Վիդքուն Քվիսլինգ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Վիդքուն Քվիսլինգ
Portrett av Vidkun Quisling i sivile klær, ukjent datering..jpg
 
Քաղաքացիություն՝ Flag of Norway.svg Նորվեգիա
Կուսակցություն՝ Ազգային միասնություն կուսակցություն, Centre Party և Fatherland League
Կրթություն՝ Norwegian Military Academy և Norwegian Military College
Մասնագիտություն՝ քաղաքական գործիչ և սպա
Ծննդյան օր հուլիսի 18, 1887(1887-07-18)[1][2][3][4]
Ծննդավայր Fyresdal, Telemark, Էստլանն, Նորվեգիա
Վախճանի օր հոկտեմբերի 24, 1945(1945-10-24)[5][1][2][3][4] (58 տարեկանում)
Վախճանի վայր Աքերսհուս, Օսլո, Նորվեգիա
Հայր Jon Lauritz Qvisling
Մայր Anna Qvisling
Ամուսին Alexandra Voronin և Maria Quisling
 
Ինքնագիր Quisling signature.png
 
Պարգևներ

Բրիտանական կայսրության շքանշան, Order of St. Sava և Բրիտանական կայսրության շքանշանի կոմանդոր

Վիդքուն Քվիսլինգ (նորվ.՝ Vidkun Abraham Lauritz Jonssøn Quisling, հուլիսի 18, 1887(1887-07-18)[1][2][3][4], Fyresdal, Telemark, Էստլանն, Նորվեգիա - հոկտեմբերի 24, 1945(1945-10-24)[5][1][2][3][4], Աքերսհուս, Օսլո, Նորվեգիա), նորվեգացի քաղաքական և պետական գործիչ, կոլաբորացիոնիստ, նացիոնալ- սոցիալիստ: Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ մեծապես համագործակցել է Նացիստական Գերմանիայի հետ:

1933 թվականին ստեղծել և ղեկավարել է Նորվեգիայի նացիոնալ- սոցիալիստական կուսակցությունը, որը առավել հայտնի է «Ազգային միասնություն» անունով: Կուսակցության գործունեություն 1945 թվականից հետո արգելվել է: 1931- 1933 թվականներին եղել է Նորվեգիայի պաշտպանության նախարար:

Դանիա-Նորվեգական ռազմագործողության ժամանակ ստեղծել է «ազգային կառավարություն», որտեղ զբաղեցրել է օկուպացված Նորվեգիայի վարչապետի պաշտոնը, իսկ 1940 թվականի ապրիլի 9- 18-ը արտաքին գործերրի նախարարի պաշտոնը, որը արդյունքում վերացվեց նացիստական օկուպացիոն իշխանությունների կողմից: 1942 թվականի փետրվարի 1-ին օկուպացիոն իշխանության որոշմամբ երկրորդ անգամ նշանակվել է վարչապետի պաշտոնում: 1945 թվականի մայիսին ձերբակալվել է՝ կառավարության ողջ կազմի հետ: Նորվեգական դատարանի որոշմամբ դատապարտվել է մահվան: Դատավճիռը ի կատար է ածվել 1945 թվականի հոկտեմբերի 24-ին Օսլոյում:

Կվիսլինգի անունը այսօր Նորվեգիայում հանդիսանում է ամոթանքի արտահայտություն: Կվիսլինգ են անվանում «դավաճաններին»:

Հրեաների տեղահանություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1942 թվականի հոկտեմբերից մինչև 1943 թվականի փետրվար հրեաներին արգելվել է երկրից դուրս գալ, ինչի արդյունքում տեղի է ունեցել մասսայական ձերբակալություններ և տեղահանություններ դեպի համակենտրոնացման ճամբարներ: Նորվեգիայի հրեական բնակչության գրեթե կես տեղափոխվեց ճամբարներ, ինչ իրականացվում էր նացիստական օկուպացիոն ուժերի հրամանով: 1942 թվականի հոկտեմբերին Թրոնհեյմում ընդդեմ գերմանացիների տեղի է ունեցել մի քանի դիվերսիոն հարձակումներ: Ի պատասխան օկուպանտները Թրոնհեյմում հայտարարեցին արտակարգ դրություն: Տեղական իշխանությունները օգտվեցին դրանից և ձերբակալեցին հրեա տղամարդկանց: Ուղիղ մեկ ամիս անց կանանց և երեխաներին հավաքեցին հատուկ ճամբարներում, որպեսզի մեկ տարվա ընթացքում ռազմական հածանավերով ուղարկեն Շտետին (լեհական ներկայիս Շեցին նավահանգստային քաղաքը), այնտեղից էլ Օսվենցիմ համակենտրոնացման ճամբար:

Աքերսհուս ամրոցի պատերից մեկը, որտեղ գնդակահարվել է Կվիսլինգը

Հրեաների ձերբակալությունները և տեղահանությունները նորվեգական հասարակությանը շոկի ենթարկեցին: «Ազգային համաձայնության» հեղինակությունը ձերբակալություններից հետո այնքան ընկավ, որ հանգեցրեց ուժգին ըմբոստությունների և արձագանքների: Անգամ գնացքներում ուղևորները կանգնում էին իրենց նստած տեղերից, որպեսզի չնստեն նացիստների կողքին: Պատերին գրում էին կարգախոսներ՝ հետևյալ բովանդակությամբ՝ «Նորվեգիան նորվեգացիների համար է, իսկ Կվիսլինգը թող կորչի գրողի ծոցը»:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Encyclopædia Britannica
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 SNAC — 2010.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Norsk biografisk leksikonKunnskapsforlaget.
  5. 5,0 5,1 5,2 Квислинг Видкун // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.], [30 cilddə] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.