Թեոդոր Ռյոթքե

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Թեոդոր Ռյոթքե
Ծնվել էմայիսի 25, 1908(1908-05-25)[1][2][3][…]
ԾննդավայրՍագինո, Միչիգան, ԱՄՆ[4][5]
Վախճանվել էօգոստոսի 1, 1963(1963-08-01)[1][2][3][…] (55 տարեկան)
Վախճանի վայրBainbridge Island, Քիթսեփ, Վաշինգտոն, ԱՄՆ[6][7][8]
Մասնագիտությունբանաստեղծ, գրող և ուսուցիչ
Լեզուանգլերեն[1]
Ազգությունգերմանական ծագումով ամերիկացի
ՔաղաքացիությունFlag of the United States.svg ԱՄՆ[9][10]
ԿրթությունՀարվարդի համալսարան, Arthur Hill High School?, Միչիգանի համալսարան (1929)[11] և Միչիգանի համալսարան (1936)
Ուշագրավ աշխատանքներThe Waking?[12]
ԱնդամակցությունԱրվեստի և գրականության ամերիկյան ակադեմիա
ԱշխատավայրՎաշինգտոնի համալսարան և Փենսիլվանիա նահանգի համալսարան
ՊարգևներԳուգենհայմի կրթաթոշակ[13] Պոեզիայի պուլիցերյան մրցանակ[14] Բոլինգենի մրցանակ[11] Ազգային գրքային մրցանակ լավագույն բանաստեղծական ստեղծագործության համար[15] Ազգային գրքային մրցանակ լավագույն բանաստեղծական ստեղծագործության համար[15] Ֆուլբրայթի ծրագիր Գոլդեն Փլեյթ մրցանակ և Shelley Memorial Award?[16]

Թեոդոր Հյուբներ Ռյոթքե (անգլ.՝ Theodore Huebner Roethke /ˈrɛtki/ RET-kee;[17], մայիսի 25, 1908(1908-05-25)[1][2][3][…], Սագինո, Միչիգան, ԱՄՆ[4][5] - օգոստոսի 1, 1963(1963-08-01)[1][2][3][…], Bainbridge Island, Քիթսեփ, Վաշինգտոն, ԱՄՆ[6][7][8]), 20-րդ դարի ամերիկացի բանաստեղծ: Համարվում է իր սերնդի առավել կատարյալ ու ազդեցիկ պոետներից մեկը: Արժանացել է Պուլիտցերյան մրցանակի (1954 թվականին, «The Waking»/«Արթնացում» գրքի համար), երկու անգամ՝ ԱՄՆ Գրքի ազգային ամենամյա մրցանակի (1959 թվականին՝ Words for the Wind[18] գրքի և հետմահու՝ 1965 թվականին՝ The Far Field[19][20] բանաստեղծական ժողովածու համար): 1967 թվականին Ռյոթքեի Collected Poems ժողովածուն Պուլիտցերյան մրցանակի ներկայացված չափածո երկերի մրցույթում, ըստ քվեարկության արդյունքների, առաջին տեղ է գրավել, սակայն մրցանակաբաշխության հանձնաժողովի նախագահը մրցանակը չի շնորհել հանգուցյալ պոետի գրքին՝ պատճառաբանելով, որ այն պետք է հանձնվի կենդանի, ապրող բանաստեղծի երկի:

Ռյոթքեի ստեղծագործությունն աչքի է ընկնում, հոգեբանական նուրբ վերլուծությամբ, ռիթմով, պատկերավորման բնականությամբ: ԱՄՆ-ի ազգային և դափնեկիր բանաստեղծ հռչակված Ջեյմս Դիքին շեշտել է, որ իր կարծիքով Ռյոթքեն Ամերիկայի տված մեծագույն բանաստեղծն է ("in my opinion the greatest poet this country has yet produced."[21]):

Ռյոթքեն իրեն լավագույն կերպ է դրսևորել նաև որպես անգլոամերիկյան գրականության պատմություն և գեղարվեստական, բանաստեղծական խոսք դասվանդող մասնագետ՝ տասնհինգ տարի դասախոսելով այդ առարկաները Սիեթլի Վաշինգտոնյան համալսարանում: Նրա այդ շրջանի ուսանողներից երկուսն արժանացել են Պուլիտցերյան մրցանակի պոեզիայի ասպարեզում, ևս երկուսը առաջադրվել են ու մասնակցել այդ հեղինակավոր գրական մրցույթին:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է գերմանացի ներգաղթյալների ընտանիքում: Ավարտել է Միչիգանի համալսարանը (1936 թ.), մագիստրական աստիճան ստացել Հարվարդի համալսարանից: 1930-ական թվականների վերջերից, ստեղծագործական գործունեությանը զուգընթաց, զբաղվել է մանկավարժական աշխատանքով, դասախոսել ամերիկյան տարբեր քոլեջներում ու համալսարաններում (վերջին մեկուկես տասնամյակը՝ Սիեթլի Վաշինգտոնյան համալսարանում): 1930-ական թվականներին գրած բանաստեղծությունները լույս է ընծայել «Բաց տուն» (անգլ.՝ Open House, 1941 թ.) ժողովածուում, որը միանգամից շահել է գրասեր հասարակության ջերմ համակրանքը, արժանացել գրաքննադատների դրվատանքին:

Իր կենդանության օրոք Ռյոթքեն հրատարակել է տասը բանաստեղծական ժողովածու, որոնք միշտ էլ բուռն հետաքրքրություն են առաջացրել գրասեր զանգվածների և գրաքննադատների շրջանում:

Երկեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Open House (1941)
  • The Lost Son and Other Poems (1948)
  • Praise to the End! (1951)
  • The Waking (1953)
  • Words For The Wind (1958)
  • I Am! Says The Lamb (1961)
  • Sequence, Sometimes Metaphysical (1963)
  • Party at the Zoo (1963) (A Modern Masters Book for Children, illustrated by Al Swiller)
  • The Far Field (1964)
  • Dirty Dinky and Other Creatures: Poems for Children (1973)
  • On Poetry and Craft: Selected Prose and Craft of Theodore Roethke (Copper Canyon Press, 2001)
  • Straw for the Fire: From the Notebooks of Theodore Roethke, 1943-63 (1972; Copper Canyon Press, 2006) (selected and arranged by David Wagoner)

Կինոյում և թատրոնում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ֆիլմ

  • In a Dark Time: Ֆիլմ Թեոդոր Ռյոթքեի մասին (1964). ռեժիսոր՝ Դեն Մայերս, տևողությունը՝ 25:38 րոպե
  • Ես հիշում եմ Թեոդոր Ռյոթքեին (2005). Նկարահանել ու խմբագրել է Ջեյն Ուքինշոուն: SCCtv (Seattle Community Colleges Television). 30 րոպե

Թատրոն

  • First Class: Թատերգություն Թեոդոր Ռյոթքեի մասին (2007). հեղինակ՝ Դեյվիդ Ուագոներ[

Հիշատակը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1995 թվականին Սիեթլի փողոցներից մեկը կոչվել է «Roethke Mews»՝ ի պատիվ Թեոդոր Ռյոթքեի:

2012 թվականին ԱՄՆ-ում թողարկվել է Թեոդոր Ռյոթքեի դիմապատկերով նամականիշ («20-րդ դարի ամերիկյան տասը մեծ բանաստեղծներ» շարք)[22]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Bibliothèque nationale de France идентификатор BNF (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Encyclopædia Britannica
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Internet Speculative Fiction Database — 1995.
  4. 4,0 4,1 4,2 http://www.timelines.ws/states/MICHIGAN.HTML
  5. 5,0 5,1 5,2 http://www.timelines.ws/subjects/Poets.HTML
  6. 6,0 6,1 6,2 http://blog-stampofapproval.com/tag/theodore-roethke/
  7. 7,0 7,1 7,2 http://pugetsoundblogs.com/bainbridge-conversation/2013/08/01/roethke-died-in-a-bainbridge-swimming-pool-on-this-day-50-years-ago/
  8. 8,0 8,1 8,2 http://www.kitsapsun.com/bsun/features/article/0,2403,BSUN_19080_5031487,00.html
  9. http://www.allmusic.com/album/songs-of-ned-rorem-mw0001941229
  10. http://www.britannica.com/EBchecked/topic/479409/prosody/50857/The-19th-century
  11. 11,0 11,1 http://bollingen.yale.edu/poet/theodore-roethke
  12. https://openlibrary.org/works/OL4480708W/The_waking
  13. https://www.gf.org/fellows/all-fellows/theodore-roethke/
  14. https://www.pulitzer.org/winners/theodore-roethke
  15. 15,0 15,1 https://www.nationalbook.org/people/theodore-roethke/#fullBio
  16. https://psa.fcny.org/psa/awards/frost_and_shelley/shelley_winners/
  17. "Theodore Roethke Michigan's Poet" by Linda Robinson Walker at Michigan Today (Summer 2001) Archived 2007-10-22 at the Wayback Machine.. Retrieved 2013-03-02.
  18. "National Book Awards – 1959". National Book Foundation. With acceptance speech by Poetry award panelist Daniel G. Hoffman and essay by Scott Challener from the Awards 60-year anniversary blog. Retrieved 2012-03-02.
  19. "National Book Awards – 1965". National Book Foundation. Retrieved 2012-03-02.
  20. The Poetry Foundation
  21. The New York Review of Books
  22. «Stamp Announcement 12-25: Twentieth-Century Poets»։ The United States Postal Service։ 2012-03-08։ Արխիվացված է օրիգինալից 2017-11-14-ին։ Վերցված է 2019-08-11 
  • Southworth, James G., "The Poetry of Theodore Roethke", College English (Vol. 21, No. 6) March 1960, pp. 326–330, 335–338.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Wikiquote-logo-hy.svg
Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են
Թեոդոր Ռյոթքե հոդվածին