Արևմտյան Կապ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox map.png
Արևմտյան Կապ
անգլ.՝ Western Cape
աֆրիկաանս՝ Wes-Kaap
կոսա՝ iNtshona-Koloni

Զինանշան
Flag of the Western Cape Province.png
Քեյփթաունի կենտրոնը և նավահանգիստը
Downtown and Harbour, Cape Town (P1050212).jpg
ԵրկիրՀարավաֆրիկյան Հանրապետություն Հարավաֆրիկյան Հանրապետություն
ԿարգավիճակՀարավաֆրիկյան Հանրապետության նահանգ
Մտնում էՀԱՀ
ՎարչկենտրոնՔեյփթաուն
Ամենաբարձր կետSeweweekspoortpiek?
Օրենսդրական մարմինԱրևմտյան Կապ նահանգի խորհրդարան
ՆահանգապետԱլան Վինդե
ՀՆԱ (2018)13,6 %  (3 տեղ)
Հիմնական լեզուաֆրիկաանս՝ 49,7 %
կոսա՝ 24,7%
անգլերեն՝ 20,2 %
սեսոթո՝ 1,1 %
Պաշտոնական լեզուներանգլերեն, աֆրիկաանս և կոսա
Բնակչություն (2011)
5 822 734 (4 տեղ)
Խտություն44,98 ( 4 տեղ)
Ազգային կազմգունամորթներ՝ 48,8 %
սևամորթներ՝ 32,8 %
սպիտակամորթներ` 15,7 %
հնդիկներ կամ այլ ասիացիներ՝ 1 %
Տարածք129 462 կմ²[1]
Բարձրություն ծովի մ-ից՝
 - Բարձրագույն կետ
 - Ցածրագույն կետ

 2 325 մ
 0 մ
Western Cape in South Africa.svg
Map of the Western Cape with municipalities named and districts shaded (2016).svg
Հիմնադրված էապրիլի 27, 1994 թ.
Սահմանակցում էԱրևելյան Կապ և Հյուսիսային Կապ
Ժամային գոտիUTC+2
ՓոխարինեցԿապի նահանգ
ISO 3166-2 կոդZA-WC
Կոորդինատներ: 34° հվ. լ. 20° ավ. ե. / 34° հս․. լ. 20° ավ. ե. / 34; 20
westerncape.gov.za

Արևմտյան Կապ (անգլ.՝ Western Cape, աֆրիկաանս՝ Wes-Kaap, կոսա՝ iNtshona-Koloni), նահանգ ՀԱՀ-ի հարավարևմտյան մասում։ Հարավում ողողվում է Ատլանտյան և Հնդկական օվկիանոսների ջրերով։ Կազմավորված է եղել 1994 թվականին երկրում վարչական բարեփոխման արդյունքում։ Նահանգի վարչական կենտրոնը Քեյփթաունն է։

Այստեղ, ինչպես և Հյուսիսային Կապ նահանգում, գերակշռում են ոչ թե սևամորթները, այլ գունամորթները։ ՀԱՀ-ի երկու նահանգներից մեկն է, որտեղ բնակչության մեծամասնությունը (49,7 %) խոսում է աֆրիկաանս լեզվով։

Աշխարհագրություն և կլիմա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նահանգի մեծ մասը գտնվում է Կապի լեռներում՝ Պերմի և Քարածխային ժամանակաշրջանի ծալքավորության տիրույթում` 1000֊ից 2300 մ բարձունքներով։ Լեռների միջև ընկած հովիտները սովորաբար բերրի են, և ներկայացնում են իրենցից ավազակավային և կավային ջրաբերուկ (ալյուվիալ) հողեր։ Ներքին շրջաններն ավելի չոր և բլրոտ են։ Ափամերձ գիծը փոփոխվում է ավազոտից (հրվանդանների միջև) մինչև ժայռոտ և լեռնոտ։ Արևմտյան Կապի նահանգը ներառում է Աֆրիկայի ամենահարավային մասը՝ Ասեղի հրվանդանը։ Պրինս Էդուարդ անմարդաբնակ կղզիները (335 կմ²) մտնում են նահանգի կազմի մեջ և գտնվում են Պորտ Էլիզաբեթից մոտ 1 700 կմ դեպի հարավ֊արևելք, Հնդկական օվկիանոսում։

Նահանգի կլիման փոփոխվում է տարածաշրջանից տարածաշրջան։ Ընդհանուր առմամբ այն բնութագրվում է որպես միջերկրածովյան կլիմա՝ զով և անձրևոտ ձմեռով և ջերմ ամառով։ Ներքին տարածաշրջանները բնութագրվում են բավականին չոր կլիմայով՝ ցրտաշունչ ձմեռներով և շոգ ամառներով։ Հարավային ափերին բնորոշ է զով ձմեռ և մեղմ խոնավ ամառ։ Առանձին տարածաշրջանների կլիմայի վրա ազդում է տեղանքի ռելիեֆը, ինչպես նաև Հնդկական (տաք ջրերով) և Ատլանտյան (ավելի սառը ջրերով) օվկիանոսների ազդեցությունը։

Բնակչություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արևմտյան Կապի բնակչության խտությունը 1 կմ² համար.
Նահանգում տարածված լեզուները՝

2011 թվականի մարդահամարի տվյալներով նահանգում բնակվում է 5 822 734 մարդ։ Բնակչության միջին խտությունը՝ 45/կմ2 մարդ։ Ռասայական հատկանիշներով բնակչության 48,8 տոկոսը կազմում են գունամորթները, 32,8 %՝ սևամորթները, 15,7 %՝ սպիտակամորթները և 1 %՝ հնդկական և ասիական այլ ծագում ունեցող անձինք[2]:

15 տարեկանից փոքր անձանց բաժինը՝ 25,1 % է, 65 տարեկանից մեծ անձանց՝ 5,9%։ Բնակչության միջին տարիքը 28 տարի է։  Յուրաքանչյուր 100 տղամարդկանց բաժին է ընկնում 103,7 կին։ Բնակչության 49,7 %֊ը խոսում է աֆրիկաանս, 24,7%֊ը՝ կոսա լեզվով, անգլերեն՝ 20,2 %, սեսոթո՝ 1,1 %֊ը՝, այլ լեզուներով՝ 2,2 %֊ը։[2] Քրիստոնյաները կազմում են 81,8 %, մուսուլմանները՝ 6,5%, հրեաները՝ 0,4%, հինդուիստները՝ 0,2 %, բնակչության մոտ 9 %֊ն իրեն ոչ մի կրոնի չի դասում։

Վարչատարածքային բաժանում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արևմտյան Կապ նահանգը բաժանվում է քաղաքային շրջանի և 5 գավառի, որոնք ընդհանուր առմամբ բաժանված են 24 համայնքի։

  • Քեյփթաունի քաղաքային շրջան
  • Վեսթ Քոսթ (գավառ)։ Ներառում է՝
Մարցիկամա, Սեդերբերգ, Բերգրիվեր, Սալդանյա Բեյ և Սվարտլանդ համայնքները
  • Քեյփ Վայնդլենդս (գավառ)։ Ներառում է՝
Վիցենբերգ, Դրակենստեյն, Սթելենբոս, Բրիդ Վալի և Լագերբերգ համայնքները
  • Օվերբերգ (գավառ)։ Ներառում է՝
Թիվատերսկլուֆ, Օվերստրանդ, Ասեղի հրվանդան (Cape Agulhas), Սվելենդամ և Նապյե համայնքները
  • Էդեն (գավառ)։ Ներառում է՝
Կանալանդ, Հեսեքվա, Մոսելբայ, Ջորջ, Օուդսհորն, Բիտոու և Նայսնա (Knysna) համայնքները
  • Սենթրալ Կառու (գավառ)։ Ներառում է՝
Լայնսբուրվ, Պրինս Ալբերտ և Բոֆորտ Վեսթ համայնքները

Տնտեսություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նահանգի ՀՆԱ֊ն կազմում է ազգային ցուցանիշի 13,6 %-ը, այն Հարավային Աֆրիկայի ամենաարագ զարգացող տնտեսություններից մեկն է՝ 0,8 % աճով (2018 թ.)[3]։ Խոշոր ոլորտներն են առևտուրը, ֆինանսները և բիզնեսը, ինչպես նաև արտադրական ոլորտը։ Արդյունաբերությունը ներառում է այնպիսի ոլորտներ, ինչպիսիք են հագուստի և տեքստիլի, կահույքի արտադրությունը, նավթաքիմիական ոլորտը և մետաղագործությունը։ Զարգացած է բարձր տեխնոլոգիաների ոլորտը (Քեյփթաունը Հարավային Աֆրիկայի բարձր տեխնոլոգիաների հիմնական կենտրոնն է)։

Գյուղատնտեսության մասնաբաժինը ՀՆԱ֊ում ընդամենը մոտ 3,8 % է, սակայն դա ամենաարագ աճող ոլորտներից մեկն է։ Չնայած նրան, որ նահանգի մշակվող հողերը կազմում են Հարավաֆրիկյան Հանրապետության մշակվող բոլոր հողերի ընդամենը 12,4%֊ը, դրանք տալիս են արտահանվող գյուղատնտեսական արտադրանքի 55-60%֊ը, ներառելով գինի, բուրդ, ջայլամներ, մրգեր, հացահատիկայիններ, ծովամթերք։ ՀԱՀ֊ի ամբողջ արդյունաբերական ձկնորսության մոտ 75%֊ը տեղի է ունենում նահանգի ափի երկայնքին։

Գործազրկության մակարդակը Արևմտյան Կապում զգալիորեն ցածր է՝ մոտավորապես 15 %՝ համեմատած երկրում 25 % կազմող միջին ցուցանիշի հետ։

Կրթություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նահանգի բնակչությունը բավականին լավ է կրթված՝ համեմատած երկրի այլ նահանգների և ընդհանրապես Աֆրիկայի հետ։ Աշխատուժն այստեղ նույնպես ավելի որակավոր է, քան Հարավային Աֆրիկայի այլ նահանգներում: Արևմտյան Կապում գործում են հետևյալ համալսարանները՝

Տեսարժանություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

«Եդեմի թռչուններ» աշխարհի խոշորագույն մեծավանդակ։

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Census 2011: Census in briefPretoria: Stats SA, 2012. — P. 9. — ISBN 978-0-621-41388-5
  2. 2,0 2,1 «Census 2011։ Վիճակագրություն»։ Պրետորիա: Statistics South Africa։ 2012։ ISBN 978-0-621-41388-5։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013.11.05-ին։ Վերցված է 2020.07.20։ 
  3. Africa Statistics South։ «Statistics South Africa | The South Africa I Know, The Home I Understand» (en-US)։ Վերցված է 2020-07-21 
Վիքիճամփորդն ունի Արևմտյան Կապին առնչվող զբոսաշրջային տեղեկատվություն։