Գետաձիեր
| Գետաձիեր | ||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Գիտական դասակարգում | ||||||||||||
|
||||||||||||
| Լատիներեն անվանում | ||||||||||||
| Hippopotamidae | ||||||||||||
| Տեսակներ | ||||||||||||
|
Գետաձիեր (լատ.՝ Hippopotamidae), ոչ որոճողների կարգի զույգ սմբակավոր կաթնասունների ընտանիք, ընդգրկում է երկու սեռ, մեկական ընտանիք. Սովորական գետաձի և Թզուկ գետաձի:
Բովանդակություն |
Արտաքին հատկանիշներ [խմբագրել]
Մարմինը երկարավուն է, մաշկը հաստ, գրեթե մերկ, գորշ: Ոտքերը հաստ են, կարճ, մատները միացած են փոքր լողաթաղանթով, որը կապված է նրանց կիսաջրային ապրելակերպի հետ: Խոզերի նման ունեն չորս սմբակ, սակայն գետաձիերի մոտ բոլորն էլ օգտագործվում են քայլելու ժամանակ: Մարմնի չափսերը սովորական և թզուկ գետաձիերի. երկարություն` 1,5 մ-4,5 մ բարձրություն` 1մ-1,5 մ քաշ` 160 կգ-4,5 տ:
Տարածվածությունը [խմբագրել]
Ապրում են արևադարձային անտառներում` ջրին մոտ, հոտերով: Ներկայումս հանդիպում են միայն հասարակածային Աֆրիկայում: Պեղումները ցույց են տալիս, որ գետաձիերն ի հայտ են եկել միոցենում: Մինչև պլեյստոցեն նրանք տարածված էին նաև Եվրոպայում և Ասիայում: Գենետիկական հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ գետաձիերը կետերի մոտ ազգականներն են, այսինքն եղել են կետերի ցամաքային նախահայրերը:
Սննդառությունը [խմբագրել]
Սնվում են ջրային բույսերով, բույսերի արմատներով և արմատապտուղներով:[1]
Գետաձիերի բնաջնջված տեսակներ [խմբագրել]
- Մադագասկարյան գետաձի (Hippopotamus madagascariensis և Hippopotamus lemerlei), երկու գետաձիու տեսակներ, որոնք ապրում էին Մադագասկար կղզում: Գետաձիերը մայրցամաքից հասնում էին կղզի լողալով:. Բնաջնջնվել են XV դարում, բնաջնջման պատճառը` մարդկային գործունեությունը:
- Հսկայական գետաձի (Hippopotamus major), ապրել է Սառցե Դարաշրջանում, որին որսացել է Նեանդերտալյան մարդը:
- Եվրոպական գետաձի (Hippopotamus antiquus), ապրել է Եվրոպայում, պլեյստոցենի դարաշրջանում:
- Ասիական գետաձի (Hippopotamus palaeindicus), ապրել է Հնդկաստանում:
- Կղզային գետաձիեր: ապրել են Միջերկրական ծովի կղզիներում: Չնայած փոքր չափսերին ավելի մոտ են եղել ներկայիս սովորական գետաձիուն, քան թզուկին:
- Կիպրական գետաձի (Hippopotamus minutus), ապրել է Կիպրոսում
- Կրետեական գետաձի (Hippopotamus creutzburgi), ապրել է Կրետեյում
- Մալթայական գետաձի (Hippopotamus melitensis), ապրել է Մալթայում.
- Սիցիլիական գետաձի (Hippopotamus pentlandi), ապրել է Սիցիլիայում
Աղբյուրներ [խմբագրել]
- ↑ Հայկական Սովետական Հանրագիտարան, 3-րդ հատոր, էջ