Ալեսանդրո Վոլտա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ալեսանդրո Վոլտա
Alessandro Volta
Volta A.jpg
Ծնվել էփետրվարի 18, 1745(1745-02-18)[1][2][3][4][5]
Կոմո, Միլանի դքսություն[6]
Մահացել էմարտի 5, 1827(1827-03-05)[1][3][4][5] (82 տարեկանում)
Կոմո[6]
ԳերեզմանCamnago Volta
ՔաղաքացիությունՄիլանի դքսություն
Ցիզալպիական հանրապետություն
Իտալիայի թագավորություն
Լոմբարդո-Վենետիկ
Ազգությունիտալացի
Մասնագիտությունֆիզիկոս, գյուտարար և պրոֆեսոր
Հաստատություն(ներ)Պավիայի համալսարան
Գործունեության ոլորտբնախոսություն
ԱնդամակցությունՊրուսիայի գիտությունների ակադեմիա, Նիդեռլանդական արվեստների և գիտությունների թագավորական ակադեմիա, Իտալիայի գիտությունների ազգային ակադեմիա, Բավարիական գիտությունների ակադեմիա, Թուրինի Գիտությունների Ակադեմիա[7] և Ֆրանսիական գիտությունների ակադեմիա
Տիրապետում է լեզուներինլատիներեն և իտալերեն[1]
ՊարգևներՊատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետ Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ և Կոպլիի մեդալ[8][9]
Alessandro Volta Վիքիպահեստում
Վոլտայի սյունը

Ալեսանդրո Վոլտա (իտալ.՝ Alessandro Giuseppe Antonio Anastasio Gerolamo Umberto Volta, Ալեսանդրո Ջուզեպպե Անաստասիո Ջերոլամո Ումբերտո Վոլտա, փետրվարի 18, 1745(1745-02-18)[1][2][3][4][5], Կոմո, Միլանի դքսություն[6] - մարտի 5, 1827(1827-03-05)[1][3][4][5], Կոմո[6]), իտալացի նշանավոր ֆիզիկոս, քիմիկոս և ֆիզիոլոգ, գյուտարար, էլեկտրականության ուսմունքի հիմնադիրներից մեկը[10][11][12]։ Համարվում է նաև առաջին էլեկտրական մարտկոցի ստեղծողը և մեթան գազի հայտնագործողը:

Հակիրճ տեղեկատվություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1799 թվականին հայտնագործել է հետագայում իր անունով կոչված Վոլտայի սյունը և իր փորձերի արդյունքների մասին երկմաս նամակով տեղեկացրել Թագավորական ընկերության նախագահին[13][14]: Իր այդ հայտնագործությամբ Վոլտան ապացուցել է, որ էլեկտրականություն կարելի է ստանալ նաև քիմիական եղանակով, դրանով իսկ ժխտել է ժամանակին տիրապետող այն կարծիքը, թե էլեկտրականությունն ստեղծվում է միայն կենդանի արարածների կողմից: Լինելով առաջին գալվանական էլեմենտը՝ Վոլտայի սյունը փաստացի դարձել է ժամանակակից էլեկտրական մարտկոցների նախօրինակը: Վոլտան համարվում է նաև մի շարք այլ էլեկտրական սարքերի՝ էլեկտրաֆորի, էլեկտրամետրի, էլեկտրասկոպի, կոնդենսատորի (խտացուցչի) գյուտարարը, առաջինը նա է նկատել և ապացուցել զանազան մետաղների պոտենցիալների կոնտակտային տարբերությունը: Վոլտայի այդ գյուտերը գիտական շրջաններում խանդավառ ոգեշնչման ազդակ են հանդիսացել և շատերին մղել դիմելու համանման փորձերի, որոնք հանգեցրել են գիտության մի նոր ճյուղի՝ էլեկտրաքիմիայի առաջացմանն ու զարգացմանը[14]:

Բացի այդ, Վոլտան արժանացել է Նապոլեոն Բոնապարտի հիացական, չափազանց բարձր գնահատանքին, նրա հրավերով այցելել է Ֆրանսիայի ինստիտուտ, ցուցադրել իր փորձերն ու գյուտերը: Հետագայում ևս Նապոլեոնը բարձր պատիվների է արժանացրել կոմսի ազնվականական տիտղոս կրող գիտնականին: Ալեսանդրո Վոլտան շուրջ քառասուն տարի ղեկավարել է Պավիայի համալսարանի փորձարարական ֆիզիկայի բաժանմունքը՝ վայելելով ուսանողների՝ պաշտամունքի աստիճանի հասնող սերն ու հարգանքը: Սակայն, չնայած մեծարանքին, հասարակական ճանաչմանն ու փառքին, նա , հատկապես կյանքի վերջին տարիներին, առավելապես հակված էր հասարակությունից մեկուսացված, ընտանեկան կենցաղավարության: Նամանավանդ, որ այդ շրջանում չորս տարի շարունակ տառապել է հիվանդություններով, որոնք նրան 1827 թվականին հասցրեցին մահվան:

Ալեսանդրո Վոլտան առաջինն է փորձել ստանալ հաստատուն հոսանք, տեղադրելով ցինկե և պղնձյա թիթեղները էլեկտրոլիտ լուծույթի մեջ։ Վոլտայի անունով է կոչվում էլեկտրական լարման չափման միավորը՝ վոլտ։

Աշխատություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • De vi attractiva ignis electrici (1769) (On the attractive force of electric fire)

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Собрание сочинений А. Вольты։ La opere di Alessandro Volta. Vols. 1-7. Milano, 1918 - 1929.
  • Maraldi U. La vita di Alessandro Volta. Firenze. 1959.
  • Dibner В. Alessandro Volta and the etectric battery. N. Y. 1964
  • Радовский М. И. Гальвани и Вольта. М.  - Л., 1941

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 Base Léonoreministère de la Culture.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Comité des travaux historiques et scientifiques — 1834.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 SNAC — 2010.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 KNAW Past Members
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 Вольта Алессандро // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.], [30 cilddə] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1971. — Т. 5 : Вешин — Газли. — С. 341.
  7. https://www.accademiadellescienze.it/accademia/soci/alessandro-volta
  8. https://docs.google.com/spreadsheets/u/1/d/1dsunM9ukGLgaW3HdG9cvJ_QKd7pWjGI0qi_fCb1ROD4/pubhtml?gid=1336391689&single=true
  9. Award winners : Copley MedalRoyal Society.
  10. Giuliano Pancaldi, "Volta: Science and culture in the age of enlightenment", Princeton University Press, 2003.
  11. Alberto Gigli Berzolari, "Volta's Teaching in Como and Pavia" - Nuova voltiana
  12. Hall of Fame, Edison.
  13. «Milestones:Volta's Electrical Battery Invention, 1799»։ ieeeghn.org։ IEEE Global History Network։ Վերցված է 2016-04-12 
  14. 14,0 14,1 «Enterprise and electrolysis»։ rsc.org։ Royal Society of Chemistry։ Վերցված է 18 February 2015 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]