Սոֆիա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սոֆիա (այլ կիրառումներ)
Քաղաք
Սոֆիա
բուլղար․՝ Со́фия
Դրոշ Զինանշան
BG Sofia flag.svg BG Sofia coa.svg


Расте, но не старее
Sofia Collage TB.png
Կոորդինատներ: 42°42′0″ հս․ լ. 23°20′0″ ավ. ե. / 42.70000° հս․. լ. 23.33333° ավ. ե. / 42.70000; 23.33333
ԵրկիրԲուլղարիա Բուլղարիա
Ներքին բաժանումԿրասնա Պոլյանա, Մլադոստ, Լյուլին, Վիտոշա, Վրաբնիցա, Իսկար, Կրեմիկովսկի, Օվչա կուպել, Բանկյա և Նովի Իսկար
ԿմետՅորդանկա Ֆանդակովա
Հիմնադրված էմոտ. մ․թ․ա․ 7 հազարամյակ թ.
Այլ անվանումներՍարդիակուս, Սարդիկա, Սերդիկա, Սրեդեց, Տրիադիցա
Մակերես492 կմ²
ԲԾՄ550 մ
Պաշտոնական լեզուԲուլղարերեն
Բնակչություն1 267 912 մարդ (2010)
Խտություն2577 մարդ/կմ²
Ագլոմերացիա1 402 602 (2010 մարտի 15)
Տեղաբնականունսոֆիացի
Ժամային գոտիUTC+2, ամառը UTC+3
Հեռախոսային կոդ(+359) 2
Փոստային ինդեքս1000
Փոստային ինդեքսներ1000
Ավտոմոբիլային կոդC, CA
Պաշտոնական կայքsofia.bg (բուլղ.)
##Սոֆիա (Բուլղարիա)
Red pog.png

Սոֆիա (բուլղար․՝ Со́фия[1][2]), ծագում է՝ հուն․՝ σοφία - «վարպետություն», «իմաստություն»), Բուլղարիայի մայրաքաղաքը, Սոֆիայի քաղաքային մարզի և նրա միակ Ստոլիչնա համայնքի վարչական կենտրոն։ Գտնվում է Սոֆիայի գոգավորության հարավում, Վիտոշա լեռնազանգվածի ստորոտին։ Քաղաքի արևելյան ծայրամասով հոսում է Իսկիր գետը։

Հակիրճ տեղեկատվություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ընկած լինելով Բալկանյան թերակղզու կենտրոնում՝ քաղաքը գտնվում է Սև ծովից Ադրիատիկ ծով տանող ճանապարհի մեջտեղում և բավականին մոտ է Էգեյան ծովին[3][4]:

Այստեղ առաջին բնակավայրը հիմնվել է մեր թվականությունից առնվազն 7 հազար տարի առաջ[5]: Իսկ քաղաքի՝ արձանագրություններով վկայված պատմությունն սկսվում է մ. թ. ա. 29 թվականից, երբ Հռոմեական հանրապետությունը նվաճել է կելտական սերդի ցեղի կողմից այստեղ կառուցված Սերդիկա բնակավայրը, որի վրա հետագայում արշավել են հոնները (343-347 թթ. և 447 թ.), վեստգոթերը (376-382 թթ.), ավարներն ու սլավոնները (617 թ.): 809 թվականի ապրիլի 9-ին էլ Սերդիկան պաշարել են բուլղար խան Կրում զորքերը[6]: 1018-ի Բյուզանդական կայսրությունը 22 տարով այստեղ վերջ է տվել բուլղարների տիրապետությանը, որը կարճ ժամանակով վերականգնվելուց հետո դարձյալ զիջել է քաղաքը, այս անգամ արդեն՝ պեչենեգներին (1048 և 1078 թթ.): Հետագայում Սերդիկային տիրել են հունգարները (1183 թ.), խաչակիրները (1095 և 1190 թթ.)[7]: Բուլղարական երկրորդ թագավորության իշխանությունն այստեղ ձգվել է 1194-ից մինչև 1382 թվականը, երբ քաղաքը նվաճել են օսմանցիները [6]: 1520-ից 1836 թթ. Սոֆիան եղել է Եվրոպայում օսմանյան կայսրության առանցքային մարզի՝ Ռումելիա էյալաթի կենտրոնը: Բուլղարացիների տիրապետությունն այստեղ վերահաստատվել է 1878 թվականին: Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ բրիտանական օդուժն ու ամերիկյան ռազմական ավիացիան ռմբակոծել են քաղաքը: Պատերազմի ավարտին մոտ՝ խորհրդային զորքերը գրավել են Սոֆիան, որը դեռ 19-րդ դարի վերջերից հռչակվել էր թուրքական լծից ազատագրված, անկախություն նվաճած Բուլղարիայի մայրաքաղաք:

Ներկայումս Սոֆիան Բուլղարիայի տնտեսական, առևտրային, մշակութային, կրթական կենտրոնն է, որտեղ գործում են երկրի խոշորագույն արդյունաբերական ձեռնարկությունները, առևտրական ընկերությունները, մշակութային օջախները, համալսարանները[8]: Այն տեղ է գրավել ձեռնարկատիրական գործունեություն (հատկապես տեղեկատվական տեծնոլոգիաների բնագավառում) սկսելու համար աշխարհում լավագույն պայմաններ տրամադրող քաղաքների առաջին տասնյակի մեջ[9]: Սոֆիան համարվում է նաև Եվրոպայի առավել հյուրընկալ քաղաքը[10]:

Քաղաքի բնակչության թիվը 18-րդ դարի վերջերին եղել է մոտավորապես 70 հազար, 1870 թվականին նվազել մինչև 19,000, 1878-ին ավելի նվազելով՝ հասել 11,649-ի և անկախության նվաճումից որոշ ժամանակ անց սկսել է աճել[6]: Ներկայումս այստեղ 482 քառակուսի կիլոմետր տարածքի վրա ապրում է 1.23 միլիոն մարդ[11], այսինքն՝ Բուլղարիայի ողջ բնակչության 17.5 տոկոսը:

Անվան ծագումնաբանություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այդպես կոչվեց Սուրբ Սոֆյային նվիրված տաճարի անունով։ Իսկ Սոֆիա բառը Բյուզանդիայում նշանակում էր «իմաստություն» և դարձել էր կրոնական տերմին[12]:

Քույր-քաղաքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Համագործակցության պայմանագրեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ի հավելումն վերոնշյալի՝ Սոֆիան համագործակցության պայմանագրեր ունի հետևյալ քաղաքների հետ.

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • «Sofia in Figures» (Bulgarian, English)։ National Statistical Institute of Bulgaria։ 2016։ Վերցված է 26 October 2018 
  • Gigova Irina (March 2011)։ «The City and the Nation: Sofia’s Trajectory from Glory to Rubble in WWII»։ Journal of Urban History 37 (2): 155–175 The 110 footnotes provide a guide to the literature on the city
  • «Sofia in Figures 2009»։ Regional Statistical Office of Sofia։ 2009։ Արխիվացված է օրիգինալից 11 October 2011-ին 
  • «Sofia — 130 Years Capital» (Bulgarian)։ Արխիվացված է օրիգինալից 28 January 2011-ին 

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Editors of Britannica։ «Sofia»։ Britannica։ Վերցված է 12 February 2016 
  2. «Bulgaria, Hungary, Romania, the Czech Republic, and Slovakia»։ Britannica Educational Publishing 
  3. Lauwerys Joseph (1970)։ Education in Cities։ Evan's Brothers։ ISBN 0-415-39291-8 
  4. Rogers Clifford (2010)։ The Oxford Encyclopedia of Medieval Warfare and Military Technology 1։ Oxford University Press։ էջ 301։ ISBN 9780195334036 
  5. Ghodsee Kristen (2005)։ The Red Riviera: Gender, Tourism, and Postsocialism on the Black Sea։ Duke University Press։ էջ 21 
  6. 6,0 6,1 6,2 «История»։ www.kmeta.bg 
  7. Bulgarian Guide Book։ University of Michigan: Medizina i Fiskultura։ էջ 98։ «The town was conquered in turn by the Pe- chenegs in 1048 and 1078, by the Serbs and Magyars in 1183, and by the crusaders in 1095, and 1190. After the restoration of the Second Bulgarian Kingdom it became a part of the latter's territory (1194) until its conquest by the Ottomans in 1382» 
  8. Internet Hostel Sofia, Tourism in Sofia. Internethostelsofia.hostel.com, Retrieved Jan 2012
  9. «Sofia is one of the top 10 places for start-up businesses in the world, Bulgarian National TV»։ Bnt.bg։ Արխիվացված է օրիգինալից 22 December 2015-ին։ Վերցված է 11 April 2018 
  10. Clark Jayne։ «Is Europe's most affordable capital worth the trip?»։ USA Today։ Վերցված է 12 February 2016 
  11. «NATIONAL STATISTICAL INSTITUTE - Information for the area of city of Sofia»։ Nsi.bg։ Վերցված է 11 April 2018 
  12. Աշխարհագրական և պատմական անձնանունների բառարան
  13. «Kardeş Kentleri Listesi ve 5 Mayıs Avrupa Günü Kutlaması [via WaybackMachine.com]» (Turkish)։ Ankara Büyükşehir Belediyesi – Tüm Hakları Saklıdır։ Արխիվացված է օրիգինալից 14 January 2009-ին։ Վերցված է 21 July 2013 
  14. «Bratislava City – Twin Towns»։ © 2003–2009 Bratislava-City.sk։ Արխիվացված է օրիգինալից 28 July 2013-ին։ Վերցված է 7 July 2009 
  15. «Sister Cities»։ World Affairs Council of Pittsburgh։ Վերցված է 25 October 2018 
  16. «Prague Partner Cities»։ magistrat.praha-mesto.cz (Czech)։ Վերցված է 2 July 2009 
  17. Macedonia's Skopje, Bulgaria's Sofia to Become Sister Cities. Novinite.com, 2015
  18. «Tel Aviv sister cities» (Hebrew)։ Tel Aviv-Yafo Municipality։ Արխիվացված է օրիգինալից 14 February 2009-ին։ Վերցված է 1 July 2009 
  19. «Twinning Cities: International Relations» (PDF)։ Municipality of Tirana։ www.tirana.gov.al։ Վերցված է 2009 թ․ հունիսի 23 
  20. Twinning Cities: International Relations. Municipality of Tirana. www.tirana.gov.al. Retrieved on 2008-01-25.
  21. «Yerevan – Partner Cities»։ Yerevan Municipality Official Website։ © 2005—2013 www.yerevan.am։ Արխիվացված է օրիգինալից 5 November 2013-ին։ Վերցված է 4 November 2013 
  22. «Sofia, Budapest to Cooperate in Culture, Tourism, Economy» (en-EN)։ Վերցված է 2018-05-11 
  23. «Friendship and cooperation agreements»։ Paris.fr։ Արխիվացված է օրիգինալից 15 October 2013-ին։ Վերցված է 12 October 2013 
  24. «Acordos de Geminação, de Cooperação e/ou Amizade da Cidade de Lisboa» [Lisbon – Twinning Agreements, Cooperation and Friendship]։ Camara Municipal de Lisboa (Portuguese)։ Արխիվացված է օրիգինալից 31 October 2013-ին։ Վերցված է 23 August 2013 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]