Ալֆրեդ Մեծ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox prétendant à un trône.png
Ալֆրեդ Մեծ
Statue d'Alfred le Grand à Winchester.jpg
Ծնվել է՝ 849[1]
Ծննդավայր Արևմտյան Բերկշիր, Բերկշիր, Հարավարևելյան Անգլիա, Անգլիա
Մահացել է՝ հոկտեմբերի 26, 899
Վախճանի վայր Վինչեսթեր, Winchester, Hampshire, Հեմփշիր, Հարավարևելյան Անգլիա, Անգլիա
Վինչեսթեր
Քաղաքացիություն Անգլիայի թագավորություն
Տոհմ Ուեսեքսի տոհմ
քաղաքական գործիչ
Հայր Էտելվուլֆ
Մայր Օսբուրհ
Երեխաներ Էթելֆլեդ, Էդուարդ Ավագ, Էլֆրիթ, Ֆլանդրիայի կոմսուհի, Էթելուեարդ և Էթելգիֆու
Կրոնական հավատքներ քրիստոնեություն

Ալֆրեդ Մեծ (հին անգլերեն՝ Ælfrēd se Grēata; անգլ.՝ Alfred the Great; շուրջ 849 թ. - 899 թ. հոկտեմբերի 26 կամ 901 թ. հոկտեմբերի 28), Ուեսեքսի թագավոր 871—899/901 թվականներին, առաջինն է պաշտոնական փաստաթղթերում օգտագործել Անգլո-սաքսերի թագավոր տիտղոսը[2]։

Համառ պայքար է մղել 878 թվականին Անգլիա ներխուժած դանիացիների դեմ՝ 879 թվականին պարտության մատնելով նրանց։ Ըստ կնքված հաշտության պայմանագրի Անգլիան բաժանվեց դանիացիների և Ալֆրեդի միջև։ Արևելյան մասը՝ Նորթամբրիան, Արևելյան և Կենտրոնական Անգլիայի մի մասը անցան դանիացիներն, իսկ Ուեսեքսը և Լոնդոնը՝ Ալֆրեդին։ Երկրի այն մասը (հյուսիս-կենտրոն), որն անցավ դանիացիներին, կոչվեց «Դանիական օրենքի շրջան» (դանլո)։ 879 թվականից հետո Ալֆրեդը պատրաստվելով նոր պատերազմի անց է կացրել բարեփոխումներ ռազմական ոլորտում՝ կառուցել է ռազմական նավատորմ, ամրոցներ Ուեսսեքսի ամբողջ սահմանի երկայնքով, վերափոխել ցամաքային զորքը՝ աշխարհազորի հիման վրա ստեղծելով արհեստավարժ բանակ։

Ալֆրեդ Մեծը ուշադրություն է դարձրել կրթությանը։ Քառասուն տարեկանում սովորել է լատիներենը։ Վերականգնել է քանդված վանքերը և վանական դպրոցները, զբաղվել է դասավանդմամբ և մայրցամաքից հրավիրել կրթված վանականների։ Լայնածավալ աշխատանք է տարել լատիներենից անգլոսաքսոներեն թարգմանություններ անելու համար։ Ալֆրեդի ներդրումը ամբողջ երկրում կրթություն և գրագիտություն տարածման գործի մեջ շատ մեծ նշանակություն ունեցավ անգլիական մշակույթի հետագա զարգացման համար։ Միակ անգլիացի միապետն է, ում տրվել է «Մեծ» մականունը[2]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]