Սուրբ Աստվածամոր համբարձման մայր տաճար

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Սուրբ Աստվածամոր համբարձման մայր տաճար
Catedral Metropolitana de la Asunción de la Santísima Virgen María a los cielos
Catedral de México.jpg
Հիմնական տվյալներ
Տեսակկաթոլիկ տաճար
ԵրկիրՄեքսիկա Մեքսիկա
ՏեղագրությունՄեխիկո Մեքսիկա Մեքսիկա
Դավանանքկաթոլիկություն
ԹեմRoman Catholic Archdiocese of Mexico (city)?
Օծման թվականՓետրվարի 2, 1656 թվական[1]
Հոգևոր կարգավիճակԳործող
Ներկա վիճակԿանգուն
ՆվիրվածԱստվածածնի վերափոխման տոն
ԱնվանվածԱստվածածնի վերափոխման տոն
Ճարտարապետական նկարագրություն
ՃարտարապետClaudio de Arciniega?
ՀիմնադիրՖիլիպ II Հաբսբուրգ
Ճարտարապետական ոճԲարոկկո
Հիմնադրված1570
54.5 մ
Երկարություն110 մ
Լայնություն54.5 մ
Բարձրություն61 մետր
Շինանյութքար
19°26′04″ հս․ լ. 99°07′59″ ամ. ե.HGЯO
Պաշտոնական կայք

Սուրբ Աստվածամոր համբարձման մայր տաճար (իսպ.՝ Catedral Metropolitana de la Asunción de la Santísima Virgen María a los cielos), տաճար Մեքսիկայի մայրաքաղաք Մեխիկոյում։ Մեքսիկայի կաթոլիկ արքեպիսկոպոսի նստավայրն է[2] և համարվում է գաղութային Ամերիկայի ամենահին ու մեծ տաճարներից մեկը[3]։ Տեղակայված է Մեխիկոյի կենտրոնում գտնվող բլրի գագաթին՝ Կոնստիտուսիոն հրապարակի հյուսիսային մասում[4]։ Սագրարիո Մետրոպոլիտանո խորանի և Ազգային պալատի հետ այն կազմում է մայրաքաղաքի հրապարակի ճարտարապետական կենտրոնական համալիրը։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ացտեկների մայրաքաղաք Տենոտչտիտլանի զավթումից հետո, իսպանացի կոնկիստադորները քանդում են պատերազմի աստված Ուիտցիլոպոչտլի տաճարը և ացտեկների քանդված այդ սրբավայրի քարերից նույն տեղում որոշվում է կառուցել քրիստոնեական տաճար[5]։

Նոր Աշխարհի առաջին եպիսկոպոս Խուան դե Սումարագայի նստավայրի կառուցողական աշխատանքները տևում են 1524-1532թթ. ճարտարապետ Մարտինա դե Սուպելվեդայի ղեկավարությամբ։ Տաճարի առաջին քարն անձամբ դնում է Մեքսիկան զավթած իսպանացի կոնկիստադոր Էռնան Կորտեսը։ Սակայն առաջին եկեղեցին կանգուն է մնում միայն կես դար, քանի որ շուտով դրա չափերն այլևս չէին համապատասխանում Նոր Իսպանիայի մայրաքաղաքի կարևորությանը։ Առաջին եկեղեցու տարածքը զբաղեցնում է ներկայիս տաճարի հյուսիսարևմտյան մասը։ 1573 թվականին Իսպանիայի թագավոր Ֆիլիպ II-ը որոշում է ընդունում Նոր Իսպանիայի արքեպիսկոպոսի համար կառուցել ավելի շքեղ տաճար[6], որը կխորհրդանշեր Նոր Աշխարհում իսպանական գահի վերջնական հաստատումը[7]։ Տաճարի կառուցումն սկսվում է 1573 թվականին և շարունակվում մինչև 1813 թվականը։ Իր գոյության ողջ ընթացքում տաճարը եղել է կրոնական ու պետական կարևոր կենտորն[7]։

1926-1930 թթ. նախագահ Պլուտարկո Էլյաս Կալյեսի հակակրոնական պայքարի շրջանում տաճարը փակվում է։ 1967 թվականի հրդեհը ոչնչացնում է տաճարի ներքին հարդարանքի զգալի մասը[8]։ Սկսվում են վերականգնողական աշխատաքններ, որոնց ընթացքում հայտնաբերվում են պատմական մի շարք կարևորագույն փաստաթղթեր ու արվեստի գործեր[6][7]։

Ճարտարապետություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մեքսկիայի մայր տաճարը համարվում է Նոր Աշխարհի գաղութային ճարտարապետության հոյակապ նմուշներից մեկը, որի մեջ միաձուլված են վերածնունդը, բարոկկոն և նեոկլասիցիզմը։ Այն իրենից ներկայացնում է գրանիտից և մոխրագույն քարից կառուցված և լատինական խաչի տեսքով հինգնավանի բազիլիկա, 65 մետր բարձրությամբ գմբեթով։ Կենտրոնական նավի երկարությունը 110 մետր է, լայնությունը՝ 55 մետր։ Բարոկկո ոճով կառուցված գլխավոր մուտքը գտնվում է տաճարի կենտրոնական մասում՝ զարդարված Պողոս, Պետրոս, Հակոբոս առաքյալների քանդակներով[8]։

Դռան վերևի հատվածում գտնվում է Սուրբ Աստվածամոր համբարձման տեսարանի բարձրաքանդակը, որին էլ նվիրված է տաճարը։ Տաճարի աջ և ձախ մասերում տեղակայված յոթանասուն մետր երկարությամբ աշտարակներում գտնվում են քսանհինգ զանգերը[8][9]։

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]


Ներքին հարդարանքը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տաճարի ներքին հարդարանքերը կատարված են Վերածննդի ոճով և աչքի են ընկնում յուրահատուկ ճոխությամբ՝ զարդարված ոսկով, սադափով և փղոսկրով։ Տաճարն ունի հինգ խորան, որոնցից տաճարի գլխավոր սրբավայր հանդիսացող Ապաշխարանքի խորանը կառուցվել է XVII դարում[10]

Տաճարը շրջապատված է տասնյոթ մատուռներով, որոնցից յուրաքանչյուրը նվիրված մեկ սրբի[11][12] :

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մայր տաճարը, 1900թ.  
Մայր տաճարը, դեկտեմբեր 2013.  
Մայր տաճարը Մադերո փողոցից  
Մայր տաճարը, 1851.  
Մայր տաճարը, 1836.  
Ապաշխարանքի խորանը  

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «Dedications of the Cathedral of Mexico» (Spanish)։ Archdiocese of Mexico։ 2011։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-03-11-ին։ Վերցված է 2014-09-17 
  2. «View of Guadalupe»։ PEERLESS։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-04-28-ին։ Վերցված է 2012-05-22 
  3. Mexico City Metropolitan Cathedral
  4. Enciclopedia de Mexico 16։ Mexico City: Encyclopædia Britannica։ 2000։ էջեր 8273–8280։ ISBN 1564090345 
  5. «Catedral metropolitana de México»։ MSN։ Արխիվացված է օրիգինալից 2009-10-31-ին։ Վերցված է 2008-09-18 
  6. 6,0 6,1 Alvarez Jose Rogelio (2000)։ «Catedral de Mexico»։ Enciclopedia de Mexico 3։ Mexico City: Encyclopædia Britannica։ ISBN 1-56409-034-5 
  7. 7,0 7,1 7,2 «Metropolitan Cathedral Mexico City»։ Sacred Destinations։ Վերցված է 2008-09-18 
  8. 8,0 8,1 8,2 Galind Carmen, Magdelena Galindo (2002)։ Mexico City Historic Center։ Mexico City: Ediciones Nueva Guia։ էջեր 41–49։ ISBN 968-5437-29-7 
  9. Cancino Fabiola (2006-07-21)։ «Restauran el reloj de la Catedral tras nueve años»։ El Universal Online México, S.A. de C.V։ Վերցված է 2009-01-10 
  10. Cano de Mier Olga (1988)։ Guia de Forasteros Centro Historico Ciudad de Mexico (Spanish)։ Mexico City: Guias Turisticas Banamex։ էջեր 32–37 
  11. In the chapels, the terms "left-hand" and "right-hand" are used with reference to the main altar of each chapel.
  12. Mondragón Jaramillo Carmen (հունվարի 7, 2010)։ «Niños Jesus que obran milagros» [Nino Jesus that performs miracles] (Spanish)։ Mexico: INAH։ Վերցված է January 20, 2010 (չաշխատող հղում)