Արթուր Սվինարսկի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Արթուր Սվինարսկի
Ծնվել էհուլիսի 28, 1900(1900-07-28)[1]
ԾննդավայրԲրոդնիցա, Brodnica County, Kuyavian-Pomeranian Voivodeship, Լեհաստան
Վախճանվել էապրիլի 21, 1965(1965-04-21)[1] (64 տարեկան)
Վախճանի վայրՇվեյցարիա
Մասնագիտությունհեղինակ, գրող, բանաստեղծ, թարգմանիչ և նկարազարդող
ՔաղաքացիությունFlag of Poland (1928–1980).svg Լեհաստան
ԱնդամակցությունZwiązek Zawodowy Literatów Polskich?

Արթուր Մարիա Սվինարսկի (լեհերեն՝ Artur Maria Swinarski, հուլիսի 28, 1900(1900-07-28)[1], Բրոդնիցա, Brodnica County, Kuyavian-Pomeranian Voivodeship, Լեհաստան - ապրիլի 21, 1965(1965-04-21)[1], Շվեյցարիա), լեհ բանաստեղծ, երգիծաբան, թատերագիր, նկարիչ

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է Լեհաստանի Բրոդնիցա քաղաքում։ Միջնակարգ դպրոցն ավարտելուց հետո ընդունվել է Պոզնանի համալսարանը, որտեղ ուսումնասիրել է գերմանական բանասիրություն, արվեստի պատմություն և բեմագրություն (բեմանկարչություն, սցենոգրաֆիա)[2]։ 1918–1920 թվականներին անդամակցել է Zdrój գրական ընկերությանը, հանդես եկել որպես գրաֆիկ-դիզայներ։ Հաճախել է նաև նկարիչների Bunt խմբի միջոցառումներին։ 1919 թվականին կազմակերպվել է նրա նկարների առաջին անհատական ցուցահանդեսը։

1922 թվականին Սվինարսկին եղել է գրող, նկարիչ, փիլիսոփա Ստանիսլավ Իգնացի Վիտկևիչի անձնական քարտուղարը։ Այնուհետև Պոզնանում Ռոման Վիլկանովիչի հետ երգիծական տեսարաններ է բեմականացրել Լյուդվիկ Պուգետի "Róża Kukułka"-ում, Ździebko և Klub Szyderców կաբարեներում։

1934–1937 թթ. ապրել է Կրակովում, ղեկավարել Czas Krakowski օրաթերթի գրական բաժինը, ինչպես նաև՝ Մագդալենա Սամոզվանեցի հետ երգիծանկարների ցուցադրություններ կազմակերպել։ 1937 թվականից ապրել է Գդինյայում, խմբագրել "Kurier Bałtycki" թերթի գրական բաժնի նյութերը։ Գերմանական օկուպացիայի տարիներին մնացել ու ապրել է Կրակովում։ 1952 թվականից բնակվել է Վարշավայում, 1963-ին մեկնել է Ավստրիա, ընդունել ավստրիական քաղաքացիություն[2]։

Ստեղծագործությունները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սվինարսկու գրական հիշարժան աշխատանքներից է 1963 թվականին հրատարակված «Աքիլլեսի հարսանիքը» «բարբարոսական» կատակերգությունը, որը թարգմանվել ու լույս է ընծայվել նաև գերմաներեն։ Բուռն բանավեճերի տեղիք է տվել նրա բանաստեղծական «Eja!» ժողովածուն[3], որտեղ հեղինակը փառաբանում է իտալական ֆաշիզմը, ստեղծում մի յուրօրինակ գեղագիտություն՝ ֆաշիստական արիական-առնական զուգադրություններով, որոնցում անհատը միաձուլված է տղամարդկային հանրույթին[4]։

Սվինարսկու գրական ժառանգության կարևոր մասն են կազմում գերմանացի բանաստեղծների՝ Հայնրիխ Հայնեի, Յոհան Վոլֆգանգ ֆոն Գյոթեի, Ֆրիդրիխ Շիլլերի, Յոհանես Բեխերի, Վիլլի Բրեդելի և այլոց ստեղծագործությունների լեհերեն թարգմանությունները։

Երկեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Karykatury poznańskie (1929)
  • Fraszki (1932)
  • Pamflety, parodie, paradoksy 1926-1946 (1946)
  • Legenda o mądrym mężu (1948)
  • Satyry – Huragan (1950)
  • Z epigramatów króla Salomona (przekład biblijny, 1952)
  • Parodie (1955)
  • Achilles i panny (կատակերգությունը բեմադրվել է 1955 թ., հրատարակվել 1956 թ.)
  • Powrót Alcesty (բեմադրվել և հրատարակվել է 1958 թ.)
  • Przekleństwo morza. Wiersze 1935-1945 (1945)
  • Rozmowa bez kresu. Wiersze własne i cudze (1960)
  • Sasza i bogowie (թատերգությունների ժողովածու, Փարիզ, 1960)

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Wielkopolski słownik biograficzny, wydawca =PWN, Poznań, 1981 isbn =83-01-02722-3
  • Jerzy Korczak, Artura Maryi wzloty i upadki, „Dekada Literacka” 2006, nr 4 (218) (dostępne także na: dekadaliteracka.pl).
  • Literatur von und über Artur Marya Swinarski im Katalog der Deutschen Nationalbibliothek

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 Murray G. Hall, Gerhard Renner: Handbuch der Nachlässe und Sammlungen österreichischer Autoren. Böhlau Verlag Wien, Köln, Weimar. 2. Auflage 1995, S. 331 Ausschnitt online über Google Books. Abgerufen am 31. August 2017
  3. Artur Marya Swinarski: Eja! Eja! Alala!. Verlag nakł. Instytutu Wydawniczego „Arena“, 1926.
  4. Isabelle Vonlanthen: Dichten für das Vaterland. National engagierte Lyrik und Publizistik in Polen 1926-1939, Dissertation an der Universität Freiburg 2009, S. 229 ff. Ausschnitte online über Google Books. Abgerufen am 31. August 2017