Ալեքսանդր Դովժենկո

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ալեքսանդր Դովժենկո
Alexander Dovzhenko.jpg
Դովժենկոյին նվիրված ԽՍՀՄ փոստային նամականիշ
Ի ծնե անուն՝ուկր.՝ Олександр Петрович Довженко
Ծննդյան թիվ՝օգոստոսի 29 (սեպտեմբերի 10), 1894
Ծննդավայր՝Սոսնիցա, Չեռնիգովի մարզ
Վախճանի թիվ՝նոյեմբերի 25, 1956(1956-11-25)[1][2][3][4] (62 տարեկանում)
Վախճանի վայր՝Մոսկվա, ԽՍՀՄ
Ազգություն՝ուկրաինացի
Քաղաքացիություն՝Ռուսական կայսրություն
Flag of the Soviet Union (1924–1955).svg ԽՍՀՄ
Ուկրաինայի Ժողովրդական Հանրապետություն
Flag of the Ukrainian State.svg Ուկրաինական պետություն
Ուկրաինական ԽՍՀ
Մասնագիտություն՝կինոռեժիսոր, սցենարիստ, կինոպրոդյուսեր, գրող, մոնտաժող և դիվանագետ
Պարգևներ՝Լենինի շքանշան, Կարմիր դրոշի շքանշան, Աշխատանքային Կարմիր դրոշի շքանշան, «Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ Անձնվեր աշխատանքի համար» մեդալ, «Մոսկվայի 850-ամյակի հիշատակի» մեդալ, Լենինյան մրցանակ, Ստալինյան մրցանակ, Ստալինյան մրցանակ, ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստ, Ուկրաինական ԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ, Մոսկվայի 800-րդ ամյակին նվիրված մեդալ և Ուկրաինայի արվեստի վաստակավոր գործիչ
IMDb։ID 0235590

Ալեքսանդր Պետրովիչ Դովժենկո (ուկր.՝ Олександр Петрович Довженко, սեպտեմբերի 10, 1894, Սոսնիցա, Չեռինգովյան նահանգ, Ռուսական կայսրություն - նոյեմբերի 25, 1956, Պերեդելկինո, Մոսկվայի մարզ, ԽՍՀՄ), ազգությամբ ուկրաինացի խորհրդային կինոռեժիսոր, կինոդրամատուրգ, սցենարիստ, մոնտաժող, դիվանագետ, նաև գրող, ՌՍՖՍՀ ժողովրդական արտիստ, Լենինյան և Ստալինյան մրցանակների դափնեկիր, համր կինոյի նշանավոր գործիչներից մեկը։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ալեքսանդր Դովժենկոն ծնվել է 1894 թվականին, Սոսնիցայում, գյուղացու ընտանիքում: 1914 թվականին ավարտել է Գլուխովսկիի ուսուցչական ինստիտուտը: Մյունխենում սովորել է նկարչություն: Վարել է տարբեր պաշտոններ Ուկրաինայում (1917-1923), ինչպես նաև դիվանագիտական աշխատանք է կատարել Լեհաստանում և Գերմանիայում: 1926 թվականին մուտք է գործել կինոասպարեզ, սկզբում որպես սցենարիստ, ապա ռեժիսոր: «Դիվանագիտական սուրհանդակի պայուսակը» կինոնկարից հետո (1927), Դովժենկոն բեմադրեց «Զվենիգորա» կինոժապավենը (1928), որը հռչակ բերեց հեղինակին: 1929 թվականին Դովժենկոն էկրանավորեց «Արսենալ» կինոնկարը: «Հողը» կինոնկարը երկու անգամ դասվեց աշխարհի 12 լավագույն ֆիլմերի շարքը: «Իվան» կինոպատումից հետո (1932) Դովժենկոն էկրանավորեց «Աերոգրադը» (1935): «Շչորս» կինոնկարը (1939) դասական գործ է, որը մեծ աղմուկ հանեց Միացյալ Նահանգներում ու Անգլիայում և անվանվեց «Ուկրաինացի Չապաև»: 1948 թվականին Դովժենկոն բեմադրեց իր վերջին՝ «Միչուրին» կինոնկարը: Դովժենկոն մահացավ 1956 թվականին, 62 տարեկան հասակում, «Պոեմ ծովի մասին» կինոժապավենի նկարահանումները սկսելուց մի քանի օր առաջ: Այն ավարտեց նրա այրին՝ Սոլնցևան, 1958 թվականին: Կինոնկարի սցենարիստին՝ Դովժենկոյին, 1959 թվականին ետմահու շնորհվեց Լենինյան մրցանակ: Դովժենկոյի ստեղծագործական անսահման կարողության վկաները դարձան նաև փաստագրական կինոնկարները՝ «Ազատագրում» (1940), «Պայքար մեր խորհրդային Ուկրաինայի համար» (1943), ինչպես նաև «Հայրենի երկիր» (1946)՝ նվիրված Խորհրդային Հայաստանիսոցիալիստական շինարարությանը:

Պարգևներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Լենինի շքանշան
  • Կարմիր դրոշի շքանշան
  • Աշխատանքային Կարմիր դրոշի շքանշան
  • «Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ Անձնվեր աշխատանքի համար» մեդալ
  • «Մոսկվայի 850-ամյակի հիշատակի» մեդալ
  • Լենինյան մրցանակ
  • Ստալինյան մրցանակ
  • ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստ

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • О. Довженко. Господи, пошли мені сили։ кіноповість, оповідання, фольклорні записи, листи, документи. Харків։ Фоліо, 1994.
  • А. Довженко. Писатель кино в свете требований современности // А. Довженко. Собрание сочинений в 4-х т. Москва։ Искусство, 1969, т. 4.
  • Сашко Дерманський про Авіценну, Олександра Суворова, Олександра Довженка, Уолта Диснея, Пеле / С. Дерманський. - Київ ։ Грані-Т, 2007. - 112 с.։ іл. - (Серія «Життя видатних дітей»). - ISBN 978-966-2923-80-3
  • І. Кошелівець, Є. Сверстюк. Довженко вчора і сьогодні. Про затемнені місця з біографії // Терен. - 2005.
  • Ю. Лавріненко. Олександр Довженко // Українське слово. Київ, 1994, т. 2.
  • О. Плавський. Олександер Довженко // Українська літературна газета, Мюнхен, 1957, ч. З.
  • I. P. Семенчук. Життєпис Олександра Довженка. Київ, 1991.
  • В. Дончик. Олександр Довженко // Історія української літератури XX ст.։ У 2 кн. Кн, 1/ За ред. В. Г. Дончика. Київ, 1994.
  • Р. Корогодський. Довженко в полоні. Розвідки та есе про майстра. Київ։ Гелікон, 2000.
  • О. Грищенко. З берегів зачарованої Десни. Київ, 1964.
  • М. Шудря. Геній найвищої проби. Київ, 2005.
  • В. Марочко. Зачарований Десною. Історичний портрет Олександра Довженка. Київ։ Києво-Могилянська академія, 2006.
  • С. Тримбач. Олександр Довженко. Загибель богів։ Ідентифікація автора в національному часо-просторі. Вінниця։ Глобус-прес, 2007
  • Marco Carynnyk. Dovzhenko, Alexander, The Poet as Filmmaker։ Selected Writings, ed. and trans., Cambridge, Mass.։ MIT Press, 1973.
  • Vance Kepley, Jr. In the Service of the State. Madison, Wisconsin։ University of Wisconsin Press, 1986.
  • Ivor Montagu. Dovzhenko։ Poet of the Life Eternal, Sight and Sound, 1957.
  • Marshall Herbert. Masters of the Soviet Cinema։ Crippled Creative Biographies, London։ Routledge, 1983.
  • George O. Liber. Alexander Dovzhenko։ A Life in Soviet Film, London։ British Film Institute, 2002, ISBN 0-85170-927-3.
  • Довженко в воспоминаниях современников. Москва։ Искусство, 1981.
  • Юренев Р. Александр Довженко. Серия Мастера киноискусства. М. Изд-во Искусство. 1959 г. - 192с.

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Person Profile // Internet Movie Database — 1990.
  2. SNAC — 2010.
  3. Find A Grave — 1995. — ed. size: 165000000
  4. Brockhaus Enzyklopädie