Արմենոիդ ռասա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Արմենոիդ ռասա, հնագույն մարդաբանական տեսակ, որի հիմնական ներկայացուցիչները հանդիսանում են հայերը:

Գարեգին Նժդեհ․ արմենոիդ ռասայի հայազգի ներկայացուցիչ

Տարածվածությունն ու հատկանիշները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արմենոիդ ռասային պատկանող լիբանանցի (1911 թ.)

Արմենոիդ ռասայի ներկայացուցիչները սփռված են Եվրոպայից մինչև Ասիա, բայց ամենաշատը հանդիպում են Հայկական լեռնաշխարհում՝ ի դեմս հայ էթնոսի: Արմենոիդ ռասայի ներկայացուցիչները ունեն հետևյալ արտաքին բնութագրիչները՝

  • համեմատաբար բարձր հասակ,
  • սովորաբար մուգ շագանակագույն կամ սև, հազվադեպ էլ բաց գույնի մազեր,
  • մեծ, կլոր, սովորաբար սև, երբեմն էլ կապույտ կամ կանաչ աչքեր,
  • գանգի բրախիկեֆալիկ ձև,
  • վառ արտահայտված հոնքեր,
  • բարակ, երկար, լավ արտահայտված կամրջակով քիթ (արծվաքիթ):

Ծագումնաբանություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արմենոիդ ռասայի առաջացումը հետաքրքրում է գիտնականներին բավական երկար ժամանակ, քանի որ դրա շնորհիվ նրանք կկարողանան ուսումնասիրել Առաջավոր Ասիայի ժողովուրդներին:

Յառխոն գրել է. «Կովկասի ժողովուրդների ուսումնասիրումը մեծ օգուտ կբերի այլ ժողովուրդների էթնոգենեզի համար»: Հայաստանի լեռնային, բրոնզե շրջանին պատկանող մարդկային մնացորդների պալեոանթրոպոլոգիան գիտնականներին թույլ է տալիս ենթադրել, որ այդ ժամանակ այս տարածքներում ապրելիս են եղել մարդիկ երկար և մեծ դեմքով:

Արմենոիդ ռասան առանձնանում է թեթև ալիքավոր կամ ուղիղ մազերով, առատ երրորդ մազածածկույթով մաշկի և դեմքի վրա, թեթևակի մգոտ մաշկով, մուգ մազերով և մաշկով, քթի հատուկ տեսակով, միջին չափսի շրթունքներով, աչքերի փոքր բացվածքով, լայն և բավական երկար դեմքով, բավական երկար գանգով, թույլ արտահայտված դնչով: Հասակը միջինից բարձր: Այս տեսակը տարածված է Հայաստանում, Լիբանանի, Սիրիայի և Իրանի լեռնային շրջաններում: Չնայած որոշ հետազոտություններ ցույց են տալիս, որ հայերի և հարավային կամ արևելյան վրացիների միջև տարբերությւոնն անշան է, արմենոիդ ռասային պատկանող հայերի գլխի բարխիկեֆալիկ կառուցվածքն ու երրորդական առատ մազածածկույթը յուրահատուկ են միայն վերջիններիս: Օրինակ Ալեկսեևը 1974 թ-ին ասել է, որ արմենոիդներն իրենց մարմնի և դեմքի (տղամարդիկ) մազածածկույթով չեն զիջում երկրագնդի ամենաառատ մազածածկույթ ունեցող ժողովուրդներին՝ այաներին և Ավստրալիայի աբորիգեններին, նույնիսկ երբեմն գերազանցում նրանց:

Հայաստանի տարածքում գտնված գանգերը (Սևան, Լճաշեն և Շենգավիթ), որոնք թվագրվում են մ.թ.ա. III – II հազարամյակներին, ունեն վառ արտահայտված եվրոպոիդ և արմենոիդ ռասայի հատկանիշներ: Սակայն II հազարամյակի գանգերը տարբերվում են բավական լայն դեմքով:

Արմենոիդ ռասան, առաջանալով Հայկական Լեռնաշխարհում, տարածվել է ամբողջ Առաջավոր Ասիայում: Դրա մասին են վկայում մարդկային մնացորդները հարավային Միջագետքից (Ալ-Ուբայիդ), հյուսիսային Փոքր Ասիայում (Ալիշար) և այլուր: Այդ մնացորդները թվագրվում են մ.թ.ա. IV հազարամյակին և ունեն արմենոիդ ռասային հատուկ հատկանիշներ:[1][2][3][4]

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Նվարդ Քոչար, Հայերի անթրոպոլոգիան, [1]
  2. Բունակ, Գրանիյա Արմենիկա, II հրատարակություն, 1927 թ., էջ` 263
  3. Աբդուշելիշվիլի, Կովկասյան ժողովուրդների գանգերը, Թբիլիսի, 1955 թ.
  4. Աբդուշելիշվիլի, Հայերի անթրոպոլոգիա, 1963 թ., էջ` 3