Պերոգի

Պերոգի
Ուկրաինական խոհանոց, լեհական խոհանոց և Բրազիլիական խոհանոց
Տեսակ	մակարոնի տեսակ
Ենթատեսակ	խմորի շերտով կիսաֆաբրիկատներ և Q139679814?
Առաջացման երկիր	Լեհաստան, Չինաստան և Ուկրաինա
Հիմնական	S. tuberosum
	Pierogi Վիքիպահեստում

Պերոգի (լեհ.՝ pierogi), տարբեր լցոնումներով՝ մսով, ձկով, բանջարեղենով բարակ խմոր, որը ավանդական լեհական ուտեստ է։ Ուտեստը տարածված է նաև Կենտրոնական և արևելյան Եվորպայում^[4]^[5]։ Պատրաստվում է աղի կամ քաղցր համով լցոնված խմորից։ Եփվում է եռացող ջրում կամ տապակվում է թավայի մեջ։ Եռացող ջրի մեջ պատրաստված կարկանդակը ասոցացվում է Կենտրոնական և արևելյան Եվրոպայի խոհանոցների հետ, որտեղ այն համարում են ազգային ուտեստ, հատկապես Լեհաստանում^[6]^[7]^[8]։ Պերոգին հայտնի են Կենտրոնական և արևելյան Եվրոպայի երկրների մեծ մասում, ինչպես նաև հրեաների մոտ և ժամանակակից ամերիկական խոհանոցում՝ հրեա-աշկենազների միջև։

Տիպիկ լցոնումները համարվում են կարտոֆիլը, աղանդերը, թթու դրած կաղամբը, պանիրը, մրգերը։ Պերոգին կարելի է մատուցել կերակրալցուկների հետ, ինչպիսին է հալած յուղը, թթվասերը կամ տապակած սոխը, կամ այս բաղադրիչների համակցությունը։

Ստուգաբանություն

Լեհական անվանումը՝ pierogi (pieróg -ի հոգնակի ձևը), ընդհանուր սլավոնական տերմին՝ ալյուրով պատրաստվող լցոնումներով ուտեստների համար։ Ծագել է пиръ բառից, որն իր հերթին ծագել է pirъ բառից^[9]։ Լցոնված խմորից պատրաստվող ուտեստը տարածված է Եվրասիայում։ «перо́ги» բառը արևմտասլավոնական և արևելասլավոնական լեզուներում՝ ներառյալ ռուսերենում, «пирог » և «пирожки » բառերը ցույց են տալիս անվանման սլավոնական ծագումը։

Այլ անվանումներ

Ռուսական պերոգի — Լեհաստանում ամենատարածված տարբերակն է։ Լցոնվում է կաթնաշոռով կամ էլ սոխով կարտոֆիլով։ Անվանումը ծագում է Ռուտենիա շրջանի (Լեհաստանի հարավ-արևելք) անվանումից^[10]։

Վարենիկի — պերոգիի անվանում՝ տարածված Ուկրաինայում, Ռուսաստանում, Բելառուսում և այլ ԽՍՀՄ նախկին երկրներում։ Անվանումը ծագում է вар՝ «Եռացող հեղուկ»-ից, որը ցույց է տալիս այս տարբերակով պատրաստվող կարկանդակի եփման հիմնական մեթոդը։

Bryndzové pirohy — բրինզա պանրի տեսակով պատրաստվող կարկանդակ, որը պատրաստվում է Սլովակիայում^[11]։

Colțunași — պերոգիի ռումինական տարբերակ^[12]։ Անվանումը ծագում է հունարեն καλτσούνι kaltsúni բառից, որն իր հերթին ծագում է իտալական Կալցոնեից։

Արևմտյան Եվրոպայում, ԱՄՆ-ում և Կանադայում, բոլոր տեսակները հայտնի են perogi (/pɪˈroʊɡi/) անվանումով^[10]։

Ծագման լեգենդներ

Մի քանի լեգենդներում ասվում է, որ պերոգին գալիս են Չինաստանից՝ Իտալիայով՝ Մարկո Պոլոյի արշավավանքի ժամանակ^[13]։ Մի քանի լեգենդներում էլ ասվում է, որ ուտեստը Լեհաստան է բերվել Կիևյան Ռուսիայից^[14]։ Մի լեգենդ էլ պատմում է, որ պերոգին բերվել են արևմուտք՝ մոնղոլների կողմից XIII դարում՝ մոնղոլների արևմտյան արշավանքի ժամանակ։ Լեհաստանում պերոգին աղբյուրներում հիշատակվել են սկսած XIII դարից^[15]։ Հորթի երիկամով կարկանդակի բաղադրատոմսը առաջին անգամ գրվել է լեհական խոհարարական «Compendium Ferculorum, albo Zebranie potraw» գրքում (1682)^[10]։

Տես նաև

Դամպլինգներ

Պատկերասրահ

Բալով կարկանդակ

Արտաքին հղումներ

The dumpling that comforts Poland — обзорная статья BBC(անգլ.)

Ծանոթագրություններ

↑ https://cocinaycomparte.com/recetas/pierogi-o-ravioles-ucranianos
↑ https://culture.pl/en/video/pierogi-the-perfect-recipe-for-polands-most-famous-dish-pierogi-other-stories-0
↑ https://web.archive.org/web/20170519021030/http://www.minrol.gov.pl/pol/Jakosc-zywnosci/Produkty-regionalne-i-tradycyjne/Lista-produktow-tradycyjnych/woj.-pomorskie/Pierogi-z-kasza-gryczana
↑ «pierogi». Canadian Oxford Dictionary. Oxford University Press. 2005. ISBN 9780191735219.
↑ «varenyky». Canadian Oxford Dictionary. Oxford Universityand the oners iar gavin adler Press. 2005. ISBN 9780191735219.
↑ (Russian) [[[s:ЭСБЕ/Вареники]] [[s:ЭСБЕ/Вареники]]] {{citation}}: Check |url= value (օգնություն); Missing or empty |title= (օգնություն); URL–wikilink conflict (օգնություն)CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link). The dish was classified as «малороссийский» (malorossiyskiy, Little Russian), with «Малороссия» (Malorossiya, Little Russia) being at that time a common geographical term referring to the territory of modern-day Ukraine.
↑ Українські страви, Державне видавництво технiчної лiтератури УРСР (Ukrainian Dishes (Ukrainian), State publishing house for technical literature of Ukrainian SSR{{citation}}: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link))
↑ Українська нацiональна кухня, Сталкер (Ukrainian Ethnic Cuisine (Ukrainian), Stalker Publishers{{citation}}: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link))
↑ Food Culture in Russia and Central Asia, 2005, p 75, By Glenn Randall Mack, Asele Surina
1 2 3 The dumpling that comforts Poland, BBC, 2019
↑ «Bryndza Pierogi (Bryndzové Pirohy) recipe - Slovak Cooking». www.slovakcooking.com. Վերցված է 2016 թ․ հուլիսի 27-ին.
↑ «COLŢUNÁŞ» (ռումիներեն). DEX on line. Արխիվացված է օրիգինալից 2021 թ․ փետրվարի 24-ին. Վերցված է 2020 թ․ ապրիլի 22-ին.
↑ «Facts & History About Pierogi». www.polskafoods.com. 2014 թ․ մայիսի 2. Վերցված է 2016 թ․ հուլիսի 13-ին.
↑ Paluch, Marta. «O cudach św. Jacka, który karmił krakowian pierogami». Վերցված է 2016 թ․ հուլիսի 13-ին.
↑ «Polish Food 101 ‒ Pierogi | Artykuł | Culture.pl». Վերցված է 2016 թ․ հուլիսի 27-ին.

[_0dafefd77f999797-1] ttps://cocinaycomparte.com/recetas/pierogi-o-ravioles-ucranianos

[_9ab3a6ec483c5abf-2] ttps://culture.pl/en/video/pierogi-the-perfect-recipe-for-polands-most-famous-dish-pierogi-other-stories-0

[_7d589d4715acc23f-3] ttps://web.archive.org/web/20170519021030/http://www.minrol.gov.pl/pol/Jakosc-zywnosci/Produkty-regionalne-i-tradycyjne/Lista-produktow-tradycyjnych/woj.-pomorskie/Pierogi-z-kasza-gryczana

[COD_pierogi-4] «pierogi». Canadian Oxford Dictionary. Oxford University Press. 2005. ISBN 9780191735219.

[COD_varenyky-5] «varenyky». Canadian Oxford Dictionary. Oxford Universityand the oners iar gavin adler Press. 2005. ISBN 9780191735219.

[Brockhaus_Efron-6] (Russian) [[[s:ЭСБЕ/Вареники]] [[s:ЭСБЕ/Вареники]]] {{citation}}: Check |url= value (օգնություն); Missing or empty |title= (օգնություն); URL–wikilink conflict (օգնություն)CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link). The dish was classified as «малороссийский» (malorossiyskiy, Little Russian), with «Малороссия» (Malorossiya, Little Russia) being at that time a common geographical term referring to the territory of modern-day Ukraine.

[Ukr_stravi-7] Українські страви, Державне видавництво технiчної лiтератури УРСР (Ukrainian Dishes (Ukrainian), State publishing house for technical literature of Ukrainian SSR{{citation}}: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link))

[Besussenko-8] Українська нацiональна кухня, Сталкер (Ukrainian Ethnic Cuisine (Ukrainian), Stalker Publishers{{citation}}: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link))

[9] Food Culture in Russia and Central Asia, 2005, p 75, By Glenn Randall Mack, Asele Surina

[bbc_perogi-10] 1 2 3 The dumpling that comforts Poland, BBC, 2019

[11] «Bryndza Pierogi (Bryndzové Pirohy) recipe - Slovak Cooking». www.slovakcooking.com. Վերցված է 2016 թ․ հուլիսի 27-ին.

[coltunas-12] «COLŢUNÁŞ» (ռումիներեն). DEX on line. Արխիվացված է օրիգինալից 2021 թ․ փետրվարի 24-ին. Վերցված է 2020 թ․ ապրիլի 22-ին.

[auto-13] «Facts & History About Pierogi». www.polskafoods.com. 2014 թ․ մայիսի 2. Վերցված է 2016 թ․ հուլիսի 13-ին.

[auto1-14] Paluch, Marta. «O cudach św. Jacka, który karmił krakowian pierogami». Վերցված է 2016 թ․ հուլիսի 13-ին.

[15] «Polish Food 101 ‒ Pierogi | Artykuł | Culture.pl». Վերցված է 2016 թ․ հուլիսի 27-ին.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]