Կիտա Աբաշիձե

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Աբաշիձե ազգանունով այլ մարդկանց մասին:
Կիտա Աբաշիձե
վրաց.՝ კიტა აბაშიძე
Kita Abashidze.jpg
Ծնվել էհունվարի 28, 1870(1870-01-28)
ԾննդավայրԼեսա, Լանչխութի շրջան, Գուրիայի մարզ, Վրաստան
Մահացել էնոյեմբերի 30, 1917(1917-11-30) (47 տարեկանում)
Մահվան վայրԹիֆլիս, Թիֆլիսի նահանգ
ՔաղաքացիությունՌուսական կայսրություն
Մասնագիտությունլրագրող և գրական քննադատ
Kita Abashidze Վիքիպահեստում

Կիտա Աբաշիձե (վրաց.՝ კიტა (ივანე) გიორგის ძე აბაშიძე, հունվարի 28, 1870(1870-01-28), Լեսա, Լանչխութի շրջան, Գուրիայի մարզ, Վրաստան - նոյեմբերի 30, 1917(1917-11-30), Թիֆլիս, Թիֆլիսի նահանգ), վրացի գրաքննադատ, գրականագետ, հրապարակագիր, հասարակական-քաղաքական գործիչ, Անդրկովկասյան հատուկ կոմիտեի՝ ОЗАКОМ-ի անդամ (1917 թ.)

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է 1870 թվականի հունվարի 16-ին (նոր տոմարով՝ հունվարի 28-ին), ռուսական կայսրության Քութայիսի նահանգի Օզուրգեթի գավառակի Լեսա գյուղում, ազնվականի ընտանիքում[1]: Մանուկ հասակում զրկվել է հորից:

1889 թվականին ավարտել է Քութայիսի դասական գիմնազիան, ապա 10 ամիս ապրել է Փարիզում, որտեղ ունկնդրել է փիլիսոփայության, գրականության և արվեստի պատմության դասախոսություններ: Օդեսայի համալսարանում 1890—1895 թվականներին իրավունք է ուսումնասիրել, վերադառնալով Թիֆլիս՝ աշխատանքի անցել Վարահսկիչ պալատում, ապա՝ Ռաչայի, իսկ այնուհետև՝ Ճիաթուրայի դատարանում: 1893 թվականից վրացական պարբերական մամուլում հանդես է եկել գրականության վերաբերյալ քննադատական հոդվածներով:

1890-ական թվականների սկզբներին ներգրավվել է Ճիաթուրայում մարգանեցի արդյունահանման կառավարման աշխատանքներում, ավելի ուշ՝ ղեկավարել մարգանեցի արդյունահանման արդյունաբերական խորհուրդը:

Ապրել է Քութայիսում: 1901 թվականին դարձել է սոցիալ-ֆեդերալիստների կուսակցության հիմնադիրներից մեկն ու առաջնորդը:

Ակտիվորեն մասնակցել է 1905—1907 թվականների ռուսական հեղափոխության իրադարձություններին, երկու անգամ կալանավորվել է, բայց ազդեցիկ հարազատների միջամտության շնորհիվ կարճ ժամանակ անց ազատվել:

1910-ական թվականների կեսերին Քութայիսում անդամակցել է Ռուսաստանի ժողովուրդների մեծ արևելքին:

Ռուսաստանում փետրվարյան հեղափոխությունից հետո՝ 1917 թվականի մարտի 9-ին Ժամանակավոր կառավարության հատուկ դեկրետով նշանակվել է Վրաստանում ժամանակավոր կառավարության իրավունքով գործող Անդրկովկասյան հատուկ կոմիտեի լուսավորության կոմիսար, բայց հիվանդության պատճառով գրեթե ոչ մի մասնակցություն չի ունեցել հատուկ կոմիտեի աշխատանքներին, և շուտով նրա պաշտոնը տրվել է մենշևիկ Ակակի Չխենկելուն[2]:

Կիտա Աբաշիձեն մահացել է 1917 թվականի նոյեմբերի 17-ին (նոր տոմարով՝ նոյեմբերի 30-ին), Թիֆլիսում, ողնաշարի տուբերկուլյոզից: Թաղվել է Դիդուբեի պանթեոնում:

Գրական գործունեությունը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գործադրելով պատմահամեմատական մեթոդը՝ Աբաշիձեն իրականացրել է վրացական նոր գրականության հիմնական դասակարգումը ըստ դպրոցների և ուղղությունների: Նա մանրազնին կերպով ուսումնասիրել է վրացի յուրաքանչյուր գրողի ստեղծագործությունները և սկզբնաղբյուրների քննական վերլուծության հիման վրա հեղինակներին դասել այս կամ այն գրական խմբին կամ խմբակին[3]:

Ժամանակակից գրողների մասին մամուլում նրա հրատարակած հոդվածները զգալի ազդեցություն են գործել վրաց գրականության զարգացման վրա և հիմք են հանդիսացել քսաներորդ դարի վրացական արհեստավարժ, պրոֆեսիոնալ գրաքննադատության համար, իսկ «Էտյուդներ դարի վրաց գրականության պատմությունից» հիմնարար աշխատությունը դրել է վրաց գրականության պատմության՝ որպես գիտական դիսցիպլինի հիմքը:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Ныне — Ланчхутский муниципалитет|в Ланчхутском районе, край Гурия, Грузия.
  2. Jones, Stephen F. (2005), Socialism in Georgian Colors: The European Road to Social Democracy, 1883—1917, p. 247. Harvard University Press, ISBN 0-674-01902-4(անգլ.)
  3. http://slovari.yandex.ru/абашидзе/Лит.%20энциклопедия/Абашидзе/%7Ctitle=Кита Абашидзе}}