Պիեռ Բոմարշե

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox auteur.png
Պիեռ Բոմարշե
ֆր.՝ Pierre-Augustin Caron de Beaumarchais
D'après Jean-Marc Nattier, Portrait de Pierre-Augustin Caron de Beaumarchais (Bibliothèque-musée de la Comédie-Française) -001.jpg
Ծնվել է հունվարի 24, 1732({{padleft:1732|4|0}}-{{padleft:1|2|0}}-{{padleft:24|2|0}})[1][2][3][4][5][6][6][6]
Ծննդավայր Փարիզ, Ֆրանսիայի թագավորություն[1][7][2]
Վախճանվել է մայիսի 18, 1799({{padleft:1799|4|0}}-{{padleft:5|2|0}}-{{padleft:18|2|0}})[2] (67 տարեկանում)
Վախճանի վայր Փարիզ, Ֆրանսիա[2][7]
Մասնագիտություն գրող, երաժիշտ, բանաստեղծ, գործարար, հրատարակիչ, դրամատուրգ, դիվանագետ, ֆինանսիստ և հրապարակախոս
Լեզու ֆրանսերեն
Քաղաքացիություն Ֆրանսիա
Ուշագրավ աշխատանքներ The Barber of Seville և The Marriage of Figaro
Զավակներ Ամելի-Եուգեն Կարոն դը Բոմարշե
Պիեռ Բոմարշե Վիքիքաղվածքում
Pierre Augustin Caron de Beaumarchais Վիքիպահեստում

Պիեռ Օգյուստեն Կարոն դը Բոմարշե (ֆր.՝ Pierre-Augustin Caron de Beaumarchais, հունվարի 24, 1732({{padleft:1732|4|0}}-{{padleft:1|2|0}}-{{padleft:24|2|0}})[1][2][3][4][5][6][6][6], Փարիզ, Ֆրանսիայի թագավորություն[1][7][2] - մայիսի 18, 1799({{padleft:1799|4|0}}-{{padleft:5|2|0}}-{{padleft:18|2|0}})[2], Փարիզ, Ֆրանսիա[2][7]), ֆրանսիացի նշանավոր թատերգակ և հրապարակախոս, XVIII դարի ֆրանսիական ռեալիստական կատակերգության ներկայացուցիչ։ Առավել հայտնի է «Սևիլյան սափրիչը» (1773, Le Barbier de Séville ou la Précaution inutile) և «Ֆիգարոյի ամուսնությունը» (1778 - La Folle journée ou Le Mariage de Figaro, առաջին անգամ բեմադրվել է 1784 թ. ապրիլի 27-ին «Կոմեդի ֆրանսեզ» թատրոնում) կատակերգություններով, որոնց սյուժեները հիմք են ծառայել համապատասխանաբար Ռոսսինիի և Մոցարտի համանուն օպերաների համար։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պիեռ Օգյուստեն Կարոն դե Բոմարշեն ծնվել է 1732 թվականի հունվարի 24–ին Փարիզ քաղաքում։ Ժամագործ Անդրե Շառլ Կարոնի որդին է (1698-1775), նա սկզբում գնացել է իր հոր հետքերով, բայց միևնույն ժամանակ հաճախել է երաժշտության դասերի։ Երաժշտական տաղանդը և հռետորական ձիրքը երիտասարդ Կարոնի առաջ դուռ են բացել ավելի բարձր հասարակություն, որտեղ էլ ձեռք է բերել մեծ կապեր, որը նրա համար շատ օգտակար եղավ հետո։ Նա նույնիսկ հասցրել է հասնել Լյուդովիկոս XV–ի արքունիք, որի աղջիկներին սովորեցնում էր տավիղ նվագել։

Երկու շահեկան ամուսնությունների շնորհիվ (երկու անգամ էլ նա ամուսնացել է հարուստ այրիների հետ՝ Ֆրանկյո և Լևոկ, և երկու անգամ էլ այրիացել է), ինչպես նաև համագործակցությունը բանկիր Դյուվերնեի հետ (Duverney) նրան բավականին մեծ հարստության տեր դարձրեց։ Առաջին ամուսնությունից հետո Կարոնը վերցնում է ավելի ազնվական հնչող «դե Բոմարշե» ազգանունը, որը պատկանում էր կալվածատեր կնոջը։

Առաջին կնոջ մահը տեղիք տվեց սպանության մեջ մեղադրանքների։ Այդ բամբասանքները հետո երկար տասնամյակներ անց արծարծվել են Պուշկինի «Մոցարտ և Սալիերի» («Արդյոք ճի՞շտ է, Սալիերի // որ Բոմարշեն ինչ–որ մեկին թունավորել է»), և Սալյերիի պատասխանը այս հարցին․ «Նա չափազանց ծիծաղելի էր// այդպիսի գործի համար»,- Պուշկինը մեջբերում է Վոլտերի խոսքերը Բոմարշեի մասին։ Սակայն նման մեղադրանքները չափազանց անհավանական էին, քանի որ իր կնոջը մահը ձեռնտու չէր ապագա դրամատուրգին, որը մնացել էր մեծ քանակությամբ պարտքերով, որը կարողացավ վերադարձնել հետագայում իր ընկեր Դյուվերնեի օգնությամբ։

1760—1780 թվականներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1764 թվականին նա գնացել է ընտանեկան գործերով գնացել է Մադրիդ, որպեսզի պաշտպանի իր քրոջ պատիվը, որին խաբել էր իր փեսացուն՝ իսպանացի գրող Խոսե Կլավիխո ի Ֆախարդոն։ Իսպանիայում Բոմարշեն դրսևորեց ապշեցուցիչ էներգիա, միտքը և կարողություն՝ օգտագործելու կապերը։ Լինելով մենակ օտար երկրում՝ նա կարողացել է թափանցել նախարարի մոտ և արքունիք, դուր է եկել թագավորին, իսկ հետո հասել է իր նպատակին և թշնամուն ազատել տվել պաշտոնից: Վերադառնալով Փարիզ՝ Բոմարշեն առաջին անգամ բեմադրվել է 1767 թվականին «Eugénie» («Էժենի») պիեսը՝ ունենալով որոշ հաջողություն։ 1770 թվականին նա հրատարակել է «Les deux amis» («Երկու ընկեր») դրաման, որը հաջողություն չի ունեցել։ Այդ նույն տարում մահացել է նրա ուղեկից և հովանավոր Դյուվերնեն, և նրա ժառանգորդը՝ Բոմարշեն, հրաժարվել է նրա պարքը վճարելուց և մեղադրվել է խաբեության մեջ։

Բոմարշեն սկսել է պայքարել Դյուվերնեի ժառանգորդների և կոմս Բլակի դեմ, և այստեղ առիթ է ունեցել զարմանալիորեն փայլել ոչ միայն զարմացնող ճկունությամբ, այլև գրական տաղանդով։ Բոմարշեն առաջին փուլում հաղթեց, բայց երկրորդում պարտվեց։ Սովորության համաձայն՝ նա այցելեց դատավորներին և նվերներ առաջարկեց դատավորներ կանանց։ Երբ գործը ընթանում էր ընդդեմ Բոմարշեի, տիկին Գեզմանը վեադարձրեց նրա նվերները՝ բացառությամբ 15 լուիդորը։ Բոմարշեն դա օգտագործել է որպես արդարացում՝ դատավորի դեմ գործ հարուցելու համար, դատավորն իր հերթին նրան մեղադրել է զրպարտության մեջ։ Այնուհետև Բոմարշեն հրապարակել է «Mémoires» («Հուշագրություններ») գիրքը, որտեղ դատապարտել է այդ ժամանակվա Ֆրանսիայի դատական համակարգի թերությունները: Գրված լինելով մեծ վարպետությամբ (Վոլտերի խոսքերով՝ հիացմունքի մեջ էր)՝ «Հուշագրություններն» ունեցավ աղմկոտ հաջողություն և հասարակական կարծիքը շրջեցին հօգուտ Բոմարշեի։ 1774 թվականի փետրվարի 26-ին դատավորը զրկվել է պաշտոնից, իսկ տիկին Գեզմանը և Բոմարշեն ստացել են «մեծ նկատողություն»: Բայց 1776 թվականին Բոմարշեն վերականգնեց իր իրավունքները, իսկ 1776 թվականի («Suite de mémoires»՝ «Հուշագրությունների շարունակության» օգնությամբ) հաղթել է Դյուվերնեի ժառանգորդների գործը:

Ամերիկայի գաղութների անկախության պատերազմի ժամանակ Բոմարշեն հատուկ դրա համար ստեղծված «Ռոդրիգո Գորտալես և Կո» ձևով զենք ու զինամթերք էր մատակարում ամերիկացի ապստամբներին: 1777 թվկանի սեպտեմբերին Բոմարշեն 5 միլիոն լիվր, որն այդպես էլ չհասավ ամերիկացիներին: Վերջինս բազմիցս քննարկվել է և միայն 19-րդ դարի վերջին Բոմարշեի ժառանգորդները ստացան որոշ գումար, որը համեմատած բավականին քիչ էր:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Бомаршэ, Пьер-Огюстен-Карон // Энциклопедический словарь / под ред. И. Е. АндреевскийСПб.: Брокгауз—Ефрон, 1891. — Т. IV. — С. 349–350.
  2. 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 Нольман М. Л. Бомарше // Краткая литературная энциклопедия Moscow: Советская энциклопедия, 1962. — Vol. 1.
  3. 3,0 3,1 Г. Риман Бомарше // Музыкальный словарь: Перевод с 5-го немецкого издания / под ред. Ю. Д. ЭнгельМ.: Музыкальное издательство П. И. Юргенсона, 1901. — Т. 1. — С. 140.
  4. 4,0 4,1 Encyclopædia Britannica
  5. 5,0 5,1 SNAC
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 Internet Broadway Database — 2000.
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 7,5 Бомарше Пьер Огюстен Карон де // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
Wikiquote-logo-hy.svg
Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են
Պիեռ Բոմարշե հոդվածին