Սուրբ Աստվածամոր համբարձման մայր տաճար

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Սուրբ Աստվածամոր համբարձման մայր տաճար
Catedral Metropolitana de la Asunción de la Santísima Virgen María a los cielos
Catedral de México.jpg
Հիմնական տվյալներ
Տեսակկաթոլիկ տաճար[1]
ԵրկիրՄեքսիկա Մեքսիկա
ՏեղագրությունՄեխիկո Մեքսիկա Մեքսիկա
Դավանանքկաթոլիկություն
ԹեմRoman Catholic Archdiocese of Mexico?
Օծման թվականՓետրվարի 2, 1656 թվական[2]
Հոգևոր կարգավիճակԳործող
Ներկա վիճակԿանգուն
Ճարտարապետական նկարագրություն
ՃարտարապետClaudio de Arciniega?
Ճարտարապետական ոճԲարոկկո
Հիմնադրված1570
54.5 մ
Երկարություն110 մ
Լայնություն54.5 մ
Շինանյութքար
19°26′4″ հս․ լ. 99°7′59″ ամ. ե. / 19.43444° հս․. լ. 99.13306° ավ. ե. / 19.43444; 99.13306Կոորդինատներ: 19°26′4″ հս․ լ. 99°7′59″ ամ. ե. / 19.43444° հս․. լ. 99.13306° ավ. ե. / 19.43444; 99.13306
Պաշտոնական կայք

Սուրբ Աստվածամոր համբարձման մայր տաճար (իսպ.՝ Catedral Metropolitana de la Asunción de la Santísima Virgen María a los cielos), տաճար Մեքսիկայի մայրաքաղաք Մեխիկոյում: Մեքսիկայի կաթոլիկ արքեպիսկոպոսի նստավայրն է[3] և համարվում է գաղութային Ամերիկայի ամենահին ու մեծ տաճարներից մեկը[4]: Տեղակայված է Մեխիկոյի կենտրոնում գտնվող բլրի գագաթին՝ Կոնստիտուսիոն հրապարակի հյուսիսային մասում[5]: Սագրարիո Մետրոպոլիտանո խորանի և Ազգային պալատի հետ այն կազմում է մայրաքաղաքի հրապարակի ճարտարապետական կենտրոնական համալիրը:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ացտեկների մայրաքաղաք Տենոտչտիտլանի զավթումից հետո, իսպանացի կոնկիստադորները քանդում են պատերազմի աստված Ուիտցիլոպոչտլի տաճարը և ացտեկների քանդված այդ սրբավայրի քարերից նույն տեղում որոշվում է կառուցել քրիստոնեական տաճար[6]:

Նոր Աշխարհի առաջին եպիսկոպոս Խուան դե Սումարագայի նստավայրի կառուցողական աշխատանքները տևում են 1524-1532թթ. ճարտարապետ Մարտինա դե Սուպելվեդայի ղեկավարությամբ: Տաճարի առաջին քարն անձամբ դնում է Մեքսիկան զավթած իսպանացի կոնկիստադոր Էռնան Կորտեսը: Սակայն առաջին եկեղեցին կանգուն է մնում միայն կես դար, քանի որ շուտով դրա չափերն այլևս չէին համապատասխանում Նոր Իսպանիայի մայրաքաղաքի կարևորությանը: Առաջին եկեղեցու տարածքը զբաղեցնում է ներկայիս տաճարի հյուսիսարևմտյան մասը: 1573 թվականին Իսպանիայի թագավոր Ֆիլիպ II-ը որոշում է ընդունում Նոր Իսպանիայի արքեպիսկոպոսի համար կառուցել ավելի շքեղ տաճար[7], որը կխորհրդանշեր Նոր Աշխարհում իսպանական գահի վերջնական հաստատումը[8]: Տաճարի կառուցումն սկսվում է 1573 թվականին և շարունակվում մինչև 1813 թվականը: Իր գոյության ողջ ընթացքում տաճարը եղել է կրոնական ու պետական կարևոր կենտորն[8]:

1926-1930 թթ. նախագահ Պլուտարկո Էլյաս Կալյեսի հակակրոնական պայքարի շրջանում տաճարը փակվում է: 1967 թվականի հրդեհը ոչնչացնում է տաճարի ներքին հարդարանքի զգալի մասը[9]: Սկսվում են վերականգնողական աշխատաքններ, որոնց ընթացքում հայտնաբերվում են պատմական մի շարք կարևորագույն փաստաթղթեր ու արվեստի գործեր[7][8]:

Ճարտարապետություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մեքսկիայի մայր տաճարը համարվում է Նոր Աշխարհի գաղութային ճարտարապետության հոյակապ նմուշներից մեկը, որի մեջ միաձուլված են վերածնունդը, բարոկկոն և նեոկլասիցիզմը: Այն իրենից ներկայացնում է գրանիտից և մոխրագույն քարից կառուցված և լատինական խաչի տեսքով հինգնավանի բազիլիկա, 65 մետր բարձրությամբ գմբեթով: Կենտրոնական նավի երկարությունը 110 մետր է, լայնությունը՝ 55 մետր: Բարոկկո ոճով կառուցված գլխավոր մուտքը գտնվում է տաճարի կենտրոնական մասում՝ զարդարված Պողոս, Պետրոս, Հակոբոս առաքյալների քանդակներով[9]:

Դռան վերևի հատվածում գտնվում է Սուրբ Աստվածամոր համբարձման տեսարանի բարձրաքանդակը, որին էլ նվիրված է տաճարը: Տաճարի աջ և ձախ մասերում տեղակայված յոթանասուն մետր երկարությամբ աշտարակներում գտնվում են քսանհինգ զանգերը[9][10]:

Ներքին հարդարանքը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տաճարի ներքին հարդարանքերը կատարված են Վերածննդի ոճով և աչքի են ընկնում յուրահատուկ ճոխությամբ՝ զարդարված ոսկով, սադափով և փղոսկրով: Տաճարն ունի հինգ խորան, որոնցից տաճարի գլխավոր սրբավայր հանդիսացող Ապաշխարանքի խորանը կառուցվել է XVII դարում[11]

Տաճարը շրջապատված է տասնյոթ մատուռներով, որոնցից յուրաքանչյուրը նվիրված մեկ սրբի[12][13] :

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մայր տաճարը, 1900թ.  
Մայր տաճարը, դեկտեմբեր 2013.  
Մայր տաճարը Մադերո փողոցից  
Մայր տաճարը, 1851.  
Մայր տաճարը, 1836.  
Ապաշխարանքի խորանը  

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. archINFORM — 1994.
  2. «Dedications of the Cathedral of Mexico» (Spanish)։ Archdiocese of Mexico։ 2011։ Վերցված է 2014-09-17 
  3. «View of Guadalupe»։ PEERLESS։ Վերցված է 2012-05-22 
  4. Mexico City Metropolitan Cathedral
  5. Enciclopedia de Mexico 16։ Mexico City: Encyclopædia Britannica։ 2000։ էջեր 8273–8280։ ISBN 1564090345 
  6. «Catedral metropolitana de México»։ MSN։ Արխիվացված է օրիգինալից 2009-10-31-ին։ Վերցված է 2008-09-18 
  7. 7,0 7,1 Alvarez Jose Rogelio (2000)։ «Catedral de Mexico»։ Enciclopedia de Mexico 3։ Mexico City: Encyclopædia Britannica։ ISBN 1-56409-034-5 
  8. 8,0 8,1 8,2 «Metropolitan Cathedral Mexico City»։ Sacred Destinations։ Վերցված է 2008-09-18 
  9. 9,0 9,1 9,2 Galind Carmen, Magdelena Galindo (2002)։ Mexico City Historic Center։ Mexico City: Ediciones Nueva Guia։ էջեր 41–49։ ISBN 968-5437-29-7 
  10. Cancino Fabiola (2006-07-21)։ «Restauran el reloj de la Catedral tras nueve años»։ El Universal Online México, S.A. de C.V։ Վերցված է 2009-01-10 
  11. Cano de Mier Olga (1988)։ Guia de Forasteros Centro Historico Ciudad de Mexico (Spanish)։ Mexico City: Guias Turisticas Banamex։ էջեր 32–37 
  12. In the chapels, the terms "left-hand" and "right-hand" are used with reference to the main altar of each chapel.
  13. Mondragón Jaramillo Carmen (7 January 2010)։ «Niños Jesus que obran milagros» [Nino Jesus that performs miracles] (Spanish)։ Mexico: INAH։ Վերցված է January 20, 2010