Առէջ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Առէջքներ, որոնք ծաղկափոշի են կրում

Առէջք (լատ.՝ Stamen), ծաղկի արական օրգանն է։ Հասուն առէջքը մեծ մասամբ կազմված է փոշանոթից, կապից և առէջքաթելից։ Փոշանոթը հաճախ կազմված է երկու զույգ փոշեպարկերից։ Փոշանոթի ֆիզիոլոգիական ֆունկցիան այն է, որ նրա մեջ կատարվում է ծաղկափոշու զարգացումը և ձևավորումը։

Առէջքաթելն ունի վերնամաշկ կուտիկուլայով կամ առանց կուտիկուլայի։ Հերձանցքներ նրա վրա սովորաբար չկան։ Արդեն բաժակաթերթերում հերձանցքներ քիչ կան, իսկ մեզոֆիլը դիֆերենցված չէ։

Առաջացումը և կազմությունը[խմբագրել]

Առէջքն առաջանում է ծաղկակիր ընձյուղի աճման կոնի թմբիկից։ Առէջքային մերիստեմատիկ սաղմնային թմբիկը սկզբում միանգամայն միատարր է, բայց նրա հետագա աճման ժամանակ դիֆերենցում է կատարվում։ Հանդես է գալիս պրոկամբիալ խուրձը, որը սկիգբ է տալիս կապի միջով անցնող խրձին։ Փոխադրող խուրձն ունի սպիրալային անոթներ և թույլ արտահայտված մաղանման խողովակներ։ Փոշանոթը կազմված է կապով միացած երկու փոշեպարկերից։ Զարգացման առաջին ստադիայում նա ծածկված է վերնամաշկով որի արտաքին պատերը կուտինիզացված են, նրա պարունակությունը կազմում է պարենքիմային մեզոֆիլը, իսկ կենտրոնում անցնում է փոխադրող խուրձը։