատել սկսեց որպես հեռագրող և 1860-ականներին ներդրումներ ուներ երկաթուղիներում, կամուրջներում և նավթային աշտարակներում։ Իր հետագա կարողությունը նա կուտակել է Եվրոպայում ամերիկյան կազմակերպության պարտատոմսեր վաճառելով։ Նա կառուցել է Կարնեգի պողպատի գործարանը, որն այնուհետ 1901 թվականին վաճառեց Մորգանին $480 միլիոնով[5] (2011-ին, $309 բիլիոն), ստեղծելով Միացյալ Նահանգների պողպատի կորպորացիան։ Կարնեգին իր կյանքի վերջին տարիները նվիրեց լայնամասշտաբ բարեգործությանը՝ հատկապես տեղական գրադարաններին, աշխարհի խաղաղությանը, կրթությանը և գիտական ուսումնասիրություններին։ Իր միջոցներով նա կառուցեց Կարնեգի հոլը և հիմնեց Նյու Յորքի Կարնեգի ընկերությունը, Միջազգային խաղաղության Կարնեգի ֆոնդը, Գիտության Կարնեգի ինստիտուտը, Շոտլանդիայի բուհերի համար Կարնեգի ֆոնդը, Կարնեգի հերոսների ֆոնդը, Կարնեգի Մելոն համալսարանը և Փիթսբուրգի Կարնեգի թանգարանը։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Encyclopædia Britannica
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 SNAC — 2010.
  4. NNDB — 2002.
  5. 5,0 5,1 Andrew Carnegie's Legacy. carnegie.org.