Միխայիլ Խոդորկովսկի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Միխայիլ Խոդորկովսկի
ռուս.՝ Михаил Ходорковский
Դիմանկար
Ծնվել էհունիսի 26, 1963(1963-06-26)[1][2] (58 տարեկան)
ԾննդավայրՄոսկվա, ԽՍՀՄ[3]
ՔաղաքացիությունFlag of Russia.svg Ռուսաստան
Ազգությունռուս
Մայրենի լեզուռուսերեն
ԿրթությունՌուսաստանի Դ. Մենդելեևի քիմիատեխնոլոգիական ինստիտուտ և Պլեխանովի անվան ռուսական տնտեսագիտական համալսարան
Մասնագիտությունճարտարագետ, քաղաքական գործիչ և ձեռնարկատեր
Պարգևներ և
մրցանակներ
Lech Walesa Award?
ԱնդամությունOpen Russia? և ՀամԼԿԵՄ
ԵրեխաներՊավել Խոդորկովսկի
Կայքkhodorkovsky.ru
Mikhail Khodorkovsky Վիքիպահեստում

Միխայիլ Բորիսի Խոդորկովսկի (ռուս.՝ Михаил Борисович Ходорковский) (հունիսի 26, 1963(1963-06-26)[1][2], Մոսկվա, ԽՍՀՄ[3]), ռուս գործարար, հասարակական և քաղաքական գործիչ, քննադատ, հրապարակախոս, 1997–2004 թվականներին «ՅՈՒԿՈՍ» նավթային ընկերության համահիմնադիր ու ղեկավար, «Բաց Ռուսաստան» հասարակական կազմակերպության նախագահ[4] ։

Գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Միխայիլ Խոդորկովսկին ծնվել է 1963 թվականին Մոսկվայում։ 1981 թվականին ընդունվել է Մոսկվայի Մենդելեևի անվան քիմիկա-տեխնոլոգիական ինստիտուտը։ Կուրսում եղել է առաջավոր ուսանող։ Ուսման հետ միաժամանակ զբաղվել է ատաղձագործությամբ։ Ուսանաղական տարիներին ամուսնացել է համակուրսեցի Ելենայի հետ։ 1985 թվականին նրանց զավակ է ծնվում՝ Պավելը:Խոդորկովսկին 1986 թվականին գերազանցիկությամբ ավարտում է Մենդելեևի անվան քիմիկա-տեխնոլոգիական ինստիտուտը և ստանում է ինժեներ-տեխնոլոգի մասնագիտության դիպլոմ[5]։ 1997 թվականին նա ստեղծում է ՅՈՒԿՈՍ նավթային ընկերությունը և դառնում նրա նախագահը։ Շուտով նրա կարողությունը հասնում է 15 միլիարդ դոլարի, և նա համարվում էր մոլորակի ամենահարուստ մարդկանցից մեկը[6][7]։

Ազատազրկում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2003 թվականին Միխայիլ Խոդորկովսկուն ձերբակալում են և մեղադրանքներ ներկայացնում քրեական օրենսդրության մի քանի հոդվածներով:Մինչև ձերբակալվելը Խոդորկովսկին խոսում էր այն մասին, թե ինչպիսին պետք է լինի Ռուսաստանը հետագայում։ Նա հովանավորում էր դպրոցներում ինտերնետի տարածմանը, աջակցում էր մշակութային և բարեգործական ծրագրերին։ Խոդորկովսկին մարտահրավեր էր նետում նախագահին` ասելով, որ Ռուսաստանում պետք է վերացնել կաշառակերությունը։ 2005 թվականին նա դատարանի կողմից մեղավոր է ճանաչվում խարդախությունների, «փողերի լվացման» և տնտեսական բնույթի այլ հանցագործությունների մեջ և դատապարտվում 13 տարի ազատազրկման[8]։ Ազատազրկումից հետո Մոսկվա քաղաքի արբիտրաժային դատարանի 2006 թվականի օգոստոսի 4-ի որոշմամբ «Յուկոս» նավթային ընկերությունը ճանաչվել է սնանկ[9]։ 2010 թվականին դատարանը նրան նոր մեղադրանքներ ներկայացրեց` այս անգամ միջոցների վատնման մեղադրանքով[10]:Խոդորկովսկու նկատմամբ քրեական հետապնդումը բացասական գնահատականի արժանացավ ռուսաստանյան և միջազգային հանրության կողմից:Ոմանք նրա դատապարտումը համարում էին արդարացիորեն, իսկ որոշ քաղաքական գործիչներ և հասարակական կազմակերպություններ նրա դեմ հարուցված գործում տեսնում էին քաղաքական ենթատեքստեր[11][12][13][14]։ 2011 թվականի մայիսի 24-ին «Amnesty international» կազմակերպությունը նրան ճանաչել է «խղճի բանտարկյալ»[15]։Արևմուտքի երկրները Մոսկվայի առաջ բարձրացրել Խոդորկովսկու գործի վերանայման և նրա պատիժը մեղմացնելու հարցը։ Խոդորկովսկին բանտում գտնվելու տարիներին որպես բողոքի նշան չորս անգամ հացադուլ է հայտարարել[16]։

Ազատության մեջ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2013 թվականի դեկտեմբերի 20-ին Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը հրամանագիր է ստորագրել Միխայիլ Խոդորկովսկիին ազատ արձակելու համաներման մասին։ Համաներման փաստաթղթում ասվում է․

Aquote1.png «Ղեկավարվելով մարդասիրության սկզբունքներով՝ վճռում եմ՝ ներում շնորհել դատապարտյալ Խոդորկովսկի Միխայիլ Բորիսովիչին՝ ծնված 1963 թվականին, ք․ Մոսկվայում՝ ազատելով նրան ազատազրկման տեսքով պատժի հետագա կրումից»[17][18]։ Aquote2.png
Վլադիմիր Պուտինը հրամանագիրը համաներման մասին

Բանտից ազատվելուց անմիջապես հետո պես Խոդորկովսկին հեռացել է Ռուսաստանից և մեկնել Գերմանիա, ուր բուժվում է մայրը։ Նա դեկտեմբերի 22-ին Բեռլինի պատի թանգարանում մամուլի ասուլիս է տվել արևմտյան լրատվամիջոցների ներկայացուցիչներին, որտեղ նշել է, որ չի պատրաստվում է վրեժխնդիր լինել Վլադիմիր Պուտինից։

Մրցանակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Լեխ Վալենսայի անվան մրցանակի դափնեկիր՝ Ռուսաստանում քաղաքացիական հասարակության ամրապնդման, տնտեսական ազատությունների, արդարության և մարդու արժանապատվության մղած պայքարում խիզախություն ցուցաբերելու համար։Մրցանակը (100․000 դոլլար) ստացել է Խոդորկովսկու որդին՝ Պավելը[19][20][21]։

Անձնական կյանք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Առաջին կինը՝ Ելենա Դոբրովոլսկայան։
  • Որդին՝ Պավելը ապրում է ԱՄՆ-ում։
  • Թոռը՝ Դիանան։
  • Երկրորդ կինը՝ Իննա Վալենտինովնա Խոդորկովսկայան։
  • Աղջիկը՝ Անաստասիան և զույգ թոռները՝ Իլյան ու Գլեբը[22]։

Գրքեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Խոդորկովսկի Մ․Բ․«Ռուբլիով մարդիկ», 1992[23]
  • Խոդորկովսկի Մ․Բ․ «Ազատականության ճգնաժամը», 2004[24]
  • Խոդորկովսկի Մ․Բ․ «Ձախ շրջադարձ», 2005[25]
  • Խոդորկովսկի Մ․Բ․ «Ձախ շրջադարձ 2», 2006[26]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Encyclopædia Britannica
  2. 2,0 2,1 Munzinger Personen (գերմ.)
  3. 3,0 3,1 3,2 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library, Austrian National Library Record #131474650 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  4. http://www.kommersant.ru/doc/659096
  5. https://ria.ru/spravka/20080608/109603465.html
  6. https://www.bfm.ru/news/164324?doctype=article
  7. http://www.marketwatch.com/story/forbes-500-richest-people-the-full-list
  8. http://www.rbc.ru/society/19/12/2013/570414d99a794761c0ce504a
  9. http://sudact.ru/arbitral/doc/AwQAqofGaAZP/
  10. http://www.aif.ru/society/law/305928
  11. «Արխիվացված պատճենը»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2016-01-14-ին։ Վերցված է 2016-09-17 
  12. http://ruskline.ru/analitika/2011/01/04/o_bednom_hodorkovskom_zamolvite_slovo/
  13. http://peresvet.gorod.tomsk.ru/index-1248269380.php
  14. http://xn--80ajoghfjyj0a.xn--p1ai/ne-putin-hodorkovskogo-posadil-ne-putin-ego-i-otpustil
  15. https://lenta.ru/news/2011/05/24/prisnoers/
  16. https://24smi.org/celebrity/792-mihail-hodorkovskij.html
  17. http://www.civilnet.am/news/2013/12/20/%D5%BA%D5%B8%D6%82%D5%BF%D5%AB%D5%B6%D5%A8-%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%B8%D6%82%D5%B4-%D5%B7%D5%B6%D5%B8%D6%80%D5%B0%D5%A5%D6%81-%D5%AD%D5%B8%D5%A4%D5%B8%D6%80%D5%AF%D5%B8%D5%BE%D5%BD%D5%AF%D5%AB%D5%AB/201948
  18. http://www.kremlin.ru/events/president/news/19863
  19. http://www.rbc.ru/politics/26/09/2013/570410349a794761c0ce2255
  20. https://www.azatutyun.am/a/25118949.html
  21. http://www.civilnet.am/news/2013/09/26/%D5%AD%D5%B8%D5%A4%D5%B8%D6%80%D5%AF%D5%B8%D5%BE%D5%BD%D5%AF%D5%AB%D5%B6%D5%9D-%D5%AC%D5%A5%D5%AD-%D5%BE%D5%A1%D5%AC%D5%A5%D5%B6%D5%BD%D5%A1%D5%B5%D5%AB-%D5%A1%D5%B6%D5%BE%D5%A1%D5%B6-%D5%B4%D6%80/182685
  22. https://lenta.ru/lib/14164312/
  23. http://operativ.am/?p=81000&l=am/germaniayum+luys+e+tesel+xodorkovsku+bantayin+mardik+girqy
  24. http://royallib.com/book/hodorkovskiy_mihail/krizis_liberalizma_v_rossii.html
  25. http://royallib.com/book/hodorkovskiy_mihail/leviy_povorot.html
  26. http://royallib.com/book/hodorkovskiy_mihail/leviy_povorot__2.html