Հակոբ Աղաբաբ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Աղաբաբ (Աղաբաբյան) Հակոբ Բեժանի
Ծնվել է 1875 թվականի նոյեմբերի 14(26)
Ծննդավայր Կողբ, Տավուշի մարզ, Հայաստան, ԽՍՀՄ
Վախճանվել է 1926
Վախճանի վայր Թիֆլիս, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ
Մասնագիտություն գրող և ուսուցիչ
Լեզու հայերեն
Ազգություն հայ
Կրթություն Ներսիսեան դպրոց
Աշխատավայր Կարմիր ծիլեր
Հակոբ Աղաբաբ Վիքիդարանում

Հակոբ Բեժանի Աղաբաբ (Աղաբաբյան) (նոյեմբերի 14, 1875(1875-11-14), Կողբ, Տավուշի մարզ, Հայաստան, ԽՍՀՄ - 1926, Թիֆլիս, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ գրող և մանկավարժ[1]։

Ռուբեն Աղաբաբյանի հայրը:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է 1875 թվականի նոյեմբերի 14 (26)–ին, Ղազախի գավառի Սևքար գյուղում (այժմ՝ ՀՀ Տավուշի մարզում)։ Մինչև ութ տարեկան դառնալը՝ ապրել է հոր ծննդավայրում՝ Կողբ գյուղում: 1884 թվականին ընդունվել է Թիֆլիսի Կուկիոնորաշենի ծխական ուսումնարանը, կրթությունը շարունակելով նույն թաղամասի քաղաքային դպրոցում: Ավելի ուշ դառնում է Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցի սան, որն ավարտում է 1898 թվականին, այնուհետև «Հայկազյան եղբայրություն» ընկերության կողմից հրավեր է ստանում որպես ուսուցիչ աշխատելու այդ ընկերության Հավլաբարի «Կիրակնօրյա գրագիտություն» դպրոցում: Այնուհետև, շուրջ երեք տասնամյակ, մինչև իր կյանքի վերջը մանկավարժական աշխատանք է կատարում՝ ծառայում մանուկ սերնդի կրթության ու դաստիարակության գործին: Դեռևս Ներսիսյան դպրոցում ուսանելիս՝ նա ակտիվորեն մասնակցում է գրական խմբակի ցերեկույթներին, «Աստղ առավոտ» աշակերտական ամսագրի աշխատանքներին, ապա հրատարակում է «Ծիածան» և «Բողբոջ» թերթերը, որտեղ և տպագրվում են նրա առաջին բանաստեղծական փորձերը: 1895 թվականին Աղաբաբի երկու ոտանավորները տպագրվում են «Աղբյուր» հանդեսում: 1905 թվականից, երբ լույս է տեսնում «Հասկեր» ամսագիրը, Աղաբաբը հրավիրվում է աշխատելու «Հասկեր», իսկ 1923 թվականից «Կարմիր ծիլեր» պարբերականներում[2]։ Մահացել է նոյեմբերի 28-ին, Թիֆլիսում։ Թաղված է Խոջիվանքի գերեզմանատանը[3][4]:

Աշխատություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աթաբեկ Խնկոյանի և Հ. Ապրեսյանի հետ կազմել է «Մեր դպրոցը», «Հայրենի աշխարհ» և «Հայրենագիտություն» դասագրքերը։ Առաջին բանաստեղծությունը տպագրել է 1895 թվականին, «Աղբյուր» ամսագրում։ Աղաբաբի բանաստեղծությունները տպագրվել են «Մանկական ալբոմ» (2 փունջ, 1907, 1908), «Ծաղիկներ», (2 փունջ, 1911, 1920) ժողովածուներում։ Գրել է նաև լեգենդներ, հեքիաթներ, պոեմներ՝ մանուկների համար («Թուխսը», 1914, «Պախրախոտ», 1935 և այլն)։ Աղաբաբը հեղինակ է «Հաղթված բազեն» հայկական առաջին մանկական օպերայի լիբրետոյի (երաժշտությունը՝ Դ. Ղազարյանի)։ Աղաբաբը իր գործերը տպագրել է նաև Նեկտար և Ալմազ կեղծանուններով։

Երկեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Գիսակի ալմասը, 1908:
  • Մանկական ալբոմ (բանաստեղծությունների ժողովածու), 2 փունջ, 1907, 1908:
  • Ծաղիկներ (բանաստեղծությունների ժողովածու), 2 փունջ, 1911, 1920:
  • Թուխսը: Մանկական հեքիաթ: Թիֆլիս, տպ. Ն. Աղանեանի, 1914, 16 էջ[5]:
  • Հորթարած Մուսին: Թիֆլիս, տպ. Ն. Աղանեանի, 1915, 48 էջ[6]:
  • Մեր դպրոցը (դասագիրք, Խնկո Ապոր և Հ. Ապրեսյանի հետ):
  • Հայրենի աշխարհ (դասագիրք, Խնկո Ապոր և Հ. Ապրեսյանի հետ):
  • Հայրենագիտություն (դասագիրք, Խնկո Ապոր և Հ. Ապրեսյանի հետ):
  • Մուրճ ու մանգաղ (Չափածո պատմվածքներ), 1926:
  • Ծաղկեփունջ, 1976:
  • Ձախորդ փիսոն: Բանաստեղծություններ: Արևիկ, 1991, 26 էջ[7]:
  • Նանա: ՀԲՀ հրատ., 1992, 30 էջ[8]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «ՀՀ ԳԱԱ Հիմնարար Գիտական Գրադարան քարտարան › Հեղինակավորի որոնում › Աղաբաբ, Հակոբ Բեժանի, 1875-1926 (Personal Name)»։ opac1.flib.sci.am։ Վերցված է 2019-03-07 
  2. «Ով ով է: Հայեր» հանրագիտարան, հատոր առաջին, գլխավոր խմբագիր՝ Հովհաննես Այվազյան, Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, Երևան, 2007:
  3. «The memorial of Hakob Aghabab (Հակոբ Աղաբաբ ) buried at Tbilisi's Armenian Pantheon cemetery»։ hush.am (անգլերեն)։ Վերցված է 2019-03-07 
  4. Հովակիմյան Բ. Մ. Հայոց ծածկանունների բառարան, 2005: էջ 553:
  5. Աղաբաբ Հակոբ Բեժանի (1914)։ Թուխսը: Մանկական հեքիաթ։ Նւէր մանուկներին։ Թիֆլիս: տպ. Ն. Աղանեանի 
  6. Աղաբաբ Հակոբ Բեժանի (1915)։ Հորթարած Մուսին: Պօէմա մանուկների համար։ Նւէր մանուկներին։ Թիֆլիզ: տպ. Ն. Աղանեանի 
  7. Աղաբաբ Հակոբ Բեժանի (1991)։ Ձախորդ փիսոն: Բանաստեղծություններ (հայերեն)։ Արեւիկ։ ISBN 9785807703828 
  8. Աղաբաբ Հակոբ Բեժանի (1992)։ Նանա (հայերեն)։ ՀԲՀ հրատ։ ISBN 9785807905437 
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։ CC-BY-SA-icon-80x15.png