Լյուդմիլա Ուլիցկայա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Լյուդմիլա Ուլիցկայա
Lyudmila Ulitskaya 2.jpg
Ծնվել էփետրվարի 21, 1943(1943-02-21)[1][2] (79 տարեկան)
ԾննդավայրԴավլեկանովո, Բաշկիրական Խորհրդային Սոցիալիստական Ինքնավար Մարզ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ
Մասնագիտությունգրող, սցենարիստ, թարգմանիչ, մանկագիր, իրավապաշտպան և արձակագիր
Լեզուռուսերեն
ՔաղաքացիությունFlag of the Soviet Union.svg ԽՍՀՄ և Flag of Russia.svg Ռուսաստան[3]
ԿրթությունՄՊՀ կենսաբանության ֆակուլտետ (1968)
Ուշագրավ աշխատանքներՍոնեչկա
Պարգևներ
ԱմուսինAndrej Krasulin?
Commons-logo.svg Lyudmila Ulitskaya Վիքիպահեստում

Լյուդմիլա Ուլիցկայա (ռուս.՝ Людми́ла Евге́ньевна Ули́цкая փետրվարի 21, 1943(1943-02-21)[1][2], Դավլեկանովո, Բաշկիրական Խորհրդային Սոցիալիստական Ինքնավար Մարզ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), ռուս գրող, մանկագիր, թարգմանիչ և սցենարիստ, իրավապաշտպան, Ռուսական Բուքեր մրցանակի առաջին կին-դափնեկիր (2001 թվական), 2007 և 2016 թվականներին Մեծ գիրք մրցանակի դափնեկիր։

Լյուդմիլա Ուլիցկայայի ստեղծագործությունները թարգմանվել են ավելի քան 25 լեզուներով։ Ուլիցկայան հասարակական գործիչ է․ Ընտրողների միություն կազմակերպության հիմնադիրն է։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Լյուդմիլա Ուլիցկայան ծնվել է Բաշկիրական ինքնավար խորհրդային սոցիալիստական հանրապետությունում, ուր Հայրենական մեծ պատերազմը սկսվելուն պես տարհանվել են նրա ծնողների ընտանիքները։ Նրա պապիկները՝ Յակով Սամոյլովիչ Ուլիցկին և Բորիս Եֆիմովիչ Գինզբուրգը, պատժվել են և կալանավորվել։ Պատերազմից հետո Ուլիցկիները վերադարձել են Մոսկվա, որտեղ Լյուդմիլան ավարտել է դպրոցը։

Ուլիցկայան ավարտել է Մոսկվայի պետական համալսարանի կենսաբանության ֆակուլտետը։ Երկու տարի աշխատել է ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիայի Ընդհանուր գենետիկայի ինստիտուտում, որտեղից 1970 թվականին ազատվել է։ Այդ օրվանից, ինչպես հավաստում է Ուլիցկայան, նա այլևս չի եղել պետական ծառայող։ Նա աշխատել է որպես գրական մասի վարիչ հրեական երաժշտական կամերային թատրոնում, գրել է ակնարկներ, մանկական երկեր, ռադիոյի, մանկական և տիկնիկային թատրոնների համար ներկայացումներ։ Գրել է երկերի գրախոսականներ և մոնղոլերենից թարգմանել բանաստեղծություններ։

1980-ական թվականների վերջերին Ուլիցկայան պարբերականներում հրապարակել է պատմվածքներ, սակայն հայտնի է դարձել, երբ իր սցենարով նկարահանվել են Լիբերթի քույրիկներ (1990 թվական, դերուսույց՝ Վլադիմիր Գրամատիկով)[6][7] և Կին բոլորի համար (1991 թվական, դերուսույց՝ Անատոլի Մատեշկո)[8] ֆիլմերը։ 1992 թվականին Նոր աշխարհ (ռուս.՝ Новый мир) պարբերականում հրապարակվել է Սոնեչկա վիպակը, որը Ֆրանսիայում 1994 թվականին ճանաչվել է տարվա լավագույն թարգմանություն, և հեղինակին շնորհվել է ֆրանսիական Մեդիչի մրցանակը։ Ֆրանսիայում լույս է տեսել Լյուդմիլա Ուլիցկայայի ֆրանսերենով առաջին գիրքը (1993 թվականին Աղքատ ազգականներ ժողովածուն)։

2007 թվականին Ուլիցկայան հիմնադրել է հումանիտար օգնության ֆոնդ։ Այդ ֆոնդի նախագծերից մեկը Լավ գրքեր ծրագիրն է, որի շրջանակներում Լյուդմիլա Ուլիցկայան անձամբ ընտրել է ռուսական հրատարակչության գրքեր և ուղարկել ռուսական գրադարաններ։ Ուլիցկայան մասնակցել է հոգաբարձական խորհրդի մոսկովյան բարեգործական ֆոնդի հոսպիս Վերա օգնությանը։ 2007 թվականից մինչև 2010 թվականը Ուլիցկայան հանդես է եկել որպես կազմակերպիչ տարբեր հեղինակների Ուրիշ, ուրիշներ, ուրիշների մասին[9] մշակութային մարդաբանություն երեխաների համար գրքերի շարքով։

Ուլիցկայան 2013 թվականին վարել է Կուլտուրա հեռուստաալիքով Արդիական ֆիլմ Լյուդմիլա Ուլիցկայայի հետ հաղորդումը[10]։

2014 թվականի ապրիլի 24-ից 25-ը Կիևում մասնակցել է Ուկրաինա-Ռուսաստան երկխոսություն վեհաժողովին[11]։ Նա քննադատել է Ռուսաստանի իրադրությունը՝ համարելով, որ այժմյան քաղաքականությունը Ռուսաստանին վերածում է բարբարոսների երկրի։

Aquote1.png Իմ երկիրը այսօր պատերազմ է հայտարարել մշակույթին, պատերազմ է հայտարարել հումանիզմի արժեքներին, ազատ անհատի գաղափարին, մարդու իրավունքների գաղափարին, որը ամբողջ պատմության ընթացքում ստեղծել է քաղաքակրթությունը։ Իմ երկիրը հիվանդ է ագրեսիվ տգիտությամբ, ազգայնականությամբ և կայսերական մոլագարությամբ [12]։
- Լյուդմիլա Ուլիցկայա, The New Times պարբերական, 21.02.2018
Aquote2.png

Ուլիցկայան այցելել է Ադրբեջանի կողմից չճանաչված Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետություն, որից հետո 2018 թվականին Ադրբեջանում Ուլիցկայան հայտարարվել է որպես Պերսոնա նոն գրատա, քանի որ կոպտորեն խախտել է հանրապետության օրենսդրությունը՝ անօրինական այցելելով «օկուպացված» երկրամաս։

Ընտանիք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Հայրը՝ Եվգենի Ուլիցկին (1916-1989 թվականներ), գիտնական գյուղատնտեսական տեխնոլոգիայի ոլորտում, տեխնիկական գիտությունների դոկտոր, մի շարք գրքերի և գյուտերի հեղինակ, համամիութենական գյուղատնտեսական գիտությունների ակադեմիայի և համամիութենական գյուղատնտեսական մեքենայացման գիտահետազոտական ինստիտուտի ավագ գիտական աշխատակից
  • Մայրը՝ Մարիաննա Գինզբուրգը (1918-1971 թվականներ), կենսաքիմիկոս, գիտական աշխատակից
  • Առաջին ամուսինը՝ Յուրի Տայցը, համակուրսեցի, հետագայում՝ օվկիանոսագետ, 1977 թվականին ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր, Ուրախ թաղում վիպակի Ալիկի նախատիպ
  • Երկրորդ ամուսինը՝ ծագումնաբան Միքայել Եվգենևը, կենսաբանական գիտությունների դոկտոր
  • Որդիները՝
Ալեքսեյ Եվգենև՝ անհատ ձեռներեց
Պետրոս Եվգենև՝ ջազային երաժիշտ, ներկայումս աշխատում է որպես սինխրոն թարգմանիչ
  • Երրորդ ամուսինը՝ Անդրեյ Կրասուլինը, քանդակագործ

Էթնիկական և մշակութային պատկանելության տեսանկյունից Լյուդմիլա Ուլիցկայան իրեն համարում է քրիստոնեություն ընդունած հրեուհի։

Պարգևներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մատենագիտություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • 1992 - դեբյուտային վիպակ Սոնեչկան տպագրվել է Նոր աշխարհ պարբերականում[16]
  • 1993 - Աղքատ ազգականներ, պատմվածքների ժողովածու
  • 1996 - Մեդեան և նրա երեխաները, ընտանեկան ժամանակագրություն[17]
  • 1997 - Ուրախ թաղում, վիպակ[18]
  • 2001 - Կուկոցկիի դատական խճճված գործը, վեպ[19]
  • 2002 - Աղջիկներ, պատմվածքների ժողովածու
  • 2002 - Միջանցիկ գիծ, վիպակ[20]
  • 2003 - Անկեղծ ձեր Շուրիկ, վեպ[21]
  • 2005 - Մեր թագավորի մարդիկ, պատմվածքների ժողովածու[22]
  • 2006 - Դանիել Շտայն, թարգմանիչ, վեպ[23]
  • 2008 - Ռուսական մուրաբա և մի այլ բան, երկերի ժողովածու
  • 2011 - Կանաչ վրան, վեպ[24]
  • 2012 - Սրբազան աղբ, հոդվածների և Էսսեների ժողովածու
  • 2013 - Մանկություն 45-53։ Իսկ վաղը կլինի երջանկություն, պատմվածքների ժողովածու
  • 2015 - Յակովի աստիճանը վեպ-առակ[25]
  • 2016 - Անձեռակերտ ձիրք, ժողովածու։

Ուլիցկայայի որոշ պատմվածքներ, որոնք ներառված են վերևում թվարկված ժողովածուների մեջ, նույնպես հրատարակվել են ինչպես ժողովածուներ՝ Մանկություն-49 (2003), Երկրորդ դեմք, Առաջիները և վերջիները, Պատմություններ գազանների և մարդկանց մասին Ապրելու արվեստ։

Ֆիլմեր նկարահանված Ուլիցկայայի սցենարով[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1983 - Հարյուր կոճակներ (ռուս.՝ Сто пуговиц) (տիկնիկային)[26]
  2. 1987 - Խաղալիքների գաղտնիքը (ռուս.՝ Тайна игрушек) (անիմացիոն)[27]
  3. 1990 - Լիբերթի քույրիկներ (ռուս.՝ Сестрички Либерти)[28]
  4. 1991 - Կին բոլորի համար (ռուս.՝ Женщина для всех)[29]
  5. 1999 - Մահանալ հեշտ է (ռուս.՝ Умирать легко)[30]
  6. 2003 - Սա Պիկովայա դաման է (ռուս.՝ Эта пиковая дама) (հեռուստաներկայացում)
  7. 2005 - Կուկոցկիի դատական խճճված գործը (ռուս.՝ Казус Кукоцкого) (սերիալ)[31]
  8. 2005 - Միջանցիկ գիծ (ռուս.՝ Сквозная линия) (ֆիլմ-ներկայացում)[32]
  9. 2007 - Սիրով ոչ մի տեղից կամ ուրախ թաղում (ռուս.՝ Ниоткуда с любовью, или Весёлые похороны)[33]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Babelio (ֆր.) — 2007.
  2. 2,0 2,1 Կերպարվեստի արխիվ — 2003.
  3. LIBRIS — 2015.
  4. https://www.kunstkultur.bka.gv.at/staatspreis-fur-europaische-literatur (գերմ.)
  5. https://orf.at/stories/3169601/ (գերմ.) — 2020.
  6. «Լյուդմիլա Ուլիցկայա»(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
  7. Сестрички Либерти (1991) Full Cast & Crew
  8. Женщина для всех (1991)
  9. Ольга Дробот Одна хорошая книга способна произвести действие, которое не может вагон плохих. Интервью с Людмилой Улицкой // Иностранная литература. — 2009. — № 7. — ISSN 0130-6545.
  10. АКТУАЛЬНОЕ КИНО С ЛЮДМИЛОЙ УЛИЦКОЙ
  11. «Կիևում բացվել է «Ռուսաստան – Ուկրաինա։ երկխոսություն»»։ Հասարակություն։ Gordonua.com։ 2014-04-24։ Վերցված է 2014-07-27 
  12. ЕВРОПА, ПРОЩАЙ! (ЗАЛЬЦБУРГСКИЕ ВПЕЧАТЛЕНИЯ)
  13. ազգային մրցանակ, որը Ռուսական Ակադեմիայի ձեռնարկատիրության և գործունեության կողմից ճանաչում է կանանց հասարակական նվաճումները
  14. «Михаилу Ходорковскому присудили литературную премию»։ Русская служба Би-би-си։ 2010-01-12։ Վերցված է 2014-07-27 
  15. «Ուլիցկայան դարձել է Ավստրիական պետական մրցանակի առաջին ռուս դափնեկիր»։ Մշակույթ։ РИА Новости։ 2014-07-26։ Վերցված է 2014-07-27 
  16. Ուլիցկայա Լյուդմիլա (2008)։ Սոնեչկա։ Մոսկվա: Էկսմո։ ISBN 978-5-699-28809-0  (ռուս.)
  17. Ուլիցկայա Լյուդմիլա (2008)։ Մեդեան և նրա երեխաները։ Մոսկվա: Էկսմո։ ISBN 978-5-699-28061-2  (ռուս.)
  18. Ուլիցկայա Լյուդմիլա (2008)։ Ուրախ թաղում։ Մոսկվա: Էկսմո։ ISBN 978-5-699-27942-5  (ռուս.)
  19. Ուլիցկայա Լյուդմիլա (2008)։ Կուկոցկիի դատական խճճված գործը։ Մոսկվա: Էկսմո։ էջ 736։ ISBN 978-5-699-28061-2  (ռուս.)
  20. Ուլիցկայա Լյուդմիլա (2008)։ Միջանցիկ գիծ։ Մոսկվա: Էկսմո։ ISBN 978-5-699-34066-8  (ռուս.)
  21. Ուլիցկայա Լյուդմիլա (2008)։ Անկեղծ ձեր Շուրիկ։ Մոսկվա: Էկսմո։ ISBN 978-5-699-31269-6  (ռուս.)
  22. Ուլիցկայա Լյուդմիլա (2008)։ Մեր թագավորի մարդիկ։ Մոսկվա: Էկսմո։ ISBN 978-5-699-10734-6, 5-699-12801-8  (ռուս.)
  23. Ուլիցկայա Լյուդմիլա (2007)։ Դանիել Շտայն, թարգմանիչ։ Մոսկվա: Էկսմո։ ISBN 978-5-699-18345-6  (ռուս.)
  24. Ուլիցկայա Լյուդմիլա (2011)։ Կանաչ վրան։ Մոսկվա: Էկսմո։ էջ 592։ ISBN 978-5-699-47710-4  (ռուս.)
  25. Ուլիցկայա Լյուդմիլա (2015)։ Յակովի աստիճանը։ Մոսկվա: Էկսմո։ էջ 736։ ISBN 978-5-17-093650-2  (ռուս.)
  26. Сто пуговиц
  27. Советские Мультфильмы, Тайна Игрушек
  28. Sestrichki Liberty 1990 XviD TVRip
  29. Женщина для всех. Мелодрама.1991 год.
  30. Умирать легко (1999) Александр Хван
  31. Х/ф "Казус Кукоцкого" (1 серия)
  32. Сквозная линия. Людмила Улицкая. Театральная постановка.
  33. Ниоткуда с любовью или веселые похороны