Դմիտրի Լիխաչով

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Դմիտրի Լիխաչով
Дмитрий Лихачёв
Dmitry Lihachev.jpg
Ծնվել է նոյեմբերի 15 (28), 1906[1]
Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսական կայսրություն[2]
Մահացել է սեպտեմբերի 30, 1999(1999-09-30)[1][3][4] (92 տարեկանում)
Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսաստան[1]
Գերեզման Կոմարովոյի գերեզմանատուն
Քաղաքացիություն Flag of Russia.svg Ռուսական կայսրություն
Flag of the Russian Soviet Federative Socialist Republic (1918–1937).svg Խորհրդային Ռուսաստան
Flag of the Soviet Union.svg ԽՍՀՄ
Flag of Russia.svg Ռուսաստան
Ազգություն ռուս
Մասնագիտություն լեզվաբան, պատմաբան, թարգմանիչ, գրականության պատմաբան և գրող
Հաստատություն(ներ) Սանկտ Պետերբուրգի համալսարան
Գործունեության ոլորտ բանասիրություն, մշակութաբանություն, Արվեստի պատմություն և լեզվաբանություն
Անդամակցություն Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիա, ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիա, Բրիտանական ակադեմիա և Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա
Ալմա մատեր Սանկտ Պետերբուրգի համալսարան
Գիտական աստիճան բանասիրական գիտությունների դոկտոր
Տիրապետում է լեզուներին ռուսերեն[3]
Գիտական ղեկավար Dmitry Abramovich և Varvara Adrionova-Peretz
Եղել է գիտական ղեկավար Yury Begunov, Yakov Lurye, Q29358871? և Q32361870?
Հայտնի աշակերտներ Եվգենի Վոդոլազկին
Պարգևներ Ստալինյան մրցանակ ԽՍՀՄ պետական մրցանակ Լենինի շքանշան Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» II աստիքանի շքանշան Աշխատանքային Կարմիր դրոշի շքանշան «Լենինգրադի պաշտպանության համար» մեդալ «Աշխատանքային արիության համար» մեդալ «Աշխատանքի վետերան» մեդալ Մ. Վ. Լոմոնոսովի անվան մեծ ոսկե մեդալ ԺՏՆՑ ոսկե մեդալ «1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմի հաղթանակի 50-ամյակ» հոբելյանական շքանշան և «Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ Անձնվեր աշխատանքի համար» մեդալ
Երեխա(ներ) Q16671688?
Ստորագրություն
Dmitry Sergeevich Lihachev signature.jpg
Dmitry Sergeevich Lihachev Վիքիպահեստում

Դմիտրի Սերգեևիչ Լիխաչով (ռուս.՝ Дмитрий Сергеевич Лихачёв, նոյեմբերի 15 (28), 1906[1], Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսական կայսրություն[2] - սեպտեմբերի 30, 1999(1999-09-30)[1][3][4], Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսաստան[1]), խորհրդային և ռուս բանասեր, արվեստաբան, սցենարիստ, ակադեմիկոս։ Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս։

Ռուս գրականության և մշակույթի պատմությանը նվիրված հիմնարար աշխատությունների հեղինակ է, տպագրել է քառասունից ավելի գրքեր, 500 գիտական և 600 հրապարակախոսական աշխատություններ։ Խոշոր ներդրում ունի հին ռուսական գրականության և արվեստի ուսումնասիրման զարգացման գործում։

Իր գործունեության ողջ ընթացքում հանդես է եկել որպես մշակույթի ակտիվ պաշտպան, բարոյականության և մտավորականի խղճի քարոզիչ։

1973 թ.-ից բազմիցս եղել է Հայաստանում, բարձր է գնահատել հայ մշակույթը, սերտ կապեր է ունեցել Հայաստանի և հայ գործիչների հետ։

Ժամանակագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վաղ շրջան[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1914-1915 թվականներին սովորել է Կայսերական բարեգործական միության գիմնազիայում, այնուհետև մինչև 1923 թ․ հաճախել է խորհրդային միացյալ Աշխատանքի դպրոց (նախկին՝ Լ․ Դ․ Լենտովսկոյի գիմնազիա, որն այժմ կոչվում է Լիխաչովի անվան թիվ 47 միջնակարգ դպրոց)։ Մինչև 1928 թվականին․ եղել է Լենինգրադի պետական համալսարանի լեզվաբանություն և գրականության ֆակուլտետի սոցիալական գիտությունների ռոմանագերմանական և սլավոնա-ռուսական բաժանմունքի ուսանող։

1928 թվականին փետրվարի 8-ին ձերբակալվել է «Տիեզերական գիտությունների ակադեմիա» ուսանողական շարժմանը մասնակցելու համար, ձերբակալությունից քիչ առաջ հանդես է եկել կոչով՝ հին ռուսական ուղղագրությունը աղավաղելու և ոտնահարելու դեմ։ Դատապարտվել է 5 տարվա ազատազրկման՝ մեղադրվելով «հակահեղափոխական գործունեության» մեջ։ Մինչև 1931 նոյեմբերի սլավոնական ճամբարում քաղբանտարկյալ է եղել։ 1931 թվականին նոյեմբերին տեղափոխվել է Բելբալտալգ ճամբար, աշխատել է որպես հաշվապահ և երկաթուղային շինարարության դիսպեչեր։ Ազատ է արձակվել 1932 թվականին, և վերադարձել է Լենինգրադ։ 1932 - 1933 թվականներին եղել է «Լեզու և միտքը» գրական խմբագիր։

1936 թվականին Լիխաչովի բոլոր դատվածությունները արդարացվում են՝ ԽՍՀՄ-ի նախագահին ուղղված Ա․ Պ․ Կարպինսկովոյի խնդրանքով։

1937 թվականին ծնվում են Լիխաչովի զույգ աղջիկները՝ Վերա Դմիտրևնա Լիխաչովան և Լյուդմիլա Դմիտրևնա Լիխաչովան։ 1938-1954

  • Կրտսեր, 1941 թ․՝ ավագ գիտաշխատող է եղել ռուսաց գրականության ինստիտուտում (Պուշկինյան տան) ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիայի (ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիա)։

Աշուն 1941- Գարուն 1942

  • Գտնվել է ընտանիքի հետ Լենինգրադի բլոկադայում։
  • Առաջին գրքի հրատարակումը «Հնագույն քաղաքների պաշտպանությունը» (1942), Գրվել է Մ․ Ա․ Տիխանովոյի հետ։

Հունիս 1942

  • Ընտանիքի հետ միասին տարհանվել են կյանքի ճանապարհ օղակված Լենինգրադի Կազան։

1942

  • Պարգևատրվել է մեդալով «Լենինգրադի պաշտպանության համար»։

1942

  • Լենինգրադի բլոկադայում մահացել է հայրը՝ Սերգեյ Միխայելովիչ Լիխաչովը։

Գիտնական[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1945

  • Հրապարակվել է գիրք «Ազգային ինքնակազմումը հին Ռուսաստանում»։

1946

  • Մեդալ է ստացել «Մեծ Հայրենական պատերազմում աշխատանքի համար 1941-1945»:
  • Հրապարակումը գրք «Ռուսաստանի Մշակույթի ձևավորման ընթացքը Ռուսաստանի ազգային պետությունում (XIV Վերջին և XVI սկզբին):

1946-1953

  • 1951 թվականից Լենինգրադի պետական համալսարանի պրոֆեսոր։

1947

  • Նա պաշտպանել է Դիսերտացիա «Ակնարկներ XI-XVI դդ․ գրական ձեւերի քրոնիկները» թեմայի վերաբերյալ։
  • Գրքի հրատարակում « Ռուսական քրոնիկները, և մշակութային և պատմական նշանակությունները»։

1948-1999

  • ԽՍՀՄ-ում գիտական խորհրդի գիտությունների ակադեմիայի անդամ։

1951

  • Ստացել է պրոֆեսորի կոչում։

1952

  • «Հին Ռուսաստանի մշակույթի պատմությունը» աշխատության համար պարգևատրվել է Ստալինի մրցանակով։
  • Հրատարակել է «Ռուսական գրականության երևույթները» գիրքը։

1952-1991

  • 1971 թվականից ԽՍՀՄ-ում գիտությունների ակադեմիայում խմբագրական խորհրդի անդամ է։

1953

  • ԽՍՀՄ-ի գիտությունների ակադեմիայում ընտրվել է թղթակից-անդամ։

1954

  • Պարգևատրվել է «Ռուսական գրականության առաջացումը» աշխատանքի համար։
  • Պարգևատրվել է «քաջության համար» մեդալով։

1954-1999

  • 1986 թվականից ԽՍՀՄ-ի գիտությունների ակադեմիայի «հին ռուսական գրականության» բաժնի վարիչ։

1955

  • («Գրական թերթում» 15 հունվար 1955 թ․) առաջին անգամ հանդես է եկել հնագույն հուշարձանների պաշտպանության համար

1956-1999

  • ԽՍՀՄ-ում Գիտությունների ակադեմիայում Բյուրոյի վարչության գրականության և լեզվի անդամ։
  • ԽՍՀՄ-ում գրողների միության անդամ էր։
  • 1992 թվականից՝ Սանկտ Պետերբուրգում գրողների միության անդամ էր։
  • ԽՍՀՄ-ում գիտությունների ակադեմիայում Արխեոգրաֆիայի հանձնաժողովի անդամ էր։
  • 1974 թվականից՝ Բյուրո արխեոգրաֆիայի հանձնաժողովի անդամ էր։

1958

  • Հրատարակվել է «Մարդը հին ռուսական գրականության մեջ» գիրքը։

1959

  • Անդրեյ Ռուբլյովայի անվան՝ Հին ռուսական արվեստի թանգարանում գիտակների խորհրդի անդամ էր։

1959

  • Ծնվել է թոռնիկը՝ Վերան (Լյուդմիլ Դմիդեևնայի աղջիկը)

1960

  • Մասնակցել է I Միջազգային պոետիկայի համաժողովին։

1961-1962

  • Լենինգրադի քաղաքում պադգամավոր է։

1963

  • Մասնակցել է V Միջազգային նիստին։

1963-1969

  • Նկարչության խորհուրդի անդամ է։

1965

  • Գնացել է Պոլշա՝ կարդալու լեկցիաներ։

1966

  • Ծնվել է Թոռնիկը՝ Զինան (Վերա Դմիտրևնայի աղջիկը)։

1968

  • Ավստրիական գիտությունների ակադեմիայում ընտրվել է թղթակից-անդամ։

Ակադեմիկոս[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1970

  • ԽՍՀՄ-ում գիտությունների ակադեմիայում ընտրվել է անդամ։

1971

  • Հրատարակվել է «Նկարչական ժառանգություն հին ռուսասնանից» գիրքը։

1971

  • Մահացավ Մայրիկը՝ Վերա Սեմյոնովնա Լիխաչյովը։

1971-1978

  • «Գրական հանրագիտարան»-ում խմբագրական խորհրդի անդամ էր։

1973

  • Հասարակական դպրոցում ընտրվել է պատվավոր անդամ։

1975

  • Մենագրության համար պարքևատրվել է Ոսկե մեդալով։

1976

  • Հրատարակվել է ««Ծիծաղաշարժ աշխարհը» Հին Ռուսաստանում» գիրքը։

1978

  • Ավագ դպրոցի գրական ակումբում ընտրվել է պատվավոր անդամ։
  • Հրատարակվել է ««Խոսք Իգորևի դարակի մասին» և նրա ժամանակի արվեստը» գիրքը։

1979

  • Հրատարակվել է «Շնորքի էկոլոգիա» հոդվածը։

1981

  • Հրապարակվել է հոդվածների հավաքածու։

1981

  • Ծնվել է Ծոռնիկը՝ Սերգեյը (Վեռա Տոլցի թոռնիկի տղան)։

1981]], [[սեպտեմբեր

  • Ավտովթարից մահացել է աղջիկը՝ Վերան։

1982

  • Բորդո համալսարանում ընտրվել է պատվավոր բժիշկ։
  • Հրապարակվել է «Այգիների պոեզիա» գիրքը։
  • Ցուրիխսկոյի համալսարանում ընտրվել է պատվավոր բժիշկ։
  • Հրապարակվել է «Հայրենի Հող» ուսումնական գիրքը։

1985

  • Հրապարակվել է«Անցյալը՝ ապագայում» գիրքը։

1986

  • Մասնակցել է խորհրդային-ամերիկյան-իտալական «Գրականությունը ավանդույթ է և արժեք է» սիմպոզիումին։
  • Մասնակցել է «Խոսք Իգորևի դարակի մասին» նվիրված կոնֆերանսին։
  • Հրատարակվել է «Հետազոտություններ հին ռուսաստանի գրականության մասին» գիրքը։

նոյեմբերի 12]], 1986 - 1993, [[մայիս

  • Խորհրդային մշակույթի հիմնադրամի վարչության նախագահ։

1987

  • Պարգևատրվել է դիպլոմով «այգիների պոեզիա» ֆիլմի համար։
  • Հրատարակվել է «Մեծ ճանապարհ» գիրքը։

1987-1996

  • «Նոր աշխխարհ» խմբագրական խորհրդում անդամ է։

1988

  • Սֆիսկովոյի ինստիտուտում ընտրվել է պատվավոր բժիշկ։
  • Հրատարակվել է «Երեկվա, այսօրվա և վաղվա երկխոսությունները» գիրքը։

1987

  • Ծնվել է ծոռնիկը՝ Վերան։
  • Հրատարակվել է «գրառումներ և դիտարկումներ․ վերցված տարբեր տարիների նոթատետրերից» գիրքը։

1989-1991

  • ԽՍՀՄ-ում խորհրդային մշակույթի հիմնադրմում՝ ժողովրդական պատգամավոր է։

1990

  • Ֆյուդժի քաղաքի միջազգային մրցույթում հաղթող է ճանաչվել։
  • Հրատարակվել է «Դպրոց Վասիլևսկայում․ ուսուցիչների համար» գիրքը։

1991

  • Հրատարակվել է «Ես հիշում եմ» գիրքը։

1992

  • Սիենսկոյի համալսարանում ընտրվել է պատվավոր բժիշկ։
  • Հրապարակվել է «Ռուսական արվեստը հնագույն ժամանակներից մինչև ավանգարդ» գիրքը։

1993

  • Սանկտ-Պետերբուրգում հումանիտար համալսարանում ընտրվել է պատվավոր բժիշկ։
  • Հրատարակվել է «Վաղ տարիների հոդվածներ» գիրքը։

1994

  • Հրատարակվել է «Մեծ ռուսաստան․ պատմություն և գեղարվեստական մշակույթ X-XVII դար» գիրքը

1995

  • Հրատարակվել է «Հիշողություն» գիրքը։

1996

  • Հրատարակվել է «գրառումներ գերաղարվեստական փիլիսոֆայության վերաբերյալ» գիրքը։

1997

  • Հրատարակվել է «Մտավորականության մասին․ հոդվածների ժողովածու» գրիքը

1997

  • Ծնվել է ծոռնիկը՝ Խաննան

1999

Հրատարակվել է «Մտորումներ Ռուսաստանի մասին», «Նովգորոդի ալբոմ» գրքերը։ Դմիտրի Սերգևիչ Լիխաչյովը մահացել է Սեպտեմբերի 30-ին 1999 թվականին Սանկտ-Պետերբուրգում։ Հոկտեմբերի 4-ին նա թաղվել է Կամարովո գերեզմանոցում։ Գիտնականի գերեզմանի վրայի իր հուշարձանը քանդակել է՝ հայտնի քանդակագործ Վ․ Ս․ Վասիլկովսկին։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]