Լյուդմիլա Բելոուսովա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Լյուդմիլա Բելոուսովա
Ludmila Belousova 1965.jpg
Անձնական տեղեկություն
Սեռ`իգական
Բնօրինակ անուն`ռուս.՝ Людмила Евгеньевна Белоусова
Մասնագիտացում`գեղասահորդ
Երկիր`Flag of Russia.svg Ռուսաստան, Flag of the Soviet Union.svg ԽՍՀՄ և Flag of Switzerland.svg Շվեյցարիա[1]
Ծննդյան ամսաթիվ`նոյեմբերի 22, 1935(1935-11-22)
Ծննդավայր`Ուլյանովսկ, Միջինվոլգյան երկրամաս, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ
Մահվան ամսաթիվ`սեպտեմբերի 26, 2017(2017-09-26)[2] (81 տարեկան)
Մահվան վայր`Ինտերլակեն[3]
Մարզիչ(ներ)`

Բելոուսովա Լյուդմիլա (ռուս.՝ Людмила Евгеньевна Белоусова, նոյեմբերի 22, 1935(1935-11-22), Ուլյանովսկ, Միջինվոլգյան երկրամաս, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - սեպտեմբերի 26, 2017(2017-09-26)[2], Ինտերլակեն[3][4]), խորհրդային գեղասահորդուհի, զուգասահքում՝ ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետ (1962 թվական, զրկվել է 1979 թվականին), Օլեգ Պրոտոպոպովի հետ՝ կրկնակի օլիմպիական չեմպիոն:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վաղ տարիներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է 1935 թվականի նոյեմբերի 22-ին՝ Ուլյանովսկում: Ավելի ուշ ընտանիքի հետ տեղափոխել է Մոսկվա[5][6]: Երեխա ժամանակ նա տարված էր տարբեր սպորտաձևերով՝ մարմնամարզություն, թենիս, չմշկավազք: Գեղասահքով սկսել է զբաղվել ավելի ուշ՝ տասնվեց տարեկանից[7], երբ նայել է ավստրիական «Գարունը սահադաշտի վրա» ֆիլմը: 1951 թվականին Մոսկվայում կառուցվել է առաջին արհեստական սահադաշտը, և Բելոուսովան ընդունվել է գեղասահքի մանկական խումբ: 1954 թվականին նա արդեն «հանրային հրահանգիչ» էր Դերժինսկու անվան այգում, զբաղվում էր ավագ խմբի հետ: Բելոուսովան մարզվում էր Կիրիլ Գուլյաևի հետ, ով շուտով հայտարարեց, որ հրաժեշտ է տալիս սպորտին: Բելոուսովան որոշեց հանդես գալ մենասահքում:

Հանդիպում Պրոտոպոպովի հետ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Օլեգ Պրոտոպոպովի հետ հանդիպել է 1954 թվականին Մոսկվայում՝ սեմինարի ժամանակ: Նրանք որոշեցին հանդես գալ միասին, փորձեցին կատարել որոշ տարրեր: Սպորտսմենները կարծում էին, որ իրենք համապասխանում են միմյանց: Պրոտոպոպովը այդ ժամանակ ծառայում էր Լենինգրադի Բալթյան նավատորմում, իսկ Բելոուսովան սովորում էր Մոսկվայի Ռուսական տրանսպորտի համալսարանում: Բելոուսովան տեղափոխվում է Պետերբուրգի պետական տրանսպորտի համալսարան[8], տեղափոխվում է Լենինգրադ, և 1954 թվականի դեկտեմբերին մարզիկները սկսում են միասին մարզվել Իգոր Մոսկվինի ղեկավարությամբ, որոշ ժամանակ՝ Պ. Պ. Օռլովի: Ժամանակ առ ժամանակ նրանք աշխատում էին միասին, պատրաստում իրենց ծրագրերը: Բելոուսովան հանդես էր գալիս՝ ներկայացնելով Լենինգրադի մարզական ընկերություններ «Դինամոն» և «Լոկոմոտիվը»[5]:

Բարձր նվաճումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1957 թվականին Բելոուսովը ու Պրոպոպոպովը ԽՍՀՄ առաջնության արծաթե մրցանակակիրներ և սպորտի վարպետներ էին: 1957 թվականի դեկտեմբերին գեղասահորդներն ամուսնացան[8]: Նրանց դեբյուտը միջազգային ասպարեզում 1958 թվականին էր: Մարզիկների տեխնիկական զինանոցը հարուստ չէր, դրան ավելացրած նաև անփորձությունը, այդ պատճառով էլ նրանց ելույթը 1958 թվականի Եվրոպայի առաջնությանը հաջող չէր. թուլ տվեցին սխալներ՝ կատարելով ոչ դժվար էլեմենտներ: 1959 թվականի Եվրոպայի առաջնությունում անկում ունեցան, դատավորների գնահատականները միջին էին՝ 5.0-5.1: 1960 թվականին ԱՄՆ-ում անցկացվող իրենց առաջին օլիմպիական խաղերում զույգի գնահատականները չափազանց անհամապատասխան էին՝ 4.6/4.5 կանադական դատավորից մինչև 5.2 / 5.2 ավստրիական և շվեյցարական դատավորները:

1960-ական թվականներին զույգը զգալիորեն աճեց թե՛ տեխնիկապես, թե՛ գեղարվեստորեն: Առաջին անգամ նրանք կատարեցին տոդեսը դեպի առաջ, այսպես կոչված «տիեզերական պարույրը»: Առաջին հաջողությունը 1962 թվականին էր. գեղասահորդները վերջապես առաջին անգամ հաղթեցին ԽՍՀՄ առաջնությունում (ութերորդ փորձից) և զբաղեցրին 2-րդ տեղը Եվրոպայի և աշխարհի առաջնություններում, որտեղ զույգը զիջեց Օ. և Մ. Ջելինեկ կանադական զույգին դատավորական մեկ ձայնով և միայն մեկ տասնորդական միավորով: 1963 թվականին զույգը իր ցուցադրական ելույթը բեմադրեց ջազի երաժշտության ներքո և ստացավ միջին գնահատականներ՝ արդեն 5.7-5.8: 1964 թվականի Եվրոպայի առաջնությանը պարտադիր ծրագրում զույգը ստացավ ավելի բարձր գնահատականներ, քան Մ. Կիլիուս/Խ.-Յ. Բոյմլեր զույգը (Գերմանիա), բայց շատ տեղերում զիջեցին նրանց. ցուցադրական ծրագրում Գերմանիան ներկայացնող զույգը անցավ նրանց և հաղթեց: 1964 թվականի օլիմպիադայում անսպասելիորեն մեկ դատավորի ձայնի առավելությամբ հաղթեցին Կիլիուսին և Բոյմլերին՝ բարձր մակարդակի հետևողականության, սինխրոմի, ներդաշնակ սահքի շնորհիվ. կատարվեցին գեղեցիկ պտույտներ, քայլերի կոմբինացիա և ակսել մեկուկես պտույտով, կրկնակի սալխ, մի քանի պահումներ, այդ թվում` լասսո երկու պտույտով: Գրեթե բոլոր դատավորները գնահատեցին 5.8-5.9:

Լյուդմիլա Բելոուսովան և Օլեգ Պրոտոպոպովը. Գերմանիա, 1968 թվական

Ավելի հաջող նրանց ծրագրերը դարձան 1965-1968 թվականներին, որտեղ ցուցադրվում էր սիրահարների կերպարը: Գրեթե բոլոր շարժումներում կար բացարձակ սինխրոնիզմ, զարմանալի գեղեցկություն և հարթ գծեր: Բելոուսովա-Պրոտոպոպով զույգը աշխարհի զուգասահքը ուղղորդեց դեպի ծրագրերի գեղարվեստական ճանապարհ: 1966 թվականին նրանց ուժեղ մրցակից է համարվում Տատյանա Ժուկ-Ալեքսանդր Գորելիկ զույգը, որը աշխարհի առաջնությունում պարտվեց միայն մեկ դատավորի ձայնով: Իրենց երրորդ օլիմպիական խաղերում (1968) զույգը հաղթեց երկու ծրագրերում էլ: Լրագրողների գնահատմամբ հաղթական էր ցուցադրական կատարումը՝ բեմադրված Ռախմանինովի և Բեթհովենի երաժշտության ներքո: Մաքուր էին կատարվել կրկնակի ռիտտբերգերի կոմբինացիա-քայլեր-մեկուկես պտույտով ակսել-ը, կրկնակի սալխը, 7 տարբեր պահումները, այդ թվում՝ լասսոն և լասսո-ակսելը, ինչպես նաև երկայնքով ձգվող հսկայական սպիրալը՝ մոտ 15 վայրկյան տևողությամբ: Միայն առաջին մեկնարկային ելույթը թույլ չտվեց դատավորներին գնահատել ամենաբարձր՝ 6.0 միավորը, այդ թվում՝ վեց դատավորները գնահատեցին 5.9 / 5.9, երկուսը՝ 5.8 / 5.9, իսկ ԳԴՀ-ն ներկայացնող դատավորը՝ 5.8 / 5.8, ինչը ուղեկցվեց հանդիսատեսի սուլոցներով[9]: 1968 թվականի աշխարհի առաջնությունում գրեթե բոլոր դատավորները գնահատեցին 5,8 / 5,9 միավոր, իսկ ԳՖՀ-ի և ԳԴՀ-ի դատավորները` 5,7 / 6.0:

Ժամանակի ընթացքում զույգը, զգալիորեն բարդացնելով ծրագիրը, սկսեց պարտվել ավելի երիտասարդ խորհրդային զույգերի: 1969 թվականի աշխարհի առաջնությունում մարզիկները մի քանի սխալ թույլ տվեցին և զբաղեցրին երրորդ տեղը: 1970 թվականի ԽՍՀՄ առաջնությանը առաջինն էին պարտադիր ծրագրից հետո, սակայն երկու ծրագրի գնահատականների գումարից հետո միայն չորրորդն էին և չհայտնվեցին երկրի ազգային հավաքականում (այնուհետև հայտարարեցին դատավորների համաձայնության մասին[10]): 1971 թվականի ԽՍՀՄ առաջնությունում զույգը միայն վեցերորդն էր, իսկ 1972 թվականի ապրիլին՝ երրորդը, բայց ամենաուժեղ զույգերի բացակայության դեպքում, որից հետո մարզիկները դուրս եկան սիրողական մարզաձևից:

Փախուստ ԽՍՀՄ-ից[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մեծ սպորտից դուրս գալուց հետո մարզիկները չդադարեցին գեղասահքով զբաղվել. նրանք աշխատեցին Լենինգրադի սառույցի վրա բալետում: 1979 թվականի սեպտեմբերի 24-ին Բելոուսովան և Պրոտոպոպովը, Լենինգրադի սառույցի վրա բալետի հետ լինելով հյուրախաղերի Շվեյցարիայում, քաղաքական ապաստան խնդրեցին և հրաժարվեցին վերադառնալ ԽՍՀՄ[11]: Մարզիկներին զրկեցին սպորտի վաստակավոր վարպետների կոչումից, նրանց անունները հանվեցին բոլոր խորհրդային տեղեկատու այն գրքերից, որոնք տեղեկություն էին տալիս ԽՍՀՄ օլիմպիական ձեռքբերումների մասին, իսկ մարզիկներին էլ բացեիբաց հայտարարեցին դավաճաններ: Բելոուսովան և Պրոտոպոպովը իրենց այդ քայլն արդարացրին նրանով, որ իրենց հայրենի երկրում զույգին հնարավորություն չեն տվել զարգանալ, իսկ իրենք չեն ցանկանում հեռանալ սպորտից և հավատում էին, որ իրենց տաղանդը արտասահմանում ավելի շատ կգնահատվի: Ապրում էին Գրինդելվալդում: 1995 թվականին նրանք ստացան Շվեյցարիայի քաղաքացիություն, որից հետո էլ կարողացան մասնակցել Սոֆիայում (1995) Եվրոպայի առաջնության բացմանը:

Վերջին տարիներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2003 թվականի փետրվարի 25-ին առաջին անգամ, ավելի քան 20 տարի անց, Բելոուսովան և Պրոտոպոպովը Վյաչեսլավ Ֆետիսովի հրավերով եկան Ռուսաստան: 2005 թվականի նոյեմբերին Սանկտ-Պետերբուրգի Գեղասահքի ֆեդերացիայի հրավերով նրանք այցելեցին Ռուսաստան: Ներկա գտնվեցին Սոչիում կայացած 2014 թվականի Օլիմպիական խաղերին, բազմիցս հարցազրույցներ տվեցին:

2015 թվականի սեպտեմբերին 79-ամյա Լյուդմիլա Բելոուսովան և 83-ամյա Օլեգ Պրոտոպոպովը ելույթ ունեցան սառույցի վրա ԱՄՆ-ում կայացած «Երեկոն Չեմպիոնների հետ»-ում[12]:

Լյուդմիլա Բելոուսովան վախճանվել է 2017 թվականի սեպտեմբերի 26-ին Շվեյցարիայում, Գրինդելվալդում[13]: Նրա մարմինը դիակիզեցին Թունում: Կնոջ աճյունասափորը Օլեգ Պրոտոպոպովը որոշեց պահել տանը[14]:

Պարգևներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սպորտային ձեռքբերումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մրցումներ/մրցաշրջան 1954-55 1955-56 1956-57 1957-58 1958-59 1959-60 1960-61 1961-62 1962-63 1963-64 1964-65 1965-66 1966-67 1967-68 1968-69 1969-70 1970-71 1971-72
Ձմեռային օլիմպիական խաղեր 9 1 1
Գեղասահքի աշխարհի առաջնություն 13 8 2 2 2 1 1 1 1 3
Գեղասահքի Եվրոպայի առաջնություն 10 7 4 2 2 2 1 1 1 1 2
Գեղասահքի ԽՍՀՄ առաջնություն 3 4 2 2 2 ? 2 1 1 1 - 1 1 1 2 4 6 3

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. https://www.bernerzeitung.ch/region/thun/Ludmila-und-Oleg-Protopopow-sind-Ehrengaeste-in-Sotschi/story/27495846
  2. 2,0 2,1 2,2 Meghalt a korcsolyázás legnagyobb legendája
  3. 3,0 3,1 3,2 https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/be/lyudmila-belousova-1.html
  4. Людмила Белоусова скончалась в Швейцарии после продолжительной болезни
  5. 5,0 5,1 Կաղապար:Из БОЭ
  6. «Людмила Белоусова и Олег Протопопов»։ Федерация.ru։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-03-26-ին։ Վերցված է 2011-11-15 
  7. «the Protopopovs» (անգլերեն)։ Энциклопедия Британника։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-03-26-ին։ Վերցված է 2009-02-16 
  8. 8,0 8,1 Елена Скороходова (04 декабря 2007 года)։ «Олег, Людмила и «ФиС»»։ «Весь спорт»։ Վերցված է 2013-10-04 
  9. https://www.youtube.com/watch?v=LrL54VzA1T4
  10. Скандалы советской эпохи. Раззаков Фёдор. КАК ЗАДВИГАЛИ «СТАРИКОВ» (Людмила Белоусова/Олег Протопопов)М.: Издательство Эксмо, 2008, стр. 251.
  11. http://www.spb.aif.ru/sport/other/figuristy-beglecy_pochemu_zvezdnaya_para_protopopov-belousova_brosila_rodinu
  12. «79-летняя Людмила Белоусова и 83-летний Олег Протопопов снова вышли на лёд»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2016-01-03-ին։ Վերցված է 2018-04-23 
  13. Газета.ru. Ушла из жизни Людмила Белоусова.
  14. Вести.ru. Протопопов будет хранить прах Белоусовой дома до конца своей жизни.
  15. «Ведомости Верховного Совета СССР», 1965 год, № 14 (1257), ст. 196

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Լ. Բելոուսովա, Օ, Պրոտոպոպով «Ադամանդներով ոսկե չմուշկներ».-«Ֆիզկուլտուրա և սպորտ». 1971 — 256 էջ