Քլեր Մարտեն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Քլեր Մարտեն
Claire Montreuil 1945.jpg
Ծննդյան անունֆր.՝ Claire Montreuil
Ծնվել էապրիլի 18, 1914(1914-04-18)[1][2]
ԾննդավայրՔվեբեկ քաղաք, Կանադա
Վախճանվել էհունիսի 18, 2014(2014-06-18)[3] (100 տարեկան)
Վախճանի վայրՔվեբեկ, Կանադա[4]
Գրական անունClaire Martin
Մասնագիտությունգրող, վիպասան, ակնարկագիր և թարգմանիչ
Լեզուֆրանսերեն
ՔաղաքացիությունFlag of Canada (Pantone).svg Կանադա
Ժանրերվեպ և պատում
ԱնդամակցությունԿանադայի թագավորական ընկերություն
ՊարգևներԿանադայի շքանշանի կոմպանիոն Քվեբեկի Ազգային շքանշանի սպա[5] Governor General's Literary Awards? Կանադայի թագավորական ընկերության անդամ Լավալի համալսարանի պատվավոր դոկտոր[6] Կանադայի շքանշան և Արվեստի և գրականության շքանշան

Քլեր Մարտեն (ֆր.՝ Claire Martin, իրական ազգանունը՝ Մոնթրյոլ, Montreuil, ապրիլի 18, 1914(1914-04-18)[1][2], Քվեբեկ քաղաք, Կանադա - հունիսի 18, 2014(2014-06-18)[3], Քվեբեկ, Կանադա[4]), կանադացի կին գրող-արձակագիր, վիպասան, պատմվածքների և ինքնակենսագրական արձակների հեղինակ, գրական թարգմանիչ։ Մարտենը, որի ֆրանսերեն ստեղծագործություններն արժանացել են բազմաթիվ մրցանակների, օրինակ՝ Գեներալ-նահանգապետի մրցանակը, Կանադայի թագավորական ընկերության անդամ էր և Կանադայի շքանշանի դափնեկիր։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քլեր Մարտենը ծնվել է 1914 թվականին, Քվեբեկում։ Սովորել է Քվեբեկի ուրսուլինների դպրոցում, ապա` Բոսորի կանանց վանական դպրոցում։ Ուսումն ավարտելուց հետո աշխատել է որպես հաղորդավար Քվեբեկի «CKCV», «CBV» և «Radio-Canada» ֆրանսալեզու ռադիոկայաններում։ Հենց նրան է պատիվ տրվել 1945 թվականին Քվեբեկի բնակչությանը հայտարարել Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի՝ եվրոպական թատերաբեմում ռազմական գործողությունների ավարտի մասին[7][8]։

1945 թվականին ամուսնանալով Ռոլան Ֆոշեի հետ և ամուսնացած կին լինելու պատճառով կորցնելով աշխատանքը ռադիոյում՝ Քլերը տեղափոխվել է Օտտավա և իրեն նվիրել գրական գործունեությանը[8]։ 1958 թվականին լույս է տեսել նրա առաջին գիրքը՝ «Սիրով կամ առանց սիրո» (ֆր.՝ Avec ou sans amour) պատմվածքների ժողովածուն, որի համար նա շատ չանցած արժանացել է Քվեբեկի «Le Cercle du livre de France» հրատարակչության գրական մրցանակի։ Այդ ժողովածուից անմիջապես հետո, 1960 և 1962 թվականներին հրատարակվել են նրա երկու վեպերը, իսկ 1965 թվականին լույս է տեսել «Երկաթե ձեռնոցի մեջ» ինքնակենսագրական երկերգությունը (ֆր.՝ Dans un gant de fer): Այդ երկհատորյակը նրան ճանաչում է բերել որպես գրող-արձակագիր և արժանացրել մի շարք մրցանակների՝ 1965 թվականին Քվեբեկի մրցանակից և «Ֆրանսիա-Քվեբեկ» ասոցիացիայի մրցանակից մինչև 1967 թվականին Գեներալ-նահանգապետի մրցանակ[9]։ Բռնակալ հոր կողմից կառավարվող[10] բազմազավակ ընտանիքում մեծացած Քլերի մանկության մասին պատմող «Երկաթե ձեռնոցի մեջ» գիրքը Քվեբեկի պատմության մեջ առաջին բացահայտ ֆեմինիստական գիրքն է[7]։ Քլեր Մարտենի մյուս վեպը՝ «Մեռածները» (ֆր.՝ Les Morts), լույս է տեսել 1970 թվականին, իսկ երկու տարի անց Մոնրեալի «Կանաչ վարագույր» թատրոնում ներկայացվել է վեպի դրամատիկական մշակումը[9]։

1972-1982 թվականներին Քլեր Մարտենը բնակվել է Ֆրանսիայում՝ զբաղվելով գրքերի թարգմանությամբ։ Այդ ժամանակաշրջանում նրա կողմից կանադական անգլալեզու գրականությունից ֆրանսերեն են թարգմանվել այնպիսի դասական ստեղծագործություններ, ինչպիսիք են Մարգարետ Լորենսի «Քարե հրեշտակը» և Ռոբերտսոն Դևիսի «Մանտիկորան»։ Կանադա վերադառնալուց հետո նրա գրական գործունեությունում սկսվել է տևական դադար, որն ընդհատվել է 1986 թվականին՝ Ռոլանդի մահից հետո, երբ Քլերի ստեղծագործություններն սկսել են տպագրվել գրական ամսագրերում[10]։ 1999 թվականին հրատարակվել է «Ամբողջ կյանքը» (ֆր.՝ Toute la vie) պատմվածքների ժողովածուն, որի համար հեղինակն արժանացել է Քվեբեկի գրական ակադեմիայի մեդալի[11]։ Նոր դարաշրջանի առաջին տասնամյակին լույս են տեսել Քլեր Մարտենի ևս չորս վեպ և պատմվածքների երկու ժողովածու[12]։

Քլեր Մարտենը մահացել է 2014 թվականի հունիսին՝ 100 տարեկան դառնալուց մի քանի ամիս անց[8]։

Մատենագիտություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կանադական հանրագիտարանում Քլեր Մարտենին նվիրված հոդվածում նշվում է, որ նրա ստեղծագործությունների հիմնական թեման սերն է, դրա հետ կապված ռիսկն ու «հիվանդությունները»։ Նրա գրքերը տարբերվում են մաքուր, գեղեցիկ լեզվով և նուրբ հեգնանքով, որը նրա ինքնակենսագրության մեջ երբեմն վերածվում է խայթող և անողոք սարկազմի[9]:Նրան Կանադայի շքանշանի ասպետի կոչում շնորհելիս նշվել է, որ նրա ստեղծագործությունները բնորոշում են մարդկային հոգու խոր ըմբռնումը[13]։

  • Avec ou sans amour (1958)
  • Doux-Amer (1960)
  • Quand j’aurai payé ton visage (1962)
  • Dans un gant de fer — La joue gauche (1965)
  • Dans un gant de fer — La joue droite (1965)
  • Les Morts (1970)
  • Toute la vie (1999)
  • L'amour impuni (2000)
  • Il s’appelait Thomas (2003)
  • L’inconnu parle encore (2004)
  • Le feu purificateur (2008)

Մրցանակներ և կոչումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քվեբեկի և Կանադայի ազգային գրական մրցանակներից բացի, Քլեր Մարտենն արժանացել է մի շարք պետական պարգևների։ 1984 թվականին նրան արժանացել է Կանադայի շքանշանի սպայի կոչման, իսկ 2001 թվականին դարձել է այդ շքանշանի ասպետ, ինչը Կանադայում բարձրագույն քաղաքացիական պարգևն է[13]։ 2007 թվականին Քլեր Մարտենը դարձել է Քվեբեկի ազգային շքանշանի սպա, իսկ 2010 թվականին՝ Արվեստի և գրականության ֆրանսիական շքանշանի սպա[7]։

1967 թվականից Քլեր Մարտենը Կանադայի թագավորական ընկերության անդամ էր[14]։ 2001 թվականին ներառվել է Մեծագույն քվեբեկցիների ակադեմիայի ցանկերում, իսկ 2009 թվականին դարձել է Լավալի համալսարանի պատվավոր դոկտոր[7]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Babelio (ֆր.) — 2007.
  2. 2,0 2,1 https://www.thecanadianencyclopedia.ca/fr/article/martin-claire
  3. 3,0 3,1 3,2 https://www.ordre-national.gouv.qc.ca/membres/membre.asp?id=1435
  4. 4,0 4,1 4,2 Freebase Data DumpsGoogle.
  5. http://www.ordre-national.gouv.qc.ca/membres/membre.asp?id=1435
  6. https://www.ulaval.ca/notre-universite/prix-et-distinctions/doctorats-honoris-causa-de-luniversite-laval/recipiendaires-doctorat-honoris-causa-2009-2010/claire-martin.html
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 «Claire Martin (1914 – 2014)» (ֆրանսերեն)։ Ordre National du Québec։ Վերցված է 2015-02-07 
  8. 8,0 8,1 8,2 Isabelle Beaulieu (2014-06-19)։ «Décès de l'auteure Claire Martin à l'âge de 100 ans»։ Les Libraires (ֆրանսերեն)։ Վերցված է 2015-02-07 
  9. 9,0 9,1 9,2 Gilles Dorion. (2008-04-10)։ «Claire Martin»։ The Canadian Encyclopedia։ Վերցված է 2015-02-07 
  10. 10,0 10,1 Aiden Roberts. (2014-04-18)։ «Claire Martin: The Writer with the Enduring Smile Celebrates her 100th Birthday»։ Reflections on Books։ Վերցված է 2015-02-07 
  11. «Médaille de l'Académie» (ֆրանսերեն)։ Académie des lettres du Québec։ Վերցված է 2015-02-07 (չաշխատող հղում)
  12. «Claire Martin, écrivaine» (ֆրանսերեն)։ Université Laval։ Արխիվացված է օրիգինալից 2015-02-08-ին։ Վերցված է 2015-02-07 
  13. 13,0 13,1 «Claire Martin, C.C., O.Q.»։ The Governor General of Canada։ Վերցված է 2014-02-07 
  14. «Martin, Claire»։ Library and Archives Canada։ Վերցված է 2015-02-07 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]