Հապալասենի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Հապալասենի
Հապալսենի
Գիտական դասակարգում
Թագավորություն Բույսեր
Բաժին Ծածկասերմեր
Դաս Երկշաքիլավորներ
Կարգ Հապլասածաղկավորներ
Ընտանիք Հապալասազգիներ
Ցեղ Հապլասենի
Լատիներեն անվանում
Vaccinium
Տիպիկ ներկայացուցիչներ
Ենթատեսակներ, բաժիններ տեսակներ

Wikispecies-logo.svg
Դասակարգումը
Վիքիցեղերում

Commons-logo.svg
Պատկերներ
Վիքիպահեստում

ITIS 23571
NCBI 13749
EOL 38372

IPNI41122

Հապալասենի (լատ.՝ Vaccinium), հապալասազգիների ընտանիքի բույսերի ցեղ։ Հայտնի է 200 տեսակ։ Առավել տարածված են կարմիր, սև, կապույտ, բարձրաճ և խոշորապտուղ հապլսենիներ։ ՀՀ-ում աճում է անտառային շրջաններում։

Կենսաբանական նկարագիր[խմբագրել]

Բազմամյա հատապտղային կիսաթփեր են, բարձրությունը` 25-60 սմ-ից, 0,3-1 մ։ Տերևները հերթադիր են, կաշեկերպ, երկարավուն, ձվաձև, ծաղիկները տերևանութային են կամ գագաթնային, մեկական կամ ողկուզներում, երկսեռ,ծաղիկները՝ սպիտակ կամ բաց վարդագույն, պտուղները՝ խոշոր, գնդաձև, երկարավուն, մաշկը՝ նուրբ, մոմաշերտով։ Ծաղկում է հունիս-հուլիսին: Պտուղը խոշոր, գնդաձև, երկարավուն, նուրբ մաշկով, բազմասերմ, հյութալի, քաղցրավունթթվաշ հատապտուղ է:

Հայաստանում[խմբագրել]

ՀՀ-ում՝ 3 տեսակ՝

  • հապլասենի ճահճային (Vaccinium uliginosum),
  • հապլասենի մրտենական (Vaccinium myrtillus),
  • հապլասենի կարմիր (Vaccinium vitisidaea):

Տարածված է Լոռու (Ֆիոլետովո, Մարգահովիտ գյուղիի շրջակայք), Կոտայքի (Հանքավանի շրջակայք), Գեղարքունիքի (Թաքաղաչի կիրճ, Սպիտակասար) մարզերում: Աճում է վերին լեռնային, ենթալպյան և ալպյան գոտիներում (2800-3300 մ բարձր-ներում), մարգագետիններում, անտառներում:

Կիրառում[խմբագրել]

Պտղամիսը պարունակում է շաքարներ, վիտամիններ։ Օգտագործվում է թարմ և վերամշակված (մուրաբա, ջեմ, հյութ ևն)։ Ունի հակալնդախտային և միզամուղ հատկություն։ Բազմացվում է կտրոններով։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. Род Vaccinium в базе данных Index Nominum Genericorum (ING) (поиск по слову Vaccinium) (անգլերեն) Կաղապար:V
  2. В издании Флора Европейской части СССР… (см. раздел Литература) в качестве номенклатурного типа указан вид Կաղապար:Bt-latrus, объяснение этому даётся в Index Nominum Genericorum (ING) (поиск по слову Vaccinium) (անգլերեն)
Այս հոդվածի նախնական տարբերակը կամ նրա մասը վերցված է Հայկական համառոտ հանրագիտարան ից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ CC-BY-SA-icon-80x15.png