Էմիլի Դիքինսոն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox auteur.png
Էմիլի Դիքինսոն
Emily Dickinson daguerreotype (Restored).jpg
Ծնվել է դեկտեմբերի 10, 1830({{padleft:1830|4|0}}-{{padleft:12|2|0}}-{{padleft:10|2|0}})[1]
Ծննդավայր Ամհերսթ
Վախճանվել է մայիսի 15, 1886({{padleft:1886|4|0}}-{{padleft:5|2|0}}-{{padleft:15|2|0}})[1] (55 տարեկանում)
Վախճանի վայր Ամհերսթ
Մասնագիտություն գրող և բանաստեղծ[2]
Լեզու անգլերեն[3]
Քաղաքացիություն ԱՄՆ
Կրթություն Մաունթ Հոլիուոք քոլեջ
Ժանրեր չափածո
Պարգևներ Կանանց փառքի ազգային սրահ
Emily Dickinson Վիքիպահեստում

Էմիլի Էլիզաբեթ Դիքինսոն (անգլ.՝ Emily Elizabeth Dickinson, դեկտեմբերի 10, 1830[1], Ամհերսթ - մայիսի 15, 1886[1], Ամհերսթ), ամերիկացի բանասեղծ։ Ներկայումս համարվում է ամերիկյան մեծագույն գրողներից մեկը։


Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է Նոր Անգլիայում՝ 17-րդ դարում Մասսաչուսեթսում ապրող մաքրակրոնների ընտանիքում: Հայրը՝ Էդվարդ Դիքինսոնը, եղել է իրավաբան և քաղաքագետ, ներկայացուցիչների և սենատի պալատի անդամ, ԱՄՆ-ի կոնգրեսմեն: Մայրը՝ Էմիլի Դիքինսոն, ի ծնե՝ Նորկրոսս: Էմիլին եղել է երեք երեխաներից միջնեկը. եղբայր Ուիլիամ Օստինից (հայտնի որպես Օստի) եղել է 1 տարով մեծ, քույր Լավանիանից՝ 3 տարով փոքր: Ամհերսթի տանը, որտեղ նա ծնվել է, այժմ գտնվում է նրա թանգարանը:

Այցելել է Փլեզենթ-Սթրիթի սկզբնական դպրոցը: 1840 թվականին քրոջ հետ միաժանակ սկսել է սովորել Ահմերսթի ճեմարանում, որը դրանից 2 տարի առաջ սկսեց ընդունել աղջիկներին: Ճեմարանում սովորել է 7 տարի, որից մի քանի կիսամյակ բաց է թողել հիվանդության պատճառով: Սովորել է անգլերեն, լատիներեն, գրականություն, պատմություն, բուսաբանություն, երկրաբանություն, հոգեբանություն և թվաբանություն: Ճեմարանում սկսված շատ ծանոթություններ տևել են Դիքինսոնի ողջ կյանքի ընթացքում: Ճեմարանն ավարտել է 1847 թվականի ամռանը, այնուհետև մինչև 1848 թվականի մարտը սովորել է Մաունթ-Հոլիոուկ օրիորդաց դպրոցում (Ամհերթից 16 կմ հեռու): Դպրոցը լքելու պատճառները հայտնի չեն: Դրանից հետո վերադարձել է ծնողների տուն և մինչև կյանքի վերջ մնացել այնտեղ: Տնից հազիվ էր հեռանում՝ 5 մղոնից ոչ հեռու:

1844 թվականի ապրիլին, Էմիլիի ազգական քույրը՝ Սոֆյա Հոլլանդը, որի հետ լավ հարաբերություններում էր, մահացել է տիֆից։ Դա Էմիլիի վրա շատ վատ է անդրադարձել և նա դարձել է մելանխոլիկ, և այդ պատճառով էլ՝ ծնողները նրան ուղարկել են Բոստոն՝ վերականգնվելու։ Ավելի ուշ նա սկսեց հետաքրքրվել կրոնով և եկեղեցիներ հաճախել, բայց 1852 թվականին ավարտեց՝ այդպես էլ տեղեկություն չտալով իր կրոնի մասին։

1855 թվականի գարնանը՝ մոր և քրոջ հետ կատարել է իր ամենաերկար ճանապարհորդություններից մեկը՝ անց կացնելով Վաշինգտոնում 3 շաբաթ, որտեղ նրա հայրը ներկայացնում էր Մասաչուսեթսը Կոնգրեսում, այնուհետև 2 շաբաթ Ֆիլադելֆիայում: Ֆիլադելֆիայում նա ծանոթացել է Չարլզ Ուոդսուորթ քահանայի հետ, որը դարձել է նրա մտերիմ ընկերներից մեկը, և չնայած նրանք 2 անգամ են հանդիպել իր ողջ կյանքի ընթացքում, մինչև 1882 թվականի իր մահը, մեծ ազդեցություն է թողել Էմիլիի վրա։

Հարևանների Էմիլիին տարօրինակ էին համարում, քանի որ նա միշտ սպիտակ զգեստ էր հագնում և հազվադեպ էր դուրս գալիս՝ հարևաններին ողջունելու։ Իր ընկերների մեծ մասը իր հետ անձամբ ծանոթ չէին, միայն նամակներով էին իրար հետ շփվում։

1862 թվականին իր սիրած մարդու հետ բաժանվելուց հետո՝ Էմիլին գրեթե դադարել է շփվել մարդկանց հետ, բացի հարազատներից և ամենամոտ ընկերներից։

Ստեղծագործություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրել է շուրջ 1.800 բանաստեղծություն, սակայն նրա կյանքի ընթացքում հրատարակվել է միայն 10-ից ոչ ավելին։ Անգամ այն, ինչ հրատարակվել է, ենթարկվել է լուրջ խմբագրական վերամշակման՝ բանաստեղծությունները ժամանակի պոետիկ նորմերին համապատասխանեցնելու նպատակով։ Դիքինսոնի բանաստեղծությունները չունեն անալոգներ իր ժամանակի պոեզիայում։ Տողերը կարճ են, անուն, որպես կանոն, չկա, հաճախ է հանդիպում յուրօրինակ կետադրություն և գլխատառերի օգտագործում։ Նրա շատ բանաստեղծություններ պարունակում են մահվան և անմահության մոտիվներ, նույն թեմաներին են անդրադառնում ընկերներին գրված նրա շատ նամակները։

Թեև նրա ծանոթներից շատերը գիտեին այն մասին, որ Դիքինսոնը բանաստեղծություններ է գրում, նրա ստեղծագործական ժառանգությունն իր ամբողջ ծավալով հայտնի դարձավ միայն նրա մահից հետո՝ 1886 թ., երբ բանաստեղծուհու կրտսեր քույր Լավինիան հայտնաբերեց բոլոր չհրատարակված ստեղծագործությունները։ Դիքինսոնի երկերի առաջին ժողովածուն լույս տեսավ 1890 թ.՝ արմատական խմբագրական վերամշակման ենթարկված վիճակում։ 1955 թ. Թոմաս Ջոնսոնի կողմից լույս ընծայվեց բանաստեղծությունների լիակատար և գրեթե չխմբագրված ժողովածուն։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 data.bnf.fr Ստուգված է հոկտեմբերի 10-ին 2015:
  2. The Feminist Companion to Literature in English — С. 291.
  3. http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb11900123s Ստուգված է հոկտեմբերի 10-ին 2015:

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]