Արվեստի տաղավար

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Արվեստի տաղավար
Umjetnički paviljon Zagreb.jpg
Տեսակպատկերասրահ և թանգարանի շենք
ԵրկիրFlag of Croatia.svg Խորվաթիա
ՏեղագրությունԶագրեբ
Հասցե10000
Հիմնադրված էդեկտեմբերի 15, 1898
Կայքumjetnicki-paviljon.hr/en/
Միքելանջելոյի, Ռաֆայելի և Տիցիանի կիսանդրիները պատկերասրահի արևմտայան ճակատամասում

Արվեստի տաղավար (խորվ.՝ Umjetnički paviljon), գեղարվեստական պատկերասրահ Խորվաթիայի մայրաքաղաք Զագրեբում։ Այն գտնվում է Դոլնի Գրադ շրջանում՝ Նիկոլա Շուբիչ Զրինսկու հրապարակից հարավ և Տոմիսլավ թագավորի հրապարակից ու Զագրեբի Գլխավոր կայարանից հյուսիս։ 1898 թվականին հիմնադրված Արվեստի տաղավարը Հարավ-արևելյան Եվրոպայի ամենահին պատկերասրահն է և հատուկ կառուցված պատկերասրահ Զագրեբում՝ նախատեսված լայնամասշտաբ ցուցահանդեսների համար[1]։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պատկերասրահի ստեղծման գաղափարը առաջին անգամ առաջ է քաշել խորվատ նկարիչ Վլախո Բուկովացը 1895 թվականին[2]։ 1896 թվականի մայիսին Բուդապեշտում պետք է կայանար «Հազարամյակի ցուցահանդեսը»՝ նվիրված Հունգարիայի 1000-ամյա պետականությանը, որին հրավիրված էին նկարիչներ այն ժամանակվա Խորվաթիայի և Սլավոնիայի թագավորությունից։ Բուկովացի խնդրանքով խորվաթ նկարիչները որոշել են իրենց աշխատանքները ներկայացնել հատուկ կառուցված տաղավարում՝ որը կառուցվել է երկաթե կարկասի հավաքածուի հիման վրա և ցուցահանդեսից հետո պետք է տեղափոխվեր Զագրեբ[2]։ Բուդապեշտի տաղավարը նախագծել են հունգարացի ճարտարապետներ Ֆլորիս Կորբը և Կալման Գերգլը, այն կառուցել է «Danubius» շինարարական ընկերությունը[1]։

Ցուցահանդեսի ավարտից հետո կառույցի կարկասը տեղափոխվել է Զագրեբ, իսկ «Fellner & Helmer»-ի ավստրիացի ճարտարապետները, որոնք այն ժամանակ ակտիվորեն աշխատել են Զագրեբում և ավելի վաղ նախագծել էին Խորվաթիայի ազգային թատրոնի շենքը, վարձվել են երկաթե շրջանակի հիման վրա տաղավարի նոր տարբերակի ստեղծման համար, մինչդեռ «Hönigsberg & Deutsch» շինարարական ընկերության հետ պայմանագիր է կնքվել պատկերասրահի կառուցման համար[1]։ Արտաքին տեսքը զարդարված էր ակադեմիական արվեստի ոճի քանդակներով (բոզար). արևելյան ճակատամասին հայտնվել են Վերածննդի ժամանակաշրջանի խորվաթական ծագմամբ երեք նկարիչների՝ Ջուլիո Կլովիոյի (Յուլիե Կլովիչ), Անդրեա Սկյավոնեի (Անդրիա Մեդուլիչ) և Վիտտորե Կարպաչչոյի կիսանդրիները, իսկ արևմտյան ճակատին տեղադրվել են Միքելանջելոյի, Ռաֆայելի և Տիցիանի կիսանդրիները[2]։

Պատկերասրահի կառուցումը տևել է երկու տարի՝ 1897-1898 թվականները, և տաղավարը պաշտոնապես բացվել է 1898 թվականի դեկտեմբերի 15-ին մեծ ցուցահանդեսով, որը ցուցադրում էր տեղացի նկարիչների աշխատանքները՝ «Խորվաթական սալոն» (խորվ.՝ Hrvatski salon) անվամբ[2]։ Այն եղել է շատ հայտնի և գրավել է մոտ 10 000 այցելուի, այն դեպքում, երբ Զագրեբի բնակչության թիվը այդ ժամանակ հասնում էր 60 000 մարդու[3]։

Պատկերասահն ունի ընդհանուր 600 մ² ցուցանմուշային տարածք և չունի մշտական ցուցանմուշներ, քանի որ այն մասնագիտացված է միանվագ անհատական և խմբակային ցուցահանդեսներով, որոնք ներկայացնում են բոլոր ժամանակների և բոլոր ոճերի արվեստի ստեղծագործություններ՝ ինչպես խորվաթական, այնպես էլ այլազգի նկարիչների։ Իր պատմության ընթացքում պատկերասրահը ունեցել է նկարիչների մասնակցությամբ մոտ 700 ցուցադրություն՝ սկսած խորվաթական Երկիր խումբ կոլեկտիվից և ավարտած Գեորգ Գրոսով, Հենրի Մուրով, Օգյուստ Ռոդենով, Էնդի Ուորհոլով, Խոան Միրոով, Ալբերտո Ջակոմետիով և ուրշներով[3]։

21-րդ դարի սկզբին տաղավարում անցկացվել են Միլիվոյ Ուզելեցի[4], Ժիլ Այլոյի[5], Էդո Կովաչևիչի[6], Գերհարդ Ռիխտերի, Վիլկո Գեցանի, Նաստա Ռոյցի և նաև խմբակային ցուցահանդեսներ, որոնցում ներկայացված են ժամանակակից նկարիչների՝ Սանտյագո Սերայի և Բորիս Միխայլովի[7], 21-րդ դարի նկարիչներ Կարլ Թեոդոր ֆոն Պիլոտիի, Ֆրանց ֆոն Շտուկի հետադարձ ցուցահանդեսները[8]։

2006 թվականին վերանորոգվել է ապակե տանիքը և փոխվել է լուսավորության համակարգը[9]։ Այլ վերանորոգման աշխատանքները շարունակվել են յոթ տարվա ընթացքում և ավարտվել են 2013 թվականին[10]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 «The history and activities of the Art pavilion in Zagreb 1898. - 1998.»։ Art Pavilion in Zagreb։ Արխիվացված է օրիգինալից 3 июня 2010-ին։ Վերցված է 28 сентября 2019 
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Knežević, Snješka Zagrebačka zelena potkova. — Zagreb: Školska knjiga, 1996. — С. 149–160. — ISBN 953-0-60524-2
  3. 3,0 3,1 «Dan Umjetničkog paviljona 15. prosinca 2008. i 110. godišnjica njegova postojanja» (խորվաթերեն)։ Art pavilion in Zagreb։ Վերցված է 28 сентября 2019 
  4. «Gilles Aillaud: From Picture to Stage»։ Art Pavilion in Zagreb։ Արխիվացված է օրիգինալից 2017-09-15-ին։ Վերցված է 28 сентября 2019 
  5. «Milivoj Uzelac, 1897 - 1977 - Retrospective»։ Art Pavilion in Zagreb։ Արխիվացված է օրիգինալից 2017-09-15-ին։ Վերցված է 28 сентября 2019 
  6. «Edo Kovačević — Retrospective»։ Art Pavilion in Zagreb։ Արխիվացված է օրիգինալից 2017-09-14-ին։ Վերցված է 28 сентября 2019 
  7. «Looking at Others — photographs and video installations»։ Art Pavilion in Zagreb։ Արխիվացված է օրիգինալից 2017-09-14-ին։ Վերցված է 28 сентября 2019 
  8. «ZAGREB — MÜNCHEN: Hrvatsko slikarstvo i Akademija likovnih umjetnosti u Münchenu» (խորվաթերեն)։ Art Pavilion in Zagreb։ Արխիվացված է օրիգինալից 2017-09-14-ին։ Վերցված է 28 сентября 2019 
  9. Nezirović Vanja (25 июля 2006)։ «Za obnovu Umjetničkog paviljona 8,4 milijuna kuna»։ Jutarnji list (խորվաթերեն)։ Արխիվացված է օրիգինալից 22 марта 2012-ին։ Վերցված է 28 сентября 2019 
  10. «Obnovljen Umjetnički paviljon»։ zagreb.hr (խորվաթերեն)։ City of Zagreb։ 16 мая 2013։ Վերցված է 28 сентября 2019 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]