Վալիի դիմանկար

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox artiste.png
Վալիի դիմանկարը
Egon Schiele 069.jpg
տեսակԳեղանկար
նկարիչԷգոն Շիլե
տարի1912
բարձրություն32
լայնություն39.8
ուղղությունՍյուրռեալիզմ
ժանրդիմապատկեր
նյութՅուղաներկ և կտավ
գտնվում էՎիեննա
հավաքածուԼեոպոլդ թանգարան
Portrait of Wally (Egon Schiele - Leopold Museum) Վիքիպահեստում

Վալիի դիմանկարը, ավստրիացի նշանավոր նկարիչ Էգոն Շիլեի կտավը, որը հեղինակը նկարել է 1912 թվականին: Նկարում պատկերված է մի կին, ում հեղինակը հանդիպել է, երբ վերջինս 17 տարեկան էր, իսկ ինքը՝ 21: Նա դարձավ Էգոնի սիրուհին և երկար տարիների բնորդուհին: Էգոնը Վալին պատկերել է իր ամենահայտնի և ամենաապշեցուցիչ նկարներում: Նկարը ձեռք է բերել Ռուդոլֆ Լեոպոլդը 1954 թվականին, և այն կազմում է Լեոպոլդ թանգարանի հավաքածուի մի մասը: Թանգարանը հիմնադրվել է ավստրիական կառավարության կողմից, երբ նրանք գնեցին Լեոպոլդի հավաքածուից շուրջ 5000 կտավներ: 1997-1998 թվականներին Նյու Յորքի Ժամանակակից արվեստի թանգարանում տեղի ունեցավ Շիլեի աշխատանքների ցուցահանդեսը: Ցուցահանդեսի ավարտին մոտ Նյու Յորք Թայմս ամսագրում հրատարակվեց մի հոդված, որում ներկայացվեցին պատմության ընթացքում Շիլեի կտավների բոլոր սեփականատերերը:

Մինչև Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը, կտավը պատկանում էր հրեա Լեա Բոնդի Ջերեյին, ով զբաղվում էր նկարների առքուվաճառքով: Վերջինիս ժառանգները դիմում են Նյու Յորքի շրջանային դատարան նկարը Ավստրիա վերդարձնելը արգելելու պահանջով: Սակայն դատարանը մերժում է նրանց հայցը:

2010 թվականին Լեոպոլդ թանգարանը համաձայնեց 19 միլիոն դոլար վճարել Բոնդիի ժառանգներին: Այսպիսով նրանք համաձայնեցին հրաժարվել նկարի նկատմամբ իրենց իրավունքներից[1][2]:

Նոյցիլիի հետ հարաբերություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1911 թվականին Շիլեն հանդիպում է տասնյոթամյա Վալբուրգա Նոյցիլին: Վերջինս Շիլեի հետ տեղափոխվում է Վիեննա և դառնում նրա բնորդուհին: Նոյցիլիի մասին քիչ տեղեկություններ կան: Հնարավոր է, որ նա նաև եղել է մեկ այլ հայտնի ավստրիացի նկարչի՝ Գուստավ Կլիմտի բնորդուհին: Որոշ տեղեկությունների համաձայն նա անգամ եղել է Կլիմտի սիրուհիներից մեկը: Շիլեն և Վալին ցանկանում էին հեռանալ Վիեննայից, քանի որ ըստ նրանց, այնտեղ կլաուստրոֆոբիկ միջավայր էր տիրում: Այսպիսով, նրանք միասին տեղափոխվում են Չեսկի-Կրումլով (Հարավային Բոհեմիա): Չնայած որ Չեսկի-Կրումլովը Շիլեի մոր ծննդավայրն էր (որտեղ էլ այժմ գտնվում է Շիլեի թանգարանը), քաղաքի բնակիչները նրան և Վալիին դուրս են քշում այնտեղից: Նմանատիպ անհանդուրժողականության առաջնային պատճառներից մեկն այն էր, որ բնակիչներին դուր չէր գալիս նկարչի ապրելակերպը: Բացի այդ Շիլեն քաղաքի երիտասարդ աղջիկներին վարձում էր որպես մոդելներ, ինչը նույնպես բնակիչների հավանությանը չարժանացավ:

Շիլեն և Վալին միասին հեռանում են Ավստրիայի արևմուտքում գտնվող Նոյլենգբախ քաղաք: Նրանք այնտեղ փնտրում էին էլ ավելի ոգեշնչող միջավայր և աշխատելու համար որևիցե էժանագին արհեստանոց: Քանի որ որ քաղաքը մոտ էր մայրաքաղաքին, նոյլենգբախյան իրավազանց երեխաների համար Շիլեի արհեստանոցը հավաքատեղի դարձավ: Շիլեի ապրելաոճը կրկին թշնամություն առաջացրեց քաղաքի բնակիչների շրջանակներում: Արդյունքում 1912 թվականի ապրիլին նրան ձերբակալեցին և բանտարկեցին երիտասարդ աղջկա նկատմամբ, առանց վերջինիս համաձայնության, սեռական ոտնձգություններ կատարելու համար: Շիլեի ավելի քան հարյուր նկար որակավորվեց որպես պոռնոգրաֆիկ: Հետագայում բռնաբարության մեղադրանքը չեղյալ է համարվում: Նրան դատում են միայն երեխաների համար հասանելի վայրերում էրոտիկ նկարներ ցուցադրելու համար: Ընդհանուր առմամբ Շիլեն բանտում անցկացնում է երեք շաբաթ և երեք օր:

1914 թվականին Շիլեն Վիեննայի արվարձանում գտնվող Հիթցինգ քաղաքում արհեստանոց է ձեռք բերում: Դիմացի փողոցում ապրում էր մի բողոքական փականագործ իր երկու քույրերի՝ Էդիտա և Ադել Հարմսերների հետ: 1915 թվականի փետրվարին Շիլեն իր ընկերներից մեկին ուղված նամակում գրում է. «Ես պլանավորել եմ շահավետորեն ամուսնանալ: Իհարկե, ոչ Վալիի հետ»: Երբ Շիլեն այդ մասին հայտնում է Վալիին, վերջինս միանգամից հեռանում է, և նրանք այլևս երբեք չեն հանդիպում: Մոտավորապես այս ժամանակ էլ Շիլեն նկարում է «Մահը և գեղեցկուհին» նկարը, որտեղ Վալիի դեմքը ամբողջությամբ դրան նախորդող նկարից է արտանկարված, իսկ Շիլեինն արդեն նոր կերպով է ներկայացված: Շիլեն և Էդիտա Հարմսը ամուսնանում են 1915 թվականի հունիսի 17-ին:

Շիլեից հեռանալուց հետո Նոյցիլը աշխատում է Վիեննայի ռազմական հիվանդանոցում որպես բուժքույր: 1917 թվականին նա աշխատում է Խորվաթիայի Դալմաթիա շրջանում և այնտեղ էլ նույն թվականի դեկտեմբերի 25-ին մահանում է կարմրախտից:

Վաղ սեփականություն և նացիստական բռնագրավում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ըստ 1917 թվականին Նյու Յորք Թայմսում տպագրված մի հոդվածի նկարը պատկանել է հրեա Լեա Բոնդի Ջերեյին: Նա նկարների առքուվաճառքով էր զբաղվում, և երբ 1939 թվականին գերմանական զորքերը գրավում են Ավստրիան, նա ստիպված նկարը թողնում է Ֆրիդրիխ Ուելզին[3]: Ֆրիդրիխը նկարը տեսել էր Բոնդիի տանը, որը նրա սեփական հավաքածուի մասն էր կազմում: Իսկ մնացած բոլոր նկարները, որոնք ցուցադրված էին Բոնդիի պատկերասրահում, արդեն բռնագրավվել էին նացիստական կառավարության կողմից: Երբ Բոնդիի ընտանիքն արդեն ստիպված էր փախչել երկրից, նա՝ ամուսնու հորդորների ներքո նկարը հանձնում է Ուելզին[4]:

Նկարի պատմական ուղին[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո ԱՄՆ զորքերը ձերբակալում են Ուելզին և վերադարձնում պատերազմի ընթացքում նրա հավաքած բոլոր նկարները: Այդ նկարների թվում էր նաև «Վալիի դիմանկար»-ը, որը մյուս նկարների հետ միասին վերադարձվում է ավստրիական կառավարությանը: Բելվեդեր պատկերասրահը գնում է Շիլեի աշխատանքները[5]: 1946 թվականին Բոնդին վերականգնում է Վիեննայում գտնվող իր արվեստի պատկերասրահը: Նա կապ է հաստատում Ուելզի հետ, ումից էլ պարզում է, որ նկարը գտնվում է ավստրիական կառավարության հսկողության տակ: Բոնդին հիշում է, որ 1953 թվականին ինքը հանդիպել է Ռուդոլֆ Լեոպոլդին և խնդրել օգնել իրեն նկարը վերադարձնել իր հավաքածու: Դրա փոխարեն Բոնդին Լեոպոլդին խոստացել էր օգնել Շիլեի մյուս նկարները ձեռք բերելու գործում: Հետագայում՝ 1954 թվականին, Բոնդին պարզում է, որ Լեոպոլդն անձամբ թանգարանից գնել է նկարը իր սեփական հավաքածուի համար: 1972 թվականին Լեոպոլդը կազմում է Շիլեի աշխատանքների սեփականատերների ցուցակը, որտեղ չի նշում Լեա Բոնդիի անունը: Մինչդեռ 1930-ական թվականներին այլ աղբյուրներում Բոնդին հիշատակվում է որպես նկարի վերջին սեփականատեր[5]: Բոնդին մահացել է 1969 թվականին, իսկ նրա ժառանգները շարունակել են իր ուղին[3]:

1994 թվականին Ավստրիայի կառավարությունը ձեռք է բերում Լեոպոլդի հավաքածուն՝ դրա համար 500 միլիոն դոլար վճարելով: Այդ նկարների թվում էր նաև «Վալիի դիմանկար»-ը: Ավստրիական կառավարությունը հիմնում է Լեոպոլդ թանգարանը, որի տնօրեն է նշանակվում հենց ինքը Լեոպոլդը: Վերջինս մահանում է 2010 թվականի հունիսին[6]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]