Սուչիտրա Սեն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Սուչիտրա Սեն
Suchitra Sen dans Devdas (1955).jpg
Ծննդյան թիվ՝ապրիլի 6, 1931(1931-04-06)[1][2][3]
Ծննդավայր՝Pabna, Բենգալյան նախագահություն, Բրիտանական Հնդկաստան, Միացյալ Թագավորություն
Վախճանի թիվ՝հունվարի 17, 2014(2014-01-17)[4][1][3] (82 տարեկանում)
Վախճանի վայր՝Կալկաթա, Հնդկաստան[4]
Ազգություն՝Bengali Hindus?
Քաղաքացիություն՝British Raj Red Ensign.svg Բրիտանական Հնդկաստան
Flag of India.svg Հնդկաստան
Մասնագիտություն՝դերասանուհի և կինոդերասանուհի
Պարգևներ՝Արվեստում նշանակալի ավանդի համար Պադմա Շրի մրցանակ և Բանգա Բիբհուշան
IMDb։ID 0784042

Սուչիտրա Սեն (բենգալերեն՝ সুচিত্রা সেন, ի ծնե՝ Ռոմա Դասգուպտո (բենգալերեն՝ রমা দাশগুপ্ত, ապրիլի 6, 1931(1931-04-06)[1][2][3], Pabna, Բենգալյան նախագահություն, Բրիտանական Հնդկաստան, Միացյալ Թագավորություն - հունվարի 17, 2014(2014-01-17)[4][1][3], Կալկաթա, Հնդկաստան[4]), հնդիկ կինոդերասանուհի, որ նկարահանվել է բենգալերեն և հինդի կինոներում:

Կենսագրություն և կարիերա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սուչիտրա Սենը ծնվել է 1931 թվականի ապրիլի 6-ին Բրիտանական Հնդկաստանի Սեն Բհանգա գյուղում (այժմ՝ Բանգլադեշի Ռաջշահի մարզի Սիրաջգանջ շրջանի Բելկուչի ենթաշրջանում)[5][6]: Եղել է տեղի դպրոցի տնօրեն Կարունամոյ Դասգուպտայի և տնային տնտեսուհի Ինդիրա Դևիի հինգերորդ երեխան:

Աղջիկը մեծացել և դպրոցական կրթություն է ստացել Պաբնայում: Բրիտանական Հնդկաստանի փլուզման ընթացքում նրա ընտանիքը հայտնվել է Արևմտյան Բենգալիայում[7], որտեղ Սուչիտրան 1947 թվականին ամուսնացել է գործարանատեր Ադինատ Սենի որդու՝ Դինաբատ Սենի հետ[8], որի հետ ապրել է մինչև մահ: Նրանք ունեցել են մեկ դուստր՝ Մուն Մուն Սենը (նա և նրա աղջիկները ևս դերասանուհի են դարձել): Հետագայում ինչպես ամուսինը, այնպես էլ սկեսրայրն ակտիվորեն աջակցել են նրան դերասանական կարիերայի սկզբում և ընթացքում[9][10]:

Սուչիտրա Սենի՝ կինոյի մասնակցելու առաջին փորձը տեղի է ունեցել 1951 թվականին մի քանի տարի անց թողարկված «Ատոմային ռումբ» (1954) ֆիլմի մասսայական տեսարանում: Գլխավոր դերում առաջին անգամ նկարահանվել է 1952 թվականին «Shesh Kothay» ֆիլմում, որը, սակայն, այդպես էլ վարձույթի չի հանվել[11]: Երիտասարդ դերասանուհու իսկական էկրանային առաջնախաղը եղել է հաջորդ տարվա սկզբին «Saat Number Kayedi» և «Sharey Chuattor]» ֆիլմերում, որոնցից երկրորդում Սուչիտրան խաղացել է Ուտամ Կումարի հետ, և որը դարձել է դրամարկղային հիթ և գլխավոր դերակատարներին բերել է «աստղային զույգի» կարգավիճակ: Դերասանները համագործակցել են ավելի քան 20 տարի, Կումարի հետ Սենը նկարահանվել է իր ֆիլմերի գրեթե կեսում[12]: 1955 թվականին դերասանուհին միացել է հինդիալեզու կինոմատոգրաֆիային՝ խաղալով մի քանի մրցանակներ ստացած «Դևդաս» ֆիլմի գլխավոր դերերից մեկում: Այնուամենայնիվ Սուչիտրա Սենի աշխատանքի հիմնական ոլորտը մինչև իր կարիերայի ավարտը մնացել են բենգալական ռոմանտիկ դրամաները, որոնք նրան դարձրել են բենգալական ամենահայտնի դերասանուհիներից մեկը[13][14][15]: Մի շարք ֆիլմերում, որոնցում նա համագործակցել է Ուտամ Կումարի հետ, դարձել են բենգալյան կինեմատոգրաֆիայի դասականները[16]:

Սուչիտրա Սենը միջազգային ճանաչում է ստացել 1963 թվականին, երբ նա Մոսկվայի միջազգային կինոփառատոնում արծաթե մրցանակ է ստացել՝ դառնալով միջազգային կինոմրցանակի արժանացած հնդիկ առաջին դերասանուհին[17][18][19]: Զբաղվածության պատճառով Սուչիտրա Սենն ստիպված է եղել հրաժարվել մի շարք կինոնախագծերից, այդ թվում նաև հայտնի ռեժիսորների և պրոդյուսերների կողմից առաջարկվածներից, ներառյալ Սաթյաջիտ Ռայի և Ռաջ Կապուրի առաջարկներից[20]:

Սենը շարունակվել է նկարահանվել ամուսնու մահից հետո (1970 թվական): Այդ շրջանի ֆիլմերից էր «Ամպրոպ» (1974) հինդի ֆիլմը (ենթադրաբար հիմնված է Ինդիրա Գանդիի անձնական կյանքի իրադարձությունների վրա)[21], որը վարձույթի հանվելուց հետո դարձել է նրա աշխատանքի ևս մեկ կարևոր նշաձողերից մեկը: Ի թիվս այլ կինոմրցանակների՝ Սուչիտրա Սենն այդ ֆիլմում կատարած դերի համար «Կանացի լավագույն դեր» անվանակարգում ներկայացվել է Filmfare Award մրցանակի[22]:

Այդ ֆիլմը, սակայն, նրա վերջին հինդի ֆիլմն էր մի քանի տարի անց կինեմատոգրաֆիական կարիերան ավարտելու որոշում ընդունելու պատճառով[23]: Սենը նկարահանումները վերջնականապես ավարտել է 1978 թվականին, ըստ վարկածներից մեկի, «Ռամակրիշնա» ընկերության սվամի Աբհայանանդայի հետ զրույցից հետո[24]: Դերասանուհու որոշման պատճառով չավարտված նախագծերից էին Սատյաջիտ Ռայի կողմից չնկարահանված Բոնկիմչոնդրո Չոտոպադհայի «Devi Chaudhurani» վեպի երկրորդ էկրանավորումը[20], ինչպես նաև Nati Binodini կինոնկարը, որում նա նկարահանվել է Ռաջեշ Կհաննաի հետ[25]:

Կինոյից հեռանալուց հետո ավելի քան 30 տարվա ընթացքում Սուչիտրա Սենն ամեն կերպ խուսափել է հրապարակայնությունից՝ ապրելով Կալկաթայի հարավում գտնվող մասնավոր բնակարանում[26], շփվելով միայն հարազատների հետ և իր կյանքը կենտրոնացնելով Ռամակրիշնայի առաքելությանը ծառայելու վրա[5], ինչի պատճառով մամուլում նրա ճգնավորությունը բազմիցս համեմատվել է Գրետա Գարբոյի հետ[24][27][28]: Հանրության առջև հայտնվելու նրա դժկամությունը տարածվում էր նաև մրցանակներ ստանալու վրա, այդ շարքում են 2012 թվականին Արևմտյան Բենգալիայի Banga Bibhushan բարձրագույն պարգևը, որն ընդունել են նրա դուստրն ու թոռնուհին[29], և Հնդկաստանի կինեմատոգրաֆիական բարձրագույն պարգևը՝ Դադասահեբ Ֆալկեի մրցանակը, որից դերասանուհին 2005 թվականին հրաժարվել է այն Նյու Դելիում Հնդկաստանի նախագահի ձեռքից հրապարակայնորեն ընդունել (ինչպես դա նախատեսված է պարգևատրման կանոնադրությամբ) չցանկանալու պատճառով[30][31]:

Մահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սուչիտրա Սենի հիշատակի սրահը Կալկաթայում՝ Գրքի 38-րդ միջազգային կինոփառատոնում, 2014 թվականի հունվարի 19

2013 թվականի դեկտեմբերի 24-ին Սուրիտրա Սենը հոսպիտալացվել է թոքերի վարակիչ հիվանդությամբ: Ըստ մամուլի տեղեկությունների՝ 2014 թվականի հունվարի սկզբին նա իրեն ավելի լավ է զգացել[32], սակայն հունվարի 17-ի առավոտյան դերասանուհին մահացել է սրտամկանի ինֆարկտից[26][28]:

Ի հավելումն Սուչիտրա Սենի գործընկերների՝ նրա մահվան համար ցավակցություն են հայտնել պետական մի շարք առաջնորդներ, այդ թվում՝ Հնդկաստանի նախագահ Փրանաբ Կումար Մուխերջին, վարչապետ Մանմոհան Սինգհը և ավելի ուշ նրան այդ պաշտոնում փոխարինած Նարենդրա Մոդին (այդ պահին Գուջարատ նահանգի պրեմիերը), ինչպես նաև Բանգլադեշի վարչապետ Շեյխ Հասինան[33]:

Հարգելով դերասանուհու չհրապարակայնացվելու ցանկությունը՝ հուղարկավորության արարողություններն սկսվել են նրա մահվանից ընդամենը 6 ժամ անց Կալկաթայի Kaioratola դիակիզարանում, որտեղ նրա մարմինը հասցվել էր ծաղիկներով զարդարված և ապակու գուներանգով դիակառքով, այնուամենայնիվ, նրանք հավաքել են շատ երկրպագուների, որոնք ցանկացել են վերջին անգամ տեսնել դերասանուհուն[34]: Արեւմտյան Բենգալիայի վարչապետ Մամատա Բաներջիի հրամանով դիակիզումից առաջ հրաժեշտի արարողությունն ավարտվել է զենքի հրավառությամբ[35]:

Ֆիլմագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1950-ական թվականների սկզբից մինչև 1970-ական թվականների վերջը դերասանուհին խաղացել է վարձույթի տրված 60 ֆիլմերում, որոնց երկու երրորդ մասը առևտրային հաջողությունների է հասել «միջինից բարձր վճարներից» մինչև «բլոքբաստերներ» ինտերվալում:

Տարի Հայերեն անվանում Բնօրինակ անվանում Դեր
1952 ֆ Shesh Kothay (վարձույթի չի հանվել)
1953 ֆ Saat Number Kayedi (վարձույթի տրված առաջին ֆիլմ)
1953 ֆ Sharey ChuattorՈՒԿ (առաջին նկարահանումը Ուտամ Կումարի հետ) Ռոմոլա
1953 ֆ Bhagaban Srikrishna Chaitanya Բիշնուպրիա
1953 ֆ Kajori
1954 ֆ «Ատոմային ռումբ» Atom Bomb (զանգվածային տեսարան, առաջին նկարահանումներ, 1951 թվական)
1954 ֆ Ora Thaake OdhareՈՒԿ Նիլու
1954 ֆ Dhuli Մինատի
1954 ֆ Maraner PareyՈՒԿ Տանիմա
1954 ֆ Sadanander MelaՈՒԿ Շիլա
1954 ֆ Annapurnar MandirՈՒԿ Սաթի
1954 ֆ տառացի՝ «Փորձարկում կրակով» Agni ParikshaՈՒԿ Տապոսի
1954 ֆ GrihaprabeshՈՒԿ
1954 ֆ Balaygras Մանիմալա
1955 ֆ Sanjher Pradip Ռաջու
1955 ֆ «Դևդաս» Devdas (հինդի լեզվով առաջին ֆիլմը) Պարո
1955 ֆ Snaajhghar
1955 ֆ Shapmochan Մադհուրի
1955 ֆ Mejo Bou
1955 ֆ Bhalabaasa
1955 ֆ Sabar UpareyՈՒԿ (բենգալերեն) Ռիտա
1956 ֆ տառացի՝ «Սագարիկա» SagarikaՈՒԿ Սագարիկա
1956 ֆ Subharaatri
1956 ֆ Ekti RaatՈՒԿ Սանտանա
1956 ֆ TrijamaՈՒԿ Սվարուպա
1956 ֆ ShilpiՈՒԿ Անջանա
1956 ֆ Amar Bou
1957 ֆ Harano SurՈՒԿ (բենգալերեն) բժիշկ Ռոմա Բաներջի
1957 ֆ ChandranathՈՒԿ Սարաջու
1957 ֆ Pathe Holo DeriՈՒԿ Մալիկա Բաներջի
1957 ֆ Jeeban Trishna Շակունտալա
Տարի Հայերեն անվանում Բնօրինակ անվանում Դեր
1957 ֆ Musafir (հինդի) Շակունտալա Վերմա
1957 ֆ Champakali (հինդի)
1958 ֆ Rajlakshmi O SrikantaՈՒԿ Ռաջլակշմի
1958 ֆ Surya Toran Անիտա Չատերջի
1958 ֆ տառացի՝ «Ինդրանի» IndraniՈՒԿ Ինդրանի
1959 ֆ Deep Jwele Jaai (բենգալերեն) сՌադհա Միտրայի քույրը
1959 ֆ Chaaowa PawoaՈՒԿ Մանջու
1960 ֆ HospitalՈՒԿ (բենգալերեն) Սարբարի
1960 ֆ Smriti Tuku Thaak (մի քանի դերերով առաջին ֆիլմը) Շոբհա / Ուտպալա
1960 ֆ Bombai Ka Babu (հինդի) Մայա
1960 ֆ Sarhad (հինդի)
1961 ֆ «Ամուսնական շրջան» SaptapadiՈՒԿ (բենգալերեն) Ռինա Բրաուն
1962 ֆ տառացի՝ «Բիպաշա» BipashaՈՒԿ (բենգալերեն) ուսուցչուհի Բիպաշա
1963 ֆ Saat Paake Badha (բենգալերեն) Արչանա
1963 ֆ Uttar PhalguniՈՒԿ (բենգալերեն) Դևյանի / Պաննաբայ / Սուպարնա
1964 ֆ Sandhyadeeper Sikha (բենգալերեն) Ջայանտի Բաններջի
1966 ֆ Մայրական սեր Mamta («Uttar Phalguni» ռիմեյքը հինդի լեզվով) Դևյանի / Պաննաբայ / Սուպարնա
1967 ֆ GrihadahaՈՒԿ (բենգալերեն) Աչալա
1969 ֆ տառացի՝ «Կամալլատա» KamallataՈՒԿ (բենգալերեն) Կամալլատա
1970 ֆ Megh Kalo (բենգալերեն) բժիշկ Նիրմալիա Ռոյ
1971 ֆ NabaraagՈՒԿ (բենգալերեն) Նարայանի / Ռինա
1971 ֆ Fariyaad (բենգալերեն)
1972 ֆ Alo Amaar AloՈՒԿ (բենգալերեն) Ատասի Հալդեր
1972 ֆ Har Mana HarՈՒԿ (բենգալերեն) Նիրա
1974 ֆ Debi Chowdhurani (բենգալերեն) Պրաֆուլլա
1974 ֆ Srabana Sandhya
1975 ֆ Priyo BandhabiՈՒԿ Շրիմատի
1975 ֆ «Ամպրոպ» Aandhi (հինդի) Արտի Դևի
1976 ֆ Datta (բենգալերեն) Բիջոհյա
1978 ֆ Pranoy Pasha (բենգալերեն)
ֆ Nati Binodini (ավարտված չէ)

ՈՒԿ ինդեքսով նշված են Ուտամ Կումարի հետ համագործակցությամբ նկարահանված ֆիլմերը:

Անվանակարգեր և մրցանակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սուչիտրա Սենը դարձել է հնդիկ առաջին դերասանուհին, որն արժանացել է միջազգային կինոմրցանակի՝ Մոսկվայի միջազգային 3-րդ կինոփառատոնի արծաթե մրցանակ «Կանացի լավագույն դեր» անվանակարգում «Ամուսնական շրջան» ֆիլմում (1961) խաղացած Ռինա Բրաունի դերի համար[36]:

Դրանից բացի՝ դերասանական կարիերայի ընթացքում և դրա ավարտից հետո նա արժանացել է մի շարք հեղինակավոր մրցանակների ու պարգևների, այդ թվում՝

Կինեմատոգրաֆիական.
  • 1967 – ներկայացվել է Filmfare մրցանակի «Լավագույն դերասանուհի» անվանակարգում «Մայրական սեր» ֆիլմում խաղացած դերի համար[37]:
  • 1976 – ներկայացվել է Filmfare մրցանակի «Լավագույն դերասանուհի» անվանակարգում «Ամպրոպ» ֆիլմում խաղացած Արտի Դևիի դերի համար[38]:
  • 2014 – արժանացել է Filmfare Awards East մրցանակի կյանքի ընթացքում ունեցած ձեռքբերումների համար (հետմահու)[39]:
Պետական
  • 1972 – Պադմա Շրի (Հնդկաստանի ամենահին քաղաքացիական պարգևներից մեկը) արվեստում ունեցած նշանակալի ավանդի համար[40]:
  • 2012 – Բանգա Բիբհուշան (Արևմտյան Բենգալիայի բարձրագույն քաղաքացիական մրցանակ) իր կյանքի ընթացքում կինեմատոգրաֆիայում ունեցած ավանդի համար[29][31]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Person Profile // Internet Movie Database — 1990.
  2. 2,0 2,1 http://www.nytimes.com/2014/01/19/movies/suchitra-sen-actress-famed-in-bengali-cinema-dies-at-82.html
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Find A Grave — 1995. — ed. size: 165000000
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-25648140
  5. 5,0 5,1 Deb Alok Kumar։ «APRIL BORN a few PERSONALITIES»։ www.tripurainfo.com։ Արխիվացված է օրիգինալից 2008-12-10-ին։ Վերցված է 23 October 2008 
  6. «Garbo meets Sen Two women bound by beauty and mystery»։ Telegraph (Calcutta, India)։ 8 July 2008։ Վերցված է 2 June 2012 
  7. Suhrid Sankar Chattopadhyay (Print edition : February 7, 2014)։ «Suchitra Sen : Reclusive legend»։ Frontline։ Վերցված է 30 January 2014 
  8. Chakraborty Ajanta (18 Jun 2011)։ «Actress Suchitra Sen's secrets out!»։ TNN (Times of India) 
  9. Deepanjana Pal։ «RIP Suchitra Sen. It is the end of a fairytale»։ Firstpost։ Վերցված է 20 January 2014 
  10. «Bengali cinema's golden queen Suchitra Sen no more : Movies, News – India Today»։ Indiatoday.intoday.in։ Վերցված է 20 January 2014 
  11. Chatterjee ed. board Gulzar, Govind Nuhalani, Saibal (2003)։ Encyclopaedia of Hindi cinema։ New Delhi: Encyclopaedia Britannica։ էջեր PT647։ ISBN 8179910660 
  12. Nag Amitava (17 January 2014)։ «Uttam Kumar and 'Mrs Sen': The magical, hypnotic Uttam-Suchitra years»։ Վերցված է 17 January 2014 
  13. Dasgupta Piyashree (17 January 2014)։ «Why Suchitra Sen is a part of every Bengali's favourite memories»։ Firstpost։ Վերցված է 17 January 2014 
  14. «Reference: Rahe na rahe hum…Legendary Actress Suchitra Sen Bids Adieu»։ Learning and Creativity։ 17 Sep 2013։ Վերցված է 27 January 2014 
  15. «Romance In Cinema - Uttam Kumar And Suchitra Sen: A Case Study»։ Silhouette Magazine & Learning and Creativity։ 2012-07-05։ Վերցված է 2014-09-03 
  16. Sharma Vijay Kaushik, Bela Rani (1998)։ Women's rights and world development։ New Delhi: Sarup & Sons։ էջ 368։ ISBN 8176250155 
  17. Sur Prateek (17 January 2014)։ «10 less known facts about Suchitra Sen, the first Paro of Bollywood»։ Վերցված է 17 January 2014 
  18. «Suchitra Sen, Bengal's sweetheart»։ NDTV։ 17 January 2014։ Վերցված է 17 January 2014 
  19. «3rd Moscow International Film Festival (1963)»։ MIFF։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013-01-16-ին։ Վերցված է 1 December 2012 
  20. 20,0 20,1 «Suchitra said 'no' to Satyajit Ray, Raj Kapoor»։ Business Standard։ 17 January 2014։ Վերցված է 17 January 2014 
  21. «The Best Films of Suchitra Sen»։ Rediff։ 17 January 2014։ Վերցված է 17 January 2014 
  22. Gupta Subhra (17 January 2014)։ «Suchitra Sen: A superstar in Bengal, an accidental tourist in Mumbai»։ Indian Express։ Վերցված է 17 January 2014 
  23. IANS (6 April 1931)։ «Suchitra Sen: The quintessential enigma despite 59 films – Times Of India»։ Timesofindia.indiatimes.com։ Արխիվացված է օրիգինալից 2014-01-18-ին։ Վերցված է 20 January 2014 
  24. 24,0 24,1 Bannerjee Monideepa (17 January 2014)։ «Why Suchitra Sen became a recluse and other stories»։ NDTV։ Վերցված է 17 January 2014 
  25. «'Uttam wanted to meet Suchitra Sen a week before his death' – Times of India»։ Timesofindia.indiatimes.com։ 28 September 2012։ Վերցված է 20 January 2014 
  26. 26,0 26,1 «Veteran actress Suchitra Sen dies in Kolkata hospital after massive heart attack»։ Financial Express։ 2014-01-17։ Վերցված է 2015-01-28 
  27. «India's Greta Garbo' Suchitra Sen dies»։ 17 January 2013։ Վերցված է 17 January 2014 
  28. 28,0 28,1 «Suchitra Sen suffers massive heart attack, passes away – Entertainment – DNA»։ Dnaindia.com։ 2014-01-17։ Վերցված է 2015-01-28 
  29. 29,0 29,1 «Suchitra Sen awarded Banga-Bibhusan»։ Zee News India։ 2012-05-20։ Վերցված է 2015-01-29 
  30. Ray Gitanjali (17 January 2014)։ «Actress Suchitra Sen cremated, given gun salute»։ NDTV։ Վերցված է 17 January 2014 
  31. 31,0 31,1 Das Mohua (20 May 2012)։ «The perils of a packed prize podium Ravi Shankar declines award»։ Telegraph, Kolkata (Calcutta, India)։ Վերցված է 2 June 2012 
  32. «Veteran actor Suchitra Sen's health improves»։ The Hindu։ 201401-04։ Վերցված է 2015-01-28 
  33. «Indian Leaders Condole the Sad Demise of Suchitra Sen»։ Biharprabha News։ Վերցված է 2015-01-28 
  34. «Rahe na rahe hum…Legendary Actress Suchitra Sen Bids Adieu»։ Learning and Creativity։ 17 January 2014։ Վերցված է 22 January 2014 
  35. «BBC News – Suchitra Sen: Iconic Indian Bengali actress dies»։ Bbc.co.uk։ Վերցված է 17 January 2014 
  36. «1963 год»։ Официальный сайт ММКФ։ Վերցված է 2015-01-29 
  37. Номинанты 14-й церемонии награждения (за работы 1966 года)(անգլ.) на официальном сайте Filmfare Awards.
  38. Номинанты 23-й церемонии награждения (за работы 1975 года)(անգլ.) на официальном сайте Filmfare Awards.
  39. «Winners of Vivel Filmfare Awards East» (անգլերեն)։ Filmfare։ 2014-03-31։ Վերցված է 2015-01-29 
  40. «Padma Awards Directory (1954–2013)»։ Министерство внутренних дел Индии։ «1972: 130: Smt Suchitra Sen» 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]