Նետի թույն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Strychnos toxifera, բույս, որը լայնորեն օգտագործվել է կուրարեի պատրաստման ժամանակ:

Նետի թույներ, թույներ, որոնք քսել են նետերի կամ նիզակների ծայրերին՝ որսորդության կամ ռազմական նպատակներով: Ամբողջ աշխարհի բնիկ ցեղերը օգտագործել են թունավոր նետեր. այն դեռևս օգտագործում է Հարավային Ամերիկայում, Աֆրիկայում և Ասիայում: Առավել տարածված թույներից են թունավոր ծառագորտերի մաշկի կողմից արտադրված թույնը, կուրարեն՝ մի շարք բուսական թույների ընդհանուր անվանումը, որոնք օգտագործվել են Հարավային Ամերիկայի բնիկների կողմից[1]:

Թունավոր նետերի մասին շատ դիցաբանական պատմություններ կան: Տարածված է հին հունական դիցաբանության Հերկուլեսի պատմությունը, որը սպանել է Նեսուս կենտավրոսին՝ Լերնեյան հիդրայի թունավոր արյամբ պատված նետերով: Հոմերոսի «Ոդիսկանում» հին հունական հերոս Ոդիսևսը իր նետերը թունավորում էր ղանձլամերով: Հոմերոսի «Իլիականում» աքայացիները և տրոյացիները նույնպես օգտագործում էին թունավոր նետեր և նիզակներ[2]: Սկանդինավյան դիցաբանության մեջ Բալդրի մահվան ժամանակ նույնպես առկա են թունավոր նետեր: «Թույն» բառի անգլերեն ժամանակակից տերմինը «toxin»-ը ծագել է հին հունարեն «աղեղ» նշանակությունն ունեցող բառից, որն էլ իր հերթին ծագել է հին պարսկերեն *taxa-՝ նետ բառից[3][4][5]:

Հին աշխարհում շատերն են օգտագործել թունավոր նետեր, այդ թվում՝ գալլերը, հին հռոմեացիները, սկյութները և սվանները: Հին հունական և հռոմեական պատմաբանները նկարագրում են թունավոր արկերի պատրաստումը և տարբեր ճակատամարտեր, որտեղ օգտագործվել են թունավոր նետեր: Ալեքսանդր Մեծը Հնդկաստանի նվաճման ժամանակ հանդիպել է թունավոր արկերի, որոնցում ենթադրաբար օգտագործվել է Ռասսելի իժերի թույնը: Հռոմեացի գեներալ Լուկուլլոսը թունավոր մահաբեր վերքեր է ստացել Երրորդ միհրդատյան պատերազմի ժամանակ (մ.թ. 1-ին դար)[2]: Ֆեռնան Մագելանը Ֆիլիպիններում սպանվել է Մակտանի ճակատամարտի ժամանակ՝ ոտքին թունավոր նետից ստացած վնասվածքից[6]:

Նկարագրված է բնիկ ամերիկացիների կողմից որսորդության և ռազմական նպատակներով օգտագործվող թունավոր նետերը[7]: Չինացիները նույնպես անցյալում մարտերի ժամանակ հետզհետե սկսել են օգտագործել տարբեր թունավոր արկեր[8]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «Curare»։ Արխիվացված օրիգինալից 10 August 2006-ին։ Վերցված է 2006-08-09 
  2. 2,0 2,1 Mayor Adrienne (2009)։ Greek Fire, Poison Arrows and Scorpion Bombs: Biological and Chemical Warfare in the Ancient World (Revised ed.)։ The Overlook Press։ ISBN 978-1-59020-177-0 
  3. http://www.aarc.org/resources/biological/history.asp, A History of Biological Warfare from 300 B.C.E. to the Present, Retrieved August 7, 2012.
  4. http://www.etymonline.com/index.php?term=toxic, Online Etymology Dictionary, Retrieved August 7, 2012.
  5. http://www.thefreedictionary.com/toxic, The Free Dictionary, Retrieved August 7, 2012.
  6. http://www.history.com/this-day-in-history/magellan-killed-in-the-philippines
  7. Jones David E (2007)։ Poison Arrows: North American Indian Hunting and Warfare։ University of Texas Press։ ISBN 978-0-292-71428-1 
  8. Sawyer Ralph D (2007)։ The Tao of Deception: Unorthodox Warfare in Historic and Modern China։ Basic Books։ ISBN 978-0-465-07205-7