Զրոյական միջօրեական

Գրինվիչյան միջօրեականը աշխարհի քարտեզի վրա

Գրինվիչյան միջօրեական (զրոյական միջօրեական), աշխարհագրական միջօրեական, որը անցնում է Գրինվիչյան աստղադիտարանի Պասաժային գործիքի վրայով: Գրինվիչյան միջօրեականը ծառայում է որպես աշխարհագրական երկայնությունների հաշվարկի սկիզբ, հանդիսանում է զրոյական ժամային գոտու միջին միջօրեականը: Տեղական միջին արևային ժամանակը Գրինվիչյամ միջօրեականում օգտագործվում է աստղագիտությունում (Համաշխարհային ժամանակի համապատասխանեցման համար):

Զրոյական միջօրեականը Գրինվիչում (նշագծումը հատակին և շենքի վրա):
Շենքի տարբեր կողմերում գտնվող պատուհանները կարելի է բացել և նայել Flamsted House շենքի միջով: Դա թույլ է տալիս կատարել համեմատական օպտիկական չափումներ:^[1]

Պատմությունը [խմբագրել]

Մինչև XIX-րդ դարի վերջը տարբեր երկրներում աշխարհագրական երկայնությունների հաշվման համար օգտագործվում էին սեփական ազգային զրոյական միջօրեականներ, որոնք անցնում էին, որպես կանոն, այս երկրների կենտրոնական աստղադիտարաններով: Այսպես, Անգլիայում և ԱՄՆ-ում զրոյական էր համարվում Գրինվիչյան միջօրեականը, Ֆրանսիայում այս նպատակով օգտագործվում էր «փարիզյան միջօրեականը», Ռուսական կայսրությունում` Պուլկովյան միջօրեականը, և այլն: Գեոդեզիայի զարգացման հետ Միջազգային աստղագիտական միությունը որոշեց, որ ստանդարտ երկայնությունների հաշվման համակարգի բացակայությունը անհարմար է: 1884 թվականին Միջազգային միջօրեականային համաժողովի ժամանակ Վաշինգտոնում որոշվեց ընտրել Գրինվիչյան միջօրեականը որպես զրոյական կետ ամբողջ երկրագնդի երկայնությունների որոշման համար:

Աշխարհագրությունը [խմբագրել]

Գրինվիչյան միջօրեականը անցնում է հետևյալ երկրներով, ծովերով և տարածքներով`

Կոորդինատները (մոտավոր)	Երկիր, տարածք կամ ծով	Ծանոթություն
90, 0 (Հյուսիսային բևեռ)90°00′ հս. լ. 0°00′ ավ. ե. / 90° հս. լ. 0° աե. ե.	Հյուսիսային սառուցյալ օվկիանոս	Հյուսիսային բևեռ
81°39′ հս. լ. 0°00′ ավ. ե. / 81.65° հս. լ. 0° աե. ե.	Գրենլանդական ծով
72°53′ հս. լ. 0°00′ ավ. ե. / 72.883333° հս. լ. 0° աե. ե.	Նորվեգիական ծով
61, 0 (Հյուսիսային ծով)61°00′ հս. լ. 0°00′ ավ. ե. / 61° հս. լ. 0° աե. ե.	Հյուսիսային ծով
53.75, 0 (Մեծ Բրիտանիա)53°45′ հս. լ. 0°00′ ավ. ե. / 53.75° հս. լ. 0° աե. ե.	Մեծ Բրիտանիա	Անցնում է Գրինվիչյան աստղադիտարանով
50°47′ հս. լ. 0°00′ ավ. ե. / 50.783333° հս. լ. 0° աե. ե.	Լա Մանշ նեղուց
49.316667, 0 (Ֆրանսիա)49°19′ հս. լ. 0°00′ ավ. ե. / 49.316667° հս. լ. 0° աե. ե.	Ֆրանսիա
42.683333, 0 (Իսպանիա)42°41′ հս. լ. 0°00′ ավ. ե. / 42.683333° հս. լ. 0° աե. ե.	Իսպանիա
39°56′ հս. լ. 0°00′ ավ. ե. / 39.933333° հս. լ. 0° աե. ե.	Միջերկրական ծով	Վալենսիական ծովածոց
38.866667, 0 (Իսպանիա)38°52′ հս. լ. 0°00′ ավ. ե. / 38.866667° հս. լ. 0° աե. ե.	Իսպանիա
38°38′ հս. լ. 0°00′ ավ. ե. / 38.633333° հս. լ. 0° աե. ե.	Միջերկրական ծով
35.833333, 0 (Ալ=ժիր)35°50′ հս. լ. 0°00′ ավ. ե. / 35.833333° հս. լ. 0° աե. ե.	Ալժիր
21.833333, 0 (Մալի)21°50′ հս. լ. 0°00′ ավ. ե. / 21.833333° հս. լ. 0° աե. ե.	Մալի
14°59′ հս. լ. 0°00′ ավ. ե. / 14.983333° հս. լ. 0° աե. ե.	Բուրկինա Ֆասո
11.1, 0 (Տոգո)11°06′ հս. լ. 0°00′ ավ. ե. / 11.1° հս. լ. 0° աե. ե.	Տոգո	Մոտ 600 մ
11.1, 0 (Գանա)11°06′ հս. լ. 0°00′ ավ. ե. / 11.1° հս. լ. 0° աե. ե.	Գանա	Մոտ 16 կմ
10.95, 0 (Տոգո)10°57′ հս. լ. 0°00′ ավ. ե. / 10.95° հս. լ. 0° աե. ե.	Տոգո
10.6, 0 (Գանա)10°36′ հս. լ. 0°00′ ավ. ե. / 10.6° հս. լ. 0° աե. ե.	Գանա	Հատում է Վոլտան, 7.8, 0 (Վոլտա լիճ)7°48′ հս. լ. 0°00′ ավ. ե. / 7.8° հս. լ. 0° աե. ե.
5°37′ հս. լ. 0°00′ ավ. ե. / 5.616667° հս. լ. 0° աե. ե.	Ատլանտյան օվկիանոս	Հատում է հասարակածը 0, 0 (Հասարակած)0°00′ հս. լ. 0°00′ ավ. ե. / 0° հս. լ. 0° աե. ե. կետում
60°00′ հվ. լ. 0°00′ ավ. ե. / 60° հվ. լ. 0° աե. ե.	Հարավային օվկիանոս
-68.9, 0 (Անտարկտիդա)68°54′ հվ. լ. 0°00′ ավ. ե. / 68.9° հվ. լ. 0° աե. ե.	Անտարկտիդա	Մոդայի թագուհու երկիր, Հարավային բևեռ, -90, 0 (Հարավային բևեռ)90°00′ հվ. լ. 0°00′ ավ. ե. / 90° հվ. լ. 0° աե. ե.