Արչիբալդ Գեյկի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Արչիբալդ Գեյկի
անգլ.՝ Sir Archibald Geikie
Դիմանկար
Ծնվել էդեկտեմբերի 28, 1835(1835-12-28)[1][2][3][…]
ԾննդավայրԷդինբուրգ[4]
Մահացել էնոյեմբերի 10, 1924(1924-11-10)[1][2][3][…] (88 տարեկան)
Մահվան վայրHaslemere, Waverley, Սյուրեյ, Անգլիա, Միացյալ Թագավորություն[4]
ՔաղաքացիությունFlag of the United Kingdom.svg Միացյալ Թագավորություն
ԿրթությունԷդինբուրգի համալսարան և Թագավորական բարձրագույն դպրոց
Կոչումպրոֆեսոր
Մասնագիտությունքարտեզագիր, համալսարանի պրոֆեսոր, կենսագիր, հրաբխագետ և երկրաբան
ԱշխատավայրԷդինբուրգի համալսարան
Զբաղեցրած պաշտոններԼոնդոնի երկրաբանական միության նախագահ[5], Լոնդոնի երկրաբանական միության նախագահ[5] և Թագավորական միության նախագահ
Պարգևներ և
մրցանակներ
Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ Բաղնիքի շքանշանի ասպետ կոմանդոր Թագավորական մեդալ Հայդենի հիշատակի մրցանակ երկրաբանության բնագավառում Մուրչիսոնի մեդալ Էդինբուրգի թագավորական միության անդամ Makdougall Brisbane Prize? Բատի շքանշան Վաստակի շքանշան Ասպետ-բակալավր և Ուոլասթոնի մեդալ[6]
ԱնդամությունԼոնդոնի թագավորական ընկերություն, Լեոպոլդինա, Գյոթինգենի Գիտությունների ակադեմիա, Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիա, Շվեդիայի թագավորական գիտությունների ակադեմիա, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, Լինչեի ազգային ակադեմիա, Բավարիական գիտությունների ակադեմիա, Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիա, Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիա, Էդինբուրգի թագավորական ընկերություն, ԱՄՆ-ի Գիտությունների ազգային ակադեմիա և Թուրինի Գիտությունների Ակադեմիա[4]
Archibald Geikie Վիքիպահեստում

Արչիբալդ Գեյկի (անգլ.՝ Archibald Geikie, դեկտեմբերի 28, 1835(1835-12-28)[1][2][3][…], Էդինբուրգ[4] - նոյեմբերի 10, 1924(1924-11-10)[1][2][3][…], Haslemere, Waverley, Սյուրեյ, Անգլիա, Միացյալ Թագավորություն[4]), շոտլանդացի երկրաբան։ 1865 թվականին եղել է Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ, 1908-1913 թվականներին Լոնդոնի թագավորական ընկերության նախագահ, Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի օտարերկրյա պատվավոր անդամ[7]:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արչիբալդ Գեյկին ծնվել է 1835 թվականի դեկտեմբերի 28-ին, Էդինբուրգ քաղաքում։ Երաժշտագետ Ջեյմս Ստյուարդ Գեյկինի և Իզաբելլա Թոմի առաջնեկն է եղել։ Նրա եղբայրը՝ Ջեյմս Գեյկին, նույնպես երկրաբան է եղել: Նա կրթությունը ստացել է Էդինբուրգի ավագ դպրոցում, այնուհետև ուսումը շարունակել է քաղաքի համալսարանում:

Անձնական կյանք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1871 թվականին Արչիբալդ Գեյկին ամուսնացել է Ալիս Գաբրիել Անն Մարի Պինատելի հետ, ով եղել է Լիոնի Եվգենի Պիգնատելի դուստրը։ Նրանք ունեցել են որդի՝ Ռոդերիկը, որին սպանել են պատանի տարիքում, և երեք դուստր՝ Լյուսին, Էլսին և Գաբրիելը:

Կարիերա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1855 թվականին նշանակվել է Բրիտանական երկրաբանական ծառայության օգնական: Տիրապետելով ինչպես մուրճին, այնպես էլ գրչին, նա ստեղծել է իր աշխատանքների ցուցակը՝ «Քարի կտորի պատմությունը» կամ «Երկրաբանի նոթատետրի ժողովածուն» (1858 թվական): Նրա ունակությունները գրավել են իր ղեկավարի՝ Ռոդերիկ Մուրչիսոնի ուշադրությանը, որի հետ նա ընկերություն է արել ողջ կյանքի ընթացքում, և այնուհետև դարձել է նրա կենսագիրը[8]:

Մուրչիսոնի հետ նրա ամենավաղ աշխատանքները կատարվել են Շոտլանդական լեռնաշխարհի թերթաքարերի բարդ շրջաններում: 1862 թվականին, նրանց համատեղ ջանքերով, հրատարակվել է Շոտլանդիայի փոքր երկրաբանական քարտեզը։ Իսկ 1892 թվականին Գեյկը թողարկել է ավելի մեծ քարտեզ: 1863 թվականին նա հրատարակել է «Շոտլանդիայի սառցադաշտային դրեյֆի երևույթների մասին» հոդվածը Գլազգոյի «Երկրաբանական ընկերության գործարքներ» բաժնում, որում առաջին անգամ հստակորեն պատկերել է այդ երկրում սառույցի ազդեցության հետևանքները[8]:

1865 թվականին լույս է տեսել Գեյկիի «Շոտլանդիայի լանդշաֆտը» (իսկ երրորդ հրատարակությունը 1901 թվականին), որը երկրի տեղագրության պատմությունը մանրամասնելու առաջին փորձն էր: Նույն թվականին նա ընտրվել է Թագավորական ընկերության անդամ[9]: Գեյկիի գիրքը, որը հիմնված էր երկրի վերաբերյալ նրա անձնական հսկայական գիտելիքների վրա, օգտակար ներդրում էր Էդինբուրգի դպրոցի ուսուցման մեջ, որից հետո էլ դարձել է այդ դպրոցի ղեկավարը[8]:

1871-1882 թվականներին Էդինբուրգ քաղաքի համալսարանում աշխատել է երկրաբանության դասախոս[10]: 1882 թվականին նշանակվել է Լոնդոնի Երկրաբանական թանգարանի տնօրեն և Մեծ Բրիտանիայի երկրաբանական ծառայության գլխավոր տնօրեն:

Մահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արչիբալդ Գեյկին մահացել է 1924 թվականի նոյեմբերի 10-ին, Սյուրեյում գտնվող Հասլեմերե քաղաքում և թաղվել է գյուղի գերեզմանատանը[11]։

Մրցանակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • 1881 թվական Մուրչիսոնի մեդալ
  • 1896 թվական Լոնդոնի Թագավորական մեդալ
  • 1890-1894 թվականներին Թագավորական ընկերության արտաքին գործերի քարտուղար
  • 1903 - 1908 թվականներին Թագավորական ընկերության արտաքին գործերի նախագահ
  • 1891 և 1892 թվականներին Լոնդոնի Երկրաբանական ընկերության նախագահ
  • 1892 թվականին Բրիտանական ասոցիացիայի նախագահ[8]
  • 2007 թվականին իր անունով անվանվել է Գեյկի կիրճի ազգային պարկը, Ֆիցրոյ գետ
  • 1991 թվականի հունիսին Գլազգոյի համալսարանից ստացել է իրավունքի պատվավոր դոկտորի կոչում
  • 1891 թվականին ստացել է ասպետություն
  • 1907 թվականին լոգանքի ամենապատվավոր շքանշանի ասպետ հրամանատար
  • 1914 թվականին վաստակի շքանշան
  • 1905 թվականին նա ստացել է Լիվինգսթոնի մեդալ

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]