Բեմի լույսերը

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Բեմի լույսերը
Limelight
Ֆիլմի պոստերը
Ժանր դրամա

մելոդրամա
կատակերգություն

երաժտական ֆիլմ
Երկիր ԱՄՆ-ի դրոշը ԱՄՆ
Թվական 1952
Պրեմիերա հոկտեմբերի 16, 1952
Լեզու անգլերեն
Ռեժիսոր Չառլի Չապլին
Պրոդյուսեր Չառլի Չապլին
Սցենարիստ(ներ) Չառլի Չապլին
Դերակատարներ Չառլի Չապլին
Քլեռ Բլում
Օպերատոր Կառլ Սթրասս
Երաժշտություն Չառլի Չապլին
Մոնտաժ Ջո Ինգե
Ընկերություն Celebrated Productions
Տևողություն 137 րոպե
MPAA վարկանիշ G rating symbol
IMDb ID 0044837
description

«Բեմի լույսերը» (անգլ.՝ Limelight), Չառլի Չապլինի գեղարվեստական ֆիլմ, նկարահանված 1952 թվականին։ Չապլինի հայտնի ֆիլմերից մեկն է։ Առաջին անգամ ցուցադրվել է 1952 թվականի հոկտեմբերի 16-ին, Լոնդոնում։ Գաղափարախոս տրագիկոմեդիա ծաղրածուի և բալերինայի մասին։ Ֆիլմի կարգախոսն է՝ «Գլուխգործոց, ծիծաղ և արցունքներ, կատակերգության վարպետից»։ «Բեմի լույսերը» ներկայացվել էր Օսկար մրցանակի, սակայն միայն քսան տարի անց արժանացավ նրան, սահմանելով լիովին ռեկորդ։

Սյուժե[խմբագրել]

Ֆիլմի գործողությունը սկսվում է 1914 թվականի գարնանից։

Մեծ տարիքի նախկին ծաղրածուն՝ Կալվեռո անունով, պատահականորեն փրկում է իր հարևանուհու, մի երիտասարդ աղջկա կյանքը, որը ցանկանում էր ինքնասպան լիներ, թունավորվելով գազի միջոցով։ Կալվեռոն աղջկան իր վարձած բնակարան է տանում, որպեսզի աղջկա սենյակի վարձատերը, չիմանար ահավոր դեպքի մասին։ Աղջիկն ասում է, որ իր անունը Թերրի է, և նա բալերինա է, սակայն հիմա նա պարալիզացված է և չի կարող քայլել։ Կալվեռոն բժշկի է դիմում, որը տեղեկացնում է, որ Թերրիի պարալիզացումը պարզապես նյարդայն համակարգի խախտման պաճտառով է առաջացել և որոշ ժամանկից, Թերրին կկարողանա ոտքի կանգնել։

Ծաղրածու Կալվեռոն սկսում է ջանաբար խնամել Թերրիին։ Նա կյանքի խորիմաստ դասեր է տալիս, ամբողջովին կյանքից հուսահատված բալերինային։ Աղջկա մեջ ծաղրածուն լավատեսություն է լցնում և օր օրի բարձրացնում նրա տրամադրությունը։ Որոշ ժամանակ անց, Թերրին ոտքի է կանգնում։

Կալվեռոն նախկինում մի հանրահայտ ու հաջողակ ծաղրածու-դերասան էր եղել, որը հետո կորցրել էր իր աշխուժությունն ու հետևամաբար՝ աշխատանքը։ Միաժամանակ Թերրիին խնամելով, նա փորձում է դարձյալ բեմ բարձրնալ և ծիծաղեցնել հանդիսատեսներին, ինչպես նախկինում, սակայն ամեն ինչ ապարդյուն։ Այդ ամենից նա նույնպես հուսահատվում է։

Իսկ Թերրին, ընդհակառակը՝ ապաքինվելուց հետո դարձյալ բեմ է բարձրանում և հայտնի բարելինա դառնում։ Հիմա նա է փորձում հուսահատությունից հանել, ծաղրածու Կալվեռոյին, որը թախծում է իր հին տաղանդի, ժպտացող հանդիսատեսների, փառքի մասին, սակայն միաժամանակ, ամեն ինչում օգնում է Թերրիին։ Վերջինս գնահատելով Կալվեռոյի վերաբերմունքը, սիրահարվում է իրեն, և իր ամուսնանալու ցանկությունը հայտնում ծաղրածուին։ Կալվեռոն դա անհեթեթ հիմարություն է համարում, իրենց տարիքի մեջ ընկած, մեծ տարբերության պաճտառով։ Նա Թերրիին ամեն ինչ վերանայելու առիթ տալու համար, հեռանում է տնից և փողոցային երաժիշտների հետ, գումար աշխատում։

Շուտով Կալվեռոյին գտնում են հին աշխատակիցներն ու ընկերները և համոզում իրեն, հանդես գալ այն ներկայացման մեջ, որտեղ մասնակցություն է ունենում նաև Թերրին։ Վերջինս արդեն հանդիպել է իր հին ծանոթին, մի երիտասարդ կոմպոզիտորին՝ Նեվիլլ անունով, որի հետ ընկերություն է անում։ Հիմա Կալվեռոն պատճառ չի ունենա, խուսափել Թերրիի սիրուց։

Կալվեռոյի հին ընկերներից մեկը, որը թատրոնի ղեկավար է, հին ծաղրածույի համար հոբելյանական ելույթ է կազմակերպում։ Կալվեռոն բեմ է դուրս գալիս, կատարելով իր հին ու նոր ներկայացումները։ Այդ երեկո, նրան վերջապես հաջողվում է ծիծաղ առաջացնել հանդիսատեսների մոտ։ Կատարվում է նրա երազանքը։ Համարի վերջում, երբ Կալվեռոն, սցենարի համաձայն, ընկնում է թմբուկի մեջ, ինչից հետո, վարագույների ետևում, իր մոտ սրտի կաթված է սկսվում։ Կալվեռոյին մահճակալին են պառկեցնում։ Նա խնդրում է, որ իրեն բեմի մոտ տանեն, որպեսզի նա կարողանա վերջին անգամ տեսնել Թերրիի ելույթը։ Դիտելով գեղեցիկ բալերինայի պարը, ծաղրածու Կալվեռոն մահանում է։

Դերերում[խմբագրել]

Դերակատար Դեր
Չառլի Չապլին Կալվեռո Կալվեռո
Քլեռ Բլում Թերրի Թերրի
Սիդնեյ Չապլին Նեվիլլ Նեվիլլ
Նայջել Բրյուս Փոստանտ Փոստանտ
Բասթեռ Կիտոն Կալվեռոյի գործընկեր Կալվեռոյի գործընկեր
Նորման Լոյդ Բոդալինք Բոդալինք
Անդրե Էգլեվսկի պարող պարող
Մելիսսա Հեյդեն բալերինա բալերինա
Մառջորի Բենեթ միսսիս Օլսոփ միսսիս Օլսոփ
Վիլլեռ Դրայդեն Թերրիյի բժիշկ Թերրիյի բժիշկ

Մրցանակներ և անվանակարգեր[խմբագրել]

  • 1953 թվական - «Բեմի լույսեր» ֆիլմն «Օսկար» մրցանակի է ներկայացվել՝ լավագույն օրիգինալ դրամատիկ սցենար անվանակարգում։
  • 1953 - ներկայացվել է «BAFTA» մրցանակի՝ լավագույն ֆիլմ անվանակարգում։
  • 1953 - արժանացել է «BAFTA»–ի՝ ամենախոստումնալից նոր կատարող անվանակարգում (Քլեռ Բլում)։
  • 1953 - արժանացել է Իտալիայի ազգային կինոլրագրողների սինդիկատի՝ «Արծաթե ժապավեն» մրցանակի, լավագույն օտարերկրյա ֆիլմ անվանակարգում։
  • 1953 - արժանացել է «Օսկարի»՝ լավագույն օրիգինալ դրամատիկ սցենար անվանակարգում (Չառլի Չապլին, Ռեյ Ռաշ, Լարրի Ռասսելլ)։

Հետաքրքիր փաստեր[խմբագրել]

  • ԱՄՆ-ում ֆիլմն արգելվում էր ցուցադրել մինչև 1972 թվականը։ 1973-ին՝ այն Օսկար մրցանակի արժանացավ, լավագույն երաժշտություն անվանակարգում, միայն քսան տարի անց, սահմանելով լիովին ռեկորդ։
  • Ֆիլմը մասամբ կենսագրական է Չառլի Չապլինի համար։ Օրինակ՝ Ֆիլմի գործողությունն իրականացվում է 1914 թվականին։ Այդ տարի, Չապլինը նկարահանեց իր առաջին կարճամետրաժ ֆիլմը։ Չապլինը ցուցադրում է իր երիտասարդության օրերը, երբ նա դերասան էր աշխատում մյուզիկ-հոլլլում և ապրում էր հանրակացարաններում։ Չապլինի հայրը, ինչպես և Կալվեռոն, տառապում էր ալկոհոլիզմով և մահացել էր 37 տարեկան հասակում։
  • Ֆիլմում Չապլինը շատ էր նկարահանել իր մոտիկ հարազատներին։ Երաժիշտ Նեվիլլի դերում, հանդես էր գալիս Չապլինի հարազատ որդին՝ Սիդնեյ Չապլինը։ Մյուս որդին՝ Չարլզ Չապլին կրտսերը, նկարահանվել էր պանտոնիամայի ոստիկանի դերում։ Չապլինի փոքր երեխաները՝ Ջերալդին Չապլինը, Մայքլն ու Ջոզեֆինան նկարահանվել էին դրսի երեխաների դերում։ Դերեր ստացան նույնիսկ Չապլինի խորթ եղբայրն՝ Ուիլեր Դրայդենն ու կինը՝ Ունա Օ'Նիլը։ Վերջինիս և Չապլինի հարաբերությունները, հիշեցնում են ֆիլմի հերոսներ՝ Կալվեռոյի և Թերրիի հարաբերություննը։

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]