Ալֆրեդ Մեծ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox prétendant à un trône.png
Ալֆրեդ Մեծ
Statue d'Alfred le Grand à Winchester.jpg
Ծնվել է՝ 849[1]
Ծննդավայր Արևմտյան Բերկշիր
Մահացել է՝ հոկտեմբերի 26, 899({{padleft:899|4|0}}-{{padleft:10|2|0}}-{{padleft:26|2|0}})
Վախճանի վայր Վինչեսթեր
Նախորդ Էփելրեդ I
Հաջորդող Էդուարդ Ավագ
Տոհմ Ուեսեքսի տոհմ
քաղաքական գործիչ
Հայր Էտելվուլֆ
Մայր Օսբուրհ
Երեխաներ Էթելֆլեդ, Էդուարդ Ավագ, Էլֆրիթ, Ֆլանդրիայի կոմսուհի, Էթելուեարդ և Էթելգիֆու
Եղբայր(ներ) Էթելբալդ, Էթելբերթ, Էփելրեդ I և Էթելստան Ուեսեքսի
Կրոնական հավատքներ քրիստոնեություն

Ալֆրեդ Մեծ (հին անգլերեն՝ Ælfrēd se Grēata; անգլ.՝ Alfred the Great; շուրջ 849 թ. - 899 թ. հոկտեմբերի 26 կամ 901 թ. հոկտեմբերի 28), Ուեսեքսի թագավոր 871—899/901 թվականներին, առաջինն է պաշտոնական փաստաթղթերում օգտագործել Անգլո-սաքսերի թագավոր տիտղոսը[2]։

Համառ պայքար է մղել 878 թվականին Անգլիա ներխուժած դանիացիների դեմ՝ 879 թվականին պարտության մատնելով նրանց։ Ըստ կնքված հաշտության պայմանագրի Անգլիան բաժանվեց դանիացիների և Ալֆրեդի միջև։ Արևելյան մասը՝ Նորթամբրիան, Արևելյան և Կենտրոնական Անգլիայի մի մասը անցան դանիացիներն, իսկ Ուեսեքսը և Լոնդոնը՝ Ալֆրեդին։ Երկրի այն մասը (հյուսիս-կենտրոն), որն անցավ դանիացիներին, կոչվեց «Դանիական օրենքի շրջան» (դանլո)։ 879 թվականից հետո Ալֆրեդը պատրաստվելով նոր պատերազմի անց է կացրել բարեփոխումներ ռազմական ոլորտում՝ կառուցել է ռազմական նավատորմ, ամրոցներ Ուեսսեքսի ամբողջ սահմանի երկայնքով, վերափոխել ցամաքային զորքը՝ աշխարհազորի հիման վրա ստեղծելով արհեստավարժ բանակ։

Ալֆրեդ Մեծը ուշադրություն է դարձրել կրթությանը։ Քառասուն տարեկանում սովորել է լատիներենը։ Վերականգնել է քանդված վանքերը և վանական դպրոցները, զբաղվել է դասավանդմամբ և մայրցամաքից հրավիրել կրթված վանականների։ Լայնածավալ աշխատանք է տարել լատիներենից անգլոսաքսոներեն թարգմանություններ անելու համար։ Ալֆրեդի ներդրումը ամբողջ երկրում կրթություն և գրագիտություն տարածման գործի մեջ շատ մեծ նշանակություն ունեցավ անգլիական մշակույթի հետագա զարգացման համար։ Միակ անգլիացի միապետն է, ում տրվել է «Մեծ» մականունը[2]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]