Կոսովոյի ազգային պատկերասրահ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Կոսովոյի ազգային պատկերասրահ
Pristina - The Kosova Art Gallery.JPG
Տեսակազգային թանգարան
ԵրկիրFlag of Kosovo.svg Կոսովո
ՏեղագրությունՊրիշտինա
ՎայրՊրիշտինա
Հիմնադրված է1979
Կոորդինատներ: 42°39′17″ հս․ լ. 21°10′7″ ավ. ե. / 42.65472° հս․. լ. 21.16861° ավ. ե. / 42.65472; 21.16861
Կայքgaleriakombetare.com

Կոսովոյի ազգային պատկերասրահ (KNAG, ալբ․՝ Galeria Kombëtare e Arteve e Kosovës, սերբ.՝ Национална галерија Косова / Nacionalna galerija Kosova), պատկերասրահ Պրիշտինայի համալսարանի (6) կամպուսում՝ տեղակայված Կոսովոյի ազգային գրադարանի հետևի կողմում[a]: Պատկերասրահը հիմնադրվել է 1979 թվականին[1]: Անվանվել է Կոսովոյի հայտնի նկարիչներից մեկի՝ Մուսլիմ Մուլիքիի անունով:

Պատկերասրահը համարվում է Կոսովոյի Հանրապետության կերպարվեստի բարձրագույն հաստատությունը: Այստեղ ներկայացված են բազմաթիվ տեղացի և օտարերկրացի արվեստագետներ: Ամենամյա հաջողված ցուցահանդեսներից են՝ միջազգային լուսանկարչական "Gjon Mili" ցուցահանդեսը, «Երիտասարդ արվեստագետների մրցանակներ», «Վաղվա մրցանակը շահող արվեստագետներ» և Մուսլիմ Մուլիքիի անվան ժամանակակից արվեստի միջազգային ցուցահանդեսը:

Կոսովոյի ազգային պատկերասրահը հրատարակել է գրքեր, կատալոգներ, բրոշյուրներ, երկու մենագրություն՝ «Կոսովոյի ժամանակակից արվեստ» և «Kosova Feniks»[2]:

Կոսովոյի ազգային պատկերասրահի լոգոն

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Կոսովոյի ազգային պատկերասրահը կառուցվել է մոտավորապես 1935 թվականին որպես հարավսլավական բանակի ռազմական զորանոց՝ կառուցված քարե աղյուսներից:
  • 1955–1981 թվականներին այն գործել է որպես գրադարան
  • 1982–1983 թվականներին այն ճարտարապետ Ագուշ Բեքիրի կողմից վերածվել է ցուցասրահի, որն օգտագործվել է տվյալ ժամանակի հեղափոխության թանգարանի համար
  • 1995 թվականին դարձել է Կոսովոյի ազգային պատկերասրահ

Հիմնադրում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կոսովոյի ազգային պատկերասրահը հիմնադրվել է 1979 թվականին՝ որպես կերպարվեստը ներկայացնելու, արժեքավոր արվեստի գործերը պահպանելու, հավաքելու մշակութային հաստատություն: Անվանվել է Կոսովոյի ամենահայտնի արվեստագետներից մեկի՝ Մուսլիմ Մուլիքիի անունով: Հաստատությունը հիմնադրվել է որպես Կոսովոյի մշակույթը ներկայացնելու անհրաժեշտություն, քանի որ արվեստի միակ հաստատություններն են եղել 1949 թվականին Պեչի արվեստի ավագ դպրոցը, Պրիշտինայի ավագ մանկավարժական դպրոցը, 1973 թվականին հիմնադրված Կոսովոյի գիտության և արվեստի ակադեմիան:

Երկար ժամանակ Կոսովոյի արվեստն անհայտ է եղել միջազգային հանրությանը: Ռեժիմի պատճառով շատ արվեստագետներ չէին կարողանում իրենց արվեստը ներկայացնել պատկերասրահներում, և շարունակ այլընտրանքներ էին փնտրում: Կոսովոյի պատերազմի ժամանակ շատ ստուդիաներ այրվեցին, շատ արվեստի գործեր ոչնչացվեցին ու կորան:

Մինչև 1990 թվականը Կոսովոյի արվեստագետներն իրենց արվեստը ներկայացնում էին աշխարհի հեղինակավոր ու ճանաչված կենտրոններում: Նրանք բարձր էին գնահատվում արվեստի յուրահատուկ մոտեցման համար, ինչպես նաև հաշվի առնելով այն հանգամանքները, որոնցում նրանք ստեղծագործել են:

Հետպատերազմյան շրջանում պատկերասրահը կազմակերպել է տեղացի և միջազգային արվեստագետների ավելի քան 200 խմբակային և անհատական ցուցահանդեսներ:

Ճարտարապետություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կոսովոյի ազգային պատկերասրահի շենքի ճակատային հատվածը կառուցվել է Պեչից բերված քարով, որի շնորհիվ առանձնանում է մյուս կառույցներից: Այժմ պատկերասրահը գտնվում է այն շենքում, որտեղ մի ժամանակ տեղավորված էր 1941-1945 թվականների պատերազմի թանգարանը[3]:

Մուսլիմ Մուլիքի[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մուսլիմ Մուլիքին Կոսովոյի և Ալբանիայի առաջին և ամենակարևոր իմպրեսիոնիստ և էքսպրեսիոնիստ նկարիչներից մեկն է եղել: Ծնվել է 1934 թվականին Ջակովիցայում արվեստագետների ընտանիքում: Սովորել է Բելգրադի գեղարվեստի ակադեմիայում սերբ նկարիչ Զորա Պետրովիչի մոտ: Եղել է Պրիշտինայի համալսարանի գեղարվեստի ֆակուլտետի պրոֆեսոր: Եղել է Կոսովոյի գիտությունների ակադեմիայի հիմնադիրն ու փոխնախագահը: Մահացել է Պրիշտինայում 1998 թվականին: Մուլիքիի աշխատանքները ցուցադրվել են Կոսովոյում, Լեհաստանում, Հունգարիայում, Իտալիայում, Գերմանիայում, Նորվեգիայում, Ֆինլանդիայում, Հնդկաստանում, Կանադայում, Եգիպտոսում[4]:

Մուլիքիի կտավներից Կոսովոյի փոստային ծառայությունն օգտագործել է նամականիշների վրա[5]:

Համագործակցություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պրիշտինայի մշակույթի, երիտասարդության և սպորտի նախարարության և միջազգային կառույցների հետ համագործակցության արդյունքում պատկերասրահը հյուրընկալել է բազմաթիվ հյուրերի Ալբանիայից և հարևան այլ երկրներից[6]:

Կոսովոյի կերպարվեստի զարգացմանն աջակցել են նաև բազմաթիվ սերբ, մոնտենեգրացի, թուրք արվեստագետներ: Իրենց մանկավարժական հմտություններով աջակցել են Վլադա Ռադովիչը, Միլորադ-Մուսա Միկետիչը, Վելյկո Ռադովիչը, Սվետոզար Կամենովիչը, քանդակագործ Սվերտոմիր Արսիչ-Բասարան, գրաֆիկ նկարիչ Զորան Յովանովիչը, նկարիչներ Հիլմիյա Քատովիկը, Ֆևզի Թուֆեկցին, Զորան Կարալայչը, ով աշխատել է նաև Պրիշտինայի արվեստի համալսարանում[7]:

Կոսովոյի ազգային պատկերասրահը համագործակցում է հետևյալ հաստատությունների հետ՝

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • The Kosova National Art Gallery (2009), 30th anniversary of The Kosova National Art Gallery, Prishtina: The Kosova National Art Gallery
  • The Kosova National Art Gallery (2010), Collection, Prishtina: The Kosova National Art Gallery
  • The Kosova National Art Gallery (2010), Life and deed of Mother Teresa, Prishtina: The Kosova National Art Gallery
  • The Kosova National Art Gallery (2010), Victor Vasarely, Prishtina: The Kosova National Art Gallery
  • The Kosova National Art Gallery (2011), Artists of Tomorrow, Prishtina: The Kosova National Art Gallery

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «Komuna Prishtine - Qyteti»։ kk.rks-gov.net։ Վերցված է 2014-03-02 
  2. «Galeria e Arteve e Kosovës | AKADEMIA EVOLUCION - Bachelor & Master»։ akademiaevolucion.com։ Վերցված է 2014-03-02 
  3. «Southeast Europe: People and Culture: Kosovo Art Gallery»։ southeast-europe.eu։ Վերցված է 2014-03-02 
  4. [http://www.ashak.org/?cid=1,28,91 «Muslim Mulliqi - In Memoriam - Akademia e Shkencave dhe e Arteve e Kosov�s (ASHAK)»]։ ashak.org։ Վերցված է 2014-03-02 
  5. «Pikturat e Muslim Mulliqit në pulla postare - KultPlus.com»։ kultplus.com։ Վերցված է 2014-03-02 
  6. «Ballina - Ministria e Kulturës, Rinisë dhe Sportit»։ mkrs-ks.org։ Վերցված է 2014-03-02 
  7. Kosova Monography pg.569-572 Academy of Science and Arts of Kosova
  8. «Dy ekspozita, në kuadër të bashkëpunimit kombëtar në artin pamor - KultPlus.com»։ kultplus.com։ Վերցված է 2014-03-02 
  9. «Takimi i parë mes institucioneve të kulturës dhe artit të Republikës së Shqipërisë dhe Republikës së Kosovës»։ kultura.gov.al։ Վերցված է 2014-03-02 
  10. «European Cultural Parliament – ECP | Europe needs a soul»։ kulturparlament.com։ Վերցված է 2014-03-02 
  11. «Koha NET - Arkivi»։ koha.net։ Վերցված է 2014-03-02 
  12. «CIMAM - International Committee for Museums and Collections of Modern Art- International Committee - ICOM»։ icom.museum։ Վերցված է 2014-03-02 
  13. «Koha NET - Arkivi»։ koha.net։ Վերցված է 2014-03-02 
  14. «Biennale de Venise 2013 - Arsenale - Image 9 sur 16 - 20minutes.fr»։ 20minutes.fr։ Վերցված է 2014-03-02 
  15. «Koha NET - Arkivi»։ koha.net։ Վերցված է 2014-03-02 
  16. «- Article detail OnWeb - Flash Art»։ flashartonline.com։ Վերցված է 2014-03-02 
  17. «Koha NET - Arkivi»։ koha.net։ Վերցված է 2014-03-02 
  18. «Koha NET - Arkivi»։ koha.net։ Վերցված է 2014-03-02 
  19. «Kosovan Pavillion at the Venice Architecture Biennale/Preview on Vimeo»։ vimeo.com։ Վերցված է 2014-03-02 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]