Հատապտղային բույսեր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Չորս միրգ, որոնք իսկական հատապտուղներ են:(Աջից ձախ)
խաղող, մուշ, կարմիր կոկռոշ, կարմիր հաղարջ (top)

Հատապտղային բույսեր` վայրի և մշակովի բազմամյա բույսեր են (թփեր, կիսաթփեր, խոտաբույսեր), որոնցից ստացվում են ուտելի, հյութալի, չբացվող, բազմասերմ պտուղներ[1]։ ՀՀ-ում մշակվում են ելակը, չիչխանը, լտտենին, թթենին, բռինչը, շամբուկը, արոսենին, սնձենին, հապալասենին, սզնենին, ալոճենին, հաղարջենին, ժոխենին, մոշենին, մոռին, մորենին, մշենին, մնձենին, կոկռոշենին։

Հայաստանում[խմբագրել]

ՀՀ Վանաձորի, Լորու, Նոյեմբերյանի, Իջևանի, Դիլիջանի, Տավուշի, Կապանի անտառներում աճում են մորու, մոշենու, ելակի, հաղարջենու և կոկռոշենու տարբեր տեսակներ։ Բազմանում են վեգետատիվ բազմացում ճանապարհով։

Նշանակություն և կիրառում[խմբագրել]

Հատապտուղները պարունակում են օրգանական թթուներ, հանքային աղեր, շաքարներ, վիտամիններ, բուրավետ նյութեր։ Օգտագործվում են թարմ և վերամշակված (խյուս, հյութ, ռուփ, ցքի, օշարակ, ժելե, մարմելադ, մուրաբա, մաթ, պաստեղ, աղանդերային գինի, լիկյոր), հրուշակեղենի և զովացուցիչ ջրերի արտադրություններում, իսկ որոշ տեսակներ՝ բժշկության մեջ։

Խոնավասեր են, ջերմության նկատմամբ պահանջկոտ չեն։ Բազմանում են վեգետատիվ ճանապարհով։ Բերքատվությունը համեմատաբար բարձր է։ Հայաստանում՝ Ատեփանավանի, Կիրովականի, Նոյեմբերյանի, Իջևանի, Դիլիջանի, Շամշադինի, Ղափանի անտառներում աճում են մորու, մոշենու, ելակի, հաղարջենու և կոկռոշենու լավագույն տեսակներ։

Ամենատարածված հատապտուղ մշակաբույսեր[խմբագրել]

Այստեղ ցուցադրված են մի քանի հատապտղային բույսեր:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. Ягодные культуры // Сельское хозяйство. Большой энциклопедический словарь. — М: Большая российская энциклопедия, 1998. — С. 618. — ISBN 5-85270-263-3.

Գրականություն[խմբագրել]

  • Исачкин А. В. Сортовой каталог ягодных культур России. — М: ООО «Издательство Астрель»: ООО «Издательство АСТ», 2003. — 413 с. — 50 000 экз. — ISBN 5-17-018485-9.
  • Лесные ягоды в саду и огороде. Практическое пособие. — Ростов н/Д: изд-во «Проф-Пресс», 2001. — 192 с. — 10 000 экз. — ISBN 5-88475-443-4
Այս հոդվածի նախնական տարբերակը կամ նրա մասը վերցված է Հայկական համառոտ հանրագիտարան ից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ CC-BY-SA-icon-80x15.png
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Հայկական սովետական հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ CC-BY-SA-icon-80x15.png