Անուրադհապուրա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Քաղաք
Անուրադհապուրա
սինգ․՝ අනුරාධපුරය
թամ.՝ அனுராதபுரம
SRL-anuradhapura-abhagiriya-01.jpg
Կոորդինատներ: 8°21′0″ հս․ լ. 80°23′1″ ավ. ե. / 8.35000° հս․. լ. 80.38361° ավ. ե. / 8.35000; 80.38361
Երկիր Շրի Լանկա Շրի Լանկա
Մարզ Հյուսիս-կենտրոնական մարզ
Հիմնադրված է մ.թ.ա. 10-րդ դար թ.
Մակերես 36 կմ²
ԲԾՄ 81 մ
Կլիմայի տեսակ Մերձհասարակածային կլիմա
Բնակչություն 63 208 մարդ (2011)
Ժամային գոտի UTC+5
Փոստային ինդեքսներ 50000
##Անուրադհապուրա (Շրի Լանկա)
Red pog.png

Անուրադհապուրա (սինգ․՝ අනුරාධපුරය, թամ.՝ அனுராதபுரம), քաղաք Շրի Լանկայում, երկրի Հյուսիս-կենտրոնական մարզի համանուն շրջանում:

Ըստ 2011 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Անուրադհապուրայի բնակչությունը կազմում է 63 հազար մարդ: Քաղաքը տեղակայված է Արուվի գետի ափին: Քաղաքը կազմված է այսպես կոչված «հին և նոր քաղաքից»: Հին քաղաքի մեջ մտնում են Շրի Լանկայի հնագիտական գոտիներն ու հինդուիստական տաճարները:

Նոր քաղաքում են գտնվում Անուրադհապուրայի հիմնական բնակելի շենքներն ու զբոսաշրջային շրջանները:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Համաձայն Մահավամսայի պատմական գրառումների՝ քաղաքը բնակեցվել է մ.թ.ա. 5-րդ դարում: Սակայն Անուրադհապուրայում հայտնաբերված հնագիտական օբյեկտները վկայում են, որ մարդը այս քաղաքի տարածքում ապրել է դեռևս մ.թ.ա. 10-րդ դարում: Ըստ ցեյլոնյան հնագույն պոեմի՝ քաղաքը իր ծաղկման համար պարտական է Փանդկաբհա արքային: Մ.թ.ա. 377 թվականին նա Անուրադհապուրան դարձրել է կղզու սինհալական առաջին թագավորության մայրաքաղաք: Քաղաքի մերձակայքում կար ոռոգման ջրի ճյուղավորված ցանց: Ջրամատակարարման գործընթացների համար թագավորի հրամանով Անուրադհապուրայում ստեղծվել է արհեստական լիճ, որը պահպանվել է մինչ օրս:

Մայրաքաղաքի ընտրությունը ունեցել է բացառիկ հաջողություններ: Անուրադհապուրայի մերձակայքում հոսող գետը քաղաքը կապում է Մանարյան ծոցի ափի հետ: Ճանապարհային ցանցը տարածվում էր մինչև կղզու խորքային շրջաններ: Անուրադհապուրայի ջունգլային շրջանները պաշտպանված է եղել ծովահենների և զավթիչների ասպատակություններից: Շուտով Անուրադհապուրան զարգացել է, որպես առևտրային և կրոնական խոշոր կենտրոն: Քաղաքը հայտնի է դարձել աշխարհին: Մասնավորապես կղզային այս քաղաքը նշվել է հույն նշանավոր աշխարհագրագետ և տիեզերագետ Կլավդիոս Պտղոմեոսի քարտեզներում:

Մ.թ.ա. 100 թվականին քաղաքի բնակչությունը չէր գերազանցում 130 հազար մարդը[1]: Ըստ բնակչության այն եղել է ժամանակի վեցերորդ ամենախոշոր բնակչություն ունեցող քաղաքն աշխարհում: Ցեյլոնյան այս քաղաքը աչքի էր ընկնում բժշկագիտության զարգացման բարձր մակարդակով, ինչպես նաև փողոցների մաքրությամբ և աղբահանության գործընթացի լավ կազմակերպմամբ:

Մ.թ.ա. 11-րդ դարում Անուրադհապուրան ավերվել է հարավհնդկական թամիլական Չոլայի թագավորության իշխանությունների կողմից: Հետագայում սինհալների կողմից մայրաքաղաքն Անուրադհապուրայից տեղափոխվել է կղզում կենտրոնական դիրք գրավող Պոլոնարուվա քաղաք: Անուրադհապուրան կորցրել է իր քաղաքական և տնտեսական նշանակությունը և շատ բնակիչներ լքել են քաղաքը: Այնուամենայնիվ, նա մնացել է բուդդայական կարևոր ուխտավայր ու կրոնական կենտրոն:

1985 թվականի մայիսի 14-ին Թամիլ Իլամի ազատագրման վագրերը Անուրադհապուրայում ավտոբուս են գրավել և հրազենային կրակ բացել ուղևորների վրա: Այնուհետև զինյալները ուղևորվել են դեպի քաղաքի գլխավոր տաճար: Վերջին ուղղությունը եղել է Վիլպատու ազգային պարկը, որտեղ զինյալները սպանել են 18 աշխատակիցների վրա: Արդյունքում զոհվել է 146 մարդ[2] [3]:

Աշխարհագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Անուրադհապուրան գտնվում է Շրի Լանկայի հյուսիսային հատվածում՝ ծովի մակարդակից 81 մետր բարձրության վրա: Այն գտնվում է նավարկելի Արուվի գետի շրջակայքում: Դեպի արևմուտք ձգվում են ցածրալեռներ, որը ջրբաժան է գետի երկու ափերի միջև:

Անուրադհապուրային բնորոշ է մերձհասարակածային կամ արևադարձային մուսոնային կլիման: Տարվա անձրևոտ շրջանը ապրիլից մայիս և հոկտեմբերից հունվար ամիսների միջև ընկած ժամանակահատվածն է: Ամենաչոր ամիսը հունիսն է: Անուրադհապուրան Ցեյլոնի կղզու ամենաչոր քաղաքներից է:

Հարաբերական խոնավորությունը տատանվում է տարեկան 50-75 %՝ կախված եղանակից:

Բնակչություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ըստ 2011 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Անուրադհապուրայի բնակչությունը կազմում է 63 208 մարդ: Բնակչության մեծամասնությունը սինգալներն են, որոնք կազմում են ամբողջ քաղաքի բնակչության 91,4 %-ը: Մյուս խոշոր ազգերը դրանք լարակալաներն (6,8 %) ու թամիլներն են (1,5 %):

Քաղաքի բնակչությունը կրոնական առումով բավականին բազմազան է: Բնակչության մեծամասնությունը բուդդայականության հետևորդներ են: Կան նաև հինդուականներ, մուսուլմաններ և կաթոլիկ քրիստոնյաներ:

Տե՛ս նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 100 տարիների լավագույն քաղաքների տասնյակը, քաղաքները ըստ զբոսաշրջության բնագավառում ունեցած նվաճումների
  2. Թամիլ Իլամի ազատագրման վագրերի գործունեությունը Շրի Լանկայում, ահաբեկչական գործունեությունները Ցեյլոնում
  3. Անուրադհապուրա, Շրի Լանկա, ահաբեկչական գործողությունների թատերաբեմ