Երկու հուսար (վիպակ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Երկու հուսար
Два гусара
Lev Nikolayevich Tolstoy 1856.jpg
Տեսակգրական ստեղծագործություն
Ժանրպատմվածք
ՀեղինակԼև Տոլստոյ
Բնագիր լեզուռուսերեն
Գրվել է1856
Հրատարակություն1856

«Երկու հուսար» (ռուս.՝ «Два гуса́ра»), Լև Տոլստոյի վիպակներից, որն առաջին անգամ տպագրվել է 1856 թվականին «Սովրեմեննիկ» ամսագրի հինգերորդ համարում՝ նվիրված հեղինակի քրոջը՝ Մարիա Տոլստոյին[1]:

Վիպակը գրվել է 1856 թվականի մարտի 12-ից ապրիլի 14-ը (ձեռագրում հեղինակի նշած ամսաթիվը` ապրիլի 11): «Հայր և որդի» սկզբնական անվանումը փոխարինվել է Նիկոլայ Նեկրասովի առաջարկությամբ[1]:

Սյուժե[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բնաբանը Դենիս Դավիդովի «Ծեր հուսարի երգից» է:

Վիպակի սյուժեի հիմքում ընկած է 19-րդ դարի սկզբի (վիպակի առաջին կես) և կեսերի (երկրորդ կես) բարքերի հակադրությունը:

1820 թվականին հանրահայտ հուսար կոմս Ֆեոդոր Տուրբինը ժամանում է գավառական քաղաք: Հյուրանոցում նա հանդիպում է կորնետ Իլյինին, որը, հաշվի չառնելով կոմսի այն նախազգուշացումը, որ նրա թղթախաղի խաղընկերը խաբեբա է, տանուլ է տալիս գնդի հրամանատարի` իրեն վստահված պետական գումարը: Իլյինը հուսահատված է. նա մտածում է ինքնասպանության մասին: Տուրբինը փրկում է կորնետին` Իլյինին հաղթած խաբեբայի հետ խնդիրը հարթելով և վերադարձնելով պարտված գումարը: Միևնույն ժամանակ Տուրբինը չի մոռանում զվարճանալու և երիտասարդ այրի Աննա Ֆեոդորովնային սիրահետելու մասին:

Վիպակի երկրորդ մասի գործողությունները տեղի են ունենում 1848 թվականին: Աննա Ֆեոդորովնայի կալվածքում կանգ է առնում կոմս Ֆեոդոր Տուրբինի հուսար որդին իր ընկերոջ` կորնետ Պոլոզովի հետ, ում վրա հուսարն ուներ մեծ ազդեցություն: Աննա Ֆեոդորովնան հուզված է հանրահայտ հուսարի որդու հետ հանդիպման առիթով: Տանտիրուհին բավական մեծ գումար է թղթախաղում պարտվում Տուրբինին: Վերջինս ձգտում է հանդիպել և մտերմանալ տանտիրուհու դուստր Լիզայի հետ: Սխալ ըմբռնելով Լիզայի` իր սենյակ հրավիրելու խոսքերը, Տուրբինը գիշերը փորձում է լուսամուտով ներթափանցել նրա մոտ, բայց մերժվում է: Նա այդ մասին պատմում է կորնետին: Վերջինիս վրդովմունք է պատճառում Տուրբինի վարմունքը, և նրանք վիճում են:

Կերպարներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ֆեոդոր Իվանովիչ Տուրբին` կոմս, հուսար
  • Միխայիլ Վասիլևիչ Իլյին` Աննա Ֆեոդորովնայի եղբայրը
  • Զավալշևսկի` Աննա Ֆեոդորովնայի եղբայրը, «հեծյալ»
  • Աննա Ֆեոդորովնա Զայցևա՝ այրի, Զավալշևսկու քույրը
  • Լուխնով` կալվածատեր, խաբեբա
  • Տուրբին Կրտսեր` կոմս, հուսար, Ֆեոդոր Տուրբինի որդին
  • Լիզա` Աննա Ֆեոդորովնայի դուստրը
  • Պոլոզով` կորնետ

Քննադատություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արդեն իսկ ձեռագիր տարբերակում վիպակը Տուրգենևի, Նեկրասովի, Բոտկինի կողմից հիացմունքով է ընդունվել:

«Ձյունամրրիկ: «Երկու հուսար» կոմս Լև Տոլստոյի վիպակը» հոդվածում Դրուժինինը գրել է. «Ամբողջ ստեղծագործությունը լույս տեսավ... երկու բաժիներով հրաշալի վիպակ՝ լի նկատելի գեղեցկությամբ և ծայրաստիճան բանաստեղծական էջերով»: «Կոմս Տոլստոյի բանաստեղծական հայելին ապշեցնում է իր անօրինակ մաքրությամբ, այդ իսկ պատճառով մենք, առանց երկմտելու, հեղինակին ընդունում ենք որպես մեր գրողներից մեկը՝ կոչված ունենալու առավել փայլուն ապագա »[2]:

Վիպակը դրական է գնահատել և Չեռնիշևսկին: «Մանկություն և պատանեկություն: Կոմս Լև Տոլստոյի ստեղծագործությունը: Սանկտ Պետերբուրգ: 1856 թվական: Կոմս Լև Տոլստոյի զինվորական պատմվածքներ: Սանկտ Պետերբուրգ: 1856 թվական» հոդվածում նա գրել է, որ «Մարկյորի գրառումներ» և «Երկու հուսար» ստեղծագործություններում նա կրկին դեպի առաջ քայլ է կատարել»[3]:

Վիպակը Տոլստոյի առաջին ստեղծագործություններից մեկն է, որը թարգմանվել է այլ լեզուներով: 1875 թվականին Տուրգենևի նախաբանով հրատարակվել է ֆրանսերեն թարգմանությունը («Le Temps», 1875, № 5047, 10 fevrier): Այնտեղ Տուրգենևը գրել է. «Այս պատմությունը բավական ճշգրիտ պատկերացում է տալիս Լև Տոլստոյի գրելաոճի մասին»[4]:

Էկրանավորում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1984 թվականին ԽՍՀՄ-ում թողարկվել է «Երկու հուսար» ֆիլմը, որը նկարահանել է Վյաչեսլավ Կրիշտոֆովիչը Ալեքսանդր Դովժենկոյի անվան կինոստուդիայում: Ե՛վ հոր, և՛ որդու դերը կատարել է Օլեգ Յանկովսկին:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Л. Н. Толстой. Собрание сочинений в 22 т. М.: Художественная литература, 1978—1985. т. II, Н. В. Бурнашева. Комментарии
  2. А. В. Дружинин «Метель». — «Два гусара» повести графа Л. Н. Толстого. Библиотека для чтения, 1856, № 9, отд. V, с. 1-30. Без подписи.
  3. Чернышевский Н. Г. Детство и отрочество: (Сочинение графа Л. Н. Толстого. СПБ. 1856); Военные рассказы: (Графа Л. Н. Толстого. СПб. 1856) // Л. Н. Толстой в русской критике: Сб. ст. / Вступ. ст. и примечания С. П. Бычкова. — 2-е изд., доп. — М.: Гос. изд-во худож. лит., 1952. — С. 91—105.
  4. И. С. Тургенев Полное собрание сочинений и писем в двадцати восьми томах. Сочинения в пятнадцати томах. Том пятнадцатый. Корреспонденции. Речи. Предисловия. Открытые письма. Автобиографическое и прочее. (1848—1883) Указатели. M.--Л., «Наука», 1968

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]