Ալլա (անձնանուն)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
{{#ifeq։|ար.
Ալլա (անձնանուն)
Կապված հոդվածներ սկսող «Ալլա (անձնանուն)»-ով

բոլոր հոդվածները«Ալլա (անձնանուն)»-ով

Ալլա, իգական անուն: Տարածված անուն է հատկապես քաղաքներում:

Վավերական գործածություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ուղղափառության մեջ այն կապվում է սբ. Ալլայի անվան հետ[1][2][3], որը մ.թ IV դարի գոթական առաջնորդներից մեկի այրին էր: Նրա մասին տեղեկանում ենք Սազոմենի պատմությունից: Նրանք բնակվում էին այժմյան Ուկրաինայի տարածքում: Անկախ այն բանից, թե որտեղից է անունը և ինչ է նշանակում, Ալլա անձնանունը գրանցված էր սրբերի անվանացուցակում, որտեղից ուղղափառները (ռուսները, ուկրաինացիները, բելառուսները) անուններ էին ընտրում իրենց երեխաների համար: Անվան վերաբերյալ առաջին նշումները հիշատակվում են XIX դարում՝ Ալլա Տարասովա (1898-1973), ում պատվին անվանակոչել են Ալլա Պուգաչովային:

Գոթերենից թարգմանած՝ Alls— ամեն ինչ, Ալլա (ենթադրաբար)՝— «ամենակարող», «հազարափեշակ»:

Այլ վարկածներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սեմական ծագման վարկած[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քրիստոնեական աղբյուրները հստակ չեն նշում մուսուլմանների մոտ անվան գործածումը: Այնուամենայնիվ քաղդեացիների վարկածի համաձայն այն ծագել է Ալլատ[4], ալ-Լատ (արաբ․՝ اللات‎‎ , եբր.՝ אלה, אלת-הים‎) մահացածների թագավորության աստվածուհու անունից: Նույնիսկ մ.թ.ա. առաջին հազարամյակի կեսին աղջիկներին անվանակոչում էին նրա պատվին[5][6]:

Սակայն իսլամի ընդունումից հետո անվան գործածություն այլևս չի հանդիպում արաբ կանանց շրջանում: Այժմ Ալլա անունը արաբների շրջանում տարածված է միայն որպես արական Ալադդին անվան փաղաքշական ձև (օր.՝ Ալլա Մուհամմեդ, ուզբ.՝ علاءالدين محمد Alovuddin Muhammad; պարս․՝ علاءالدين محمد; ամբողջական անվանում՝ Ալա ադ Դունիայ վադ Դին Աբուլ Ֆախտ Մուհամմեդ իբն Թեքեշ):

«Աստվածուհի» բառը, ընդհանուր արմատից ելնելով, նմանատիպ հնչողություն ունի սեմական այլ լեզուներում ևս: Չնայած այս անունը տարածված է նաև աշխարհիկ իսրայելցիների շրջանում, իսկ ժամանակակից եբրայերենում բառը ստացել է այլ հնչերանգ, արտասանվում է Էլլա, ոչ թե՝ Ալլա:

Սկանդինավյան ծագման վարկած[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Իսլանդացիները պնդում են, որ Ալլան իսլանդական անուն է[7]: Բացի դրանից Ալլան գործածվում է այլ՝ Ա տառով սկսվող անունների փոքրացնող-փաղաքշական ձև, օրինակ՝ նորվ.՝ Աիլա — հաջողակ, աստվածներին արժանի, կամ շվեդ.՝ Ադել —վեհանձն.[7] Ամենայն հավանականությամբ սբ. Ալլային կոչում էին փաղաքշական ձևով:

Հայտնի անվանակիրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Անվանակոչության տոն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ռուսական ուղղափառ եկեղեցին սբ. Ալլայի անվանակոչության օրը նշում է ապրիլի 8-ին (հուլյան օրացույցով՝ մարտի 26)[1][2][3]:
  • Գոթական եկեղեցին այն նշում է հոկտեմբերի 23-ին[1]:
  • Սկանդինավցիները սբ. Ալլայի օրը նշում են հունվարի 31-ին:[7]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 Жития святых, поминаемых 26 марта(անգլ.) Православная церковь Америки
  2. 2,0 2,1 Память 26-ти мучеников Готских Archived 2009-04-22 at the Wayback Machine. Жития святых. По свт. Димитрию Ростовскому
  3. 3,0 3,1 «Алла, мчц. Готфская»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2008-05-03-ին։ Վերցված է 2009-03-11 
  4. Арабская богиня-троица(անգլ.)
  5. Хишам ибн Мухаммад ал-Калиби. Книга об идолах (Китаб ал-асиам). — М.: Главная редакция восточной литературы издательства «Наука», 1984. — 64 с.
  6. ал-Лат в Книге об идолах
  7. 7,0 7,1 7,2 Nordic Names(անգլ.)

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Л. Цымбалова. Тайна имени. Звезды и судьбы. — Владис, февраль 2008. — С. 704. — ISBN 9785956704349