Անշլյուս

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Ադոլֆ Հիտլեր
Նացիստական Գերմանիայի թնդանոթներ

Անշլյուս, (գերմ.՝ Annexation, Anschluß[1]) Ավստրիայի ՝ Գերմանիայի հետ միավորման բնութագրումն է , որը տեղի ունեցավ 1938 թվականի մարտի 12-ին և 13-ին[2]։

Սկզբնավորում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Անշլյուսի գաղափարի կազմավորում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ավստրո-Հունգարիայի անկումից հետո քաղաքական քարտեզի վրա հայտնվեցին երկու պետություններ՝ Ավստրիան և Հունգարիան։ Ավստրիան համարվում էր ոչ կենսունակ իր հիմնական արդյունաբերական պոտենցիալի քայքայման պատճառով։ Երկրում կար վերամիավորման կարևոր նախադրյալներ, ուստի դաշնակից երկրները Վերսալի և Սեն-Ժերմենի պայմանագրերով և Ժնևյան 1922 թվականի հատուկ բանաձևով արգելեցին Ավստրիայի հետ առնչվող միավորման ցանկացած գործընթաց։

Գերմանիայի քաղաքականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1931 թվականի մարտին գերմանական և ավստրիական կառավարությունները հանդես եկան մաքսային միավորման առաջարկով, սակայն հաղթող երկրները մերժեցին։ Ադոլֆ Հիտլերի իշխանության գալով Ավստրիայի միավորման գաղափարը դարձավ Գերմանիայի արտաքին քաղաքականության կարևոր ուղղություններից մեկը։ Միավորման գաղափարը սկսում էր տարածում գտնել նաև Ավստրիայում։ Այստեղ հաստատվել էր կանցլեր Էնգելբերտ Դոլֆուզի նացիստական ռեժիմը, որը սակայն 1934 թվականից սկսած սկսեց վարել հակամիավորման քաղաքականություն։ Սրա դեմ եղավ ապստամբություն, կանցլերը սպանվեց, որից հետո նացիստական ուժերին աջակցելու պատրվակով Մուսոլինիի զորքերը շարժվեցին Ավստրիա։

Ընթացքը և ավարտը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ավստրիայի միացումը Գերմանիային[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նացիստական մարտական մեքենա
Անշլյուս
Գերմանացի նացիստ

Նրանց աջակցությամբ կանցլեր դարձավ Կուրտ Շուշնիգը։ Սա միավորման կողմնակից էր և 1936 թվականի հուլիսի 11-ին Գերմանիայի հետ կնքեց պայմանագիր, որով Ավստրիան պարտավորվեց հետևել Գերմանիայի արտաքին քաղաքականությանը։ 1937 թվականից սկսած միջազգային իրադրությունը սկսեց դասավորվել ի նպաստ Հիտլերյան ծրագրերի, քանի որ Ավստրիայի գրավման գործընթացը Եվրոպական մեծ պետությունները սկսեցին դիտարկել ոչ թե որպես ագրեսիա կամ Վերսալյան պայմանագրի խախտում, այլ Գերմանիային խաղաղեցնելու միջոց։

Ավստրիայի վերամիավորումը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1938 թվականի փետրվարին կանցլեր Շուշնիգը Բավարիայում ստորագրեց Ավստրիայում նացիստներին գուրծունեության լայն իրավունքներ տալու համաձայնագիր։ Փետրվարի 22-ին Անգլիայի վարչապետ Չեմբերլենը հայտարարեց, որ Ավստրիան այլևս չի կարող հուսալ Ազգերի լիգայի պաշտպանությանը։ Վիճակը շտկելու համար 1938 թվականի մարտի 12-ին[3] Ավստրիայում նախապատրաստվեց հանրաքվեի անցկացում՝ անկախանալու հարցադրումով։ Ադոլֆ Հիտլերը մոբիլիզացրեց գերմանական 8-րդ բանակը՝ Ավստրիա մտնելու համար։ Մարտի 10-ին Ավստրիային ներկայացվեց վերջնագիր, 11-ին կանցլեր Շուշնիգը իշխանությունը փոխանցեց Ավստրիայի նացիստների առաջնորդ Զեյս Ինկվարտին։ Մարտի 12-ին գերմանական զորքերը մտան Ավստրիա, մարտի 13-ին՝ Վիեննա։ Հայտարարվեց Ավստրիայի՝ Գերմանիայի հետ միավորման մասին։ Ապրիլի 10-ին անցկացվեց հանրաքվե, որն ապահովեց 99%-անոց արդյունք հօգուտ միավորման[4][5]։

Անշլյուսի չեղյալ համարում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ավստրիայի անշլյուսով Գերմանիան հնարավորություն ստացավ նվաճողական պլանների շարունակման, որի հաջորդ քայլը եղավ Չեխոսլովակիան։ Միավորումից հետո փոխվեց Ավստրիայի անվանումը՝ Օստռեյխ (Արևելյան ռեյխ)։ 1943 թ.-ին Մոսկվայի հռչակագրով չեղյալ հայտարարվեց անշլյուսը։ Անկախությունը վերականգնվեց 1945 թվականի ապրիլին, երբ երկրում հաստատվեցին օկուպացիոն զորքերը, իսկ 1955 թվականի մայիսի 15-ին հռչակվեց Ավստրիայի անկախությունը։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Anschluss PONS Online Dictionary
  2. "Anschluss". Britannica. Retrieved 2014-21-05.
  3. Nazis Take Austria, The History Place, retrieved from http://www.historyplace.com/worldwar2/triumph/tr-austria.htm
  4. Austria: A Country Study. Select link on left for The Anschluss and World War II. Eric Solsten, ed. (Washington, D. C.: Federal Research Division of the Library of Congress, 1993).
  5. Emil Müller-Sturmheim 99.7%: a plebiscite under Nazi rule Austrian Democratic Union London, England 1942

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Անգլերեն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Barnett, William P., and Michael Woywode. "From Red Vienna to the Anschluss: Ideological Competition among Viennese Newspapers during the Rise of National Socialism," American Journal of Sociology (2004) 109#6 pp. 1452–1499 in JSTOR
  • Bukey, Evan Burr. Hitler's Austria: Popular Sentiment in the Nazi Era, 1938–1945 (2001) excerpt and text search
  • Bukey, Evan Burr. Hitler's Hometown: Linz, Austria, 1908–1945 (Indiana University Press, 1986) ISBN 0-253-32833-0.
  • Faber, David. Munich, 1938: Appeasement and World War II (2010) pp 139–68
  • Gehl, Jürgen. Austria, Germany, and the Anschluss, 1931–1938 (1963), the standard scholarly monography
  • Hildebrand, Klaus. The Foreign Policy of the Third Reich. Berkeley and Los Angeles: University of California Press, 1973.
  • Low, Alfred D. "The Anschluss Movement (1918–1938) in Recent Historical Writing: German Nationalism and Austrian Patriotism," Canadian Review of Studies in Nationalism (1976) 3#2 pp 212–225, historiography
  • Parkinson, F., ed. Conquering the Past: Austrian Nazism Yesterday and Today (Wayne State University Press, 1989). ISBN 0-8143-2054-6.
  • Pauley, Bruce F. Hitler and the Forgotten Nazis: A History of Austrian National Socialism (University of North Carolina Press, 1981) ISBN 0-8078-1456-3.
  • Rathkolb, Oliver. "The 'Anschluss' in the Rear-View Mirror, 1938–2008: Historical Memories Between Debate and Transformation," Contemporary Austrian Studies (2009), Vol. 17, p5-28, historiography
  • Ozment, Steven. A Mighty Fortress: A New History of the German People. New York: Harper Perennial, 2005.
  • Speer, Albert. Inside the Third Reich. New York: Simon & Schuster, 1997.
  • Steininger, Wolf. Austria, Germany, and the Cold War: from the Anschluss to the State Treaty 1938–1955 (New York: Berghahn Books, 2008)
  • Wright, Herbert. "The Legality of the Annexation of Austria by Germany," American Journal of International Law (1944) 38#4 pp. 621–635 in JSTOR; it violated several treaties
  • Gedye, George Eric Rowe. Betrayal in Central Europe. Austria and Czechoslovakia, the Fallen Bastions. New and revised edition. Harper & Brothers, New York 1939. Paperback reissue, Faber & Faber, 2009. ISBN 978-0571251896.
  • Schuschnigg, Kurt. The brutal takeover: The Austrian ex-Chancellor's account of the Anschluss of Austria by Hitler (London: Weidenfeld and Nicolson, 1971) ISBN 0-297-00321-6.

Գերմաներեն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]