C/1680 V1

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Logo stars (green).png
Invisible.png
Invisible.png
Invisible.png
C/1680 V1
(1680 V1, 1680 թվականի մեծ գիսաստղ, Կիրխի գիսաստղ, Նյուտոնի գիսաստղ)
Verschuier1680.jpg
1680 թվականի մեծ գիսաստղը Ռոտերդամի վրա
Հիմնական տվյալներ
Հայտնաբերվել է նոյեմբերի 14, 1680 թ. (Գոտֆրիդ Կիրխի կողմից)
Ուղեծրային տվյալներ
Պերիհելին 0.00622 ա. մ.[1][2]
Ապոհելին 889 ա. մ.
Մեծ կիսաառանցք 444 ա. մ.
Էքսցենտրիսիտետ 0,999986[1][2]
Սիդերիկ պարբերություն ~9,400 տարի[3]
Թեքվածություն 60.7°
Ֆիզիկական հատկանիշներ
Մթնոլորտային տվյալներ

C/1680 V1, նաև անվանվում է 1680 թվականի մեծ գիսաստղ, Կիրխի գիսաստղ, կամ Նյուտոնի գիսաստղ, հայտնի է նրանով, որ այն առաջին գիսաստղն էր, որը հայտնաբերվել է աստղադիտակի օգնությամբ։

Նկարագիր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գիսաստղը հայտնաբերվել է Գոտֆրիդ Կիրխի կողմից 1680 նոյեմբերի 14-ին։ Այն դարձավ 17-րդ դարի ամենապայծառ գիսաստղերից մեկը, այն տեսանելի էր նույնիսկ ցերեկային ժամերին, և ուներ բավականին նշանակալի և երկար պոչ[4]։ 1680 թվականի նոյեմբերի 30-ին անցենելով Երկրից 0,42 ա.մ. հեռավորության վրա[5], անցավ իր չափազանց Արեգակին մոտ պերիհելիով (0,0062 ա. մ.) 1680 թվականի դեկտեմբերի 18-ին, և հասավ պայծառության առավելագույն արժեքին նույն ամսվա 29-ին[2][5]։ Այն վերջին անգամ դիտարկվել է 1681 թվականի մարտի 19-ին[1], երբ այն գտնվում էր մոտ 253 ա. մ. հեռավորության վրա Արեգակից[6]։

Չնայած գիսաստղը հայտնաբերվել է Կիրխի կողմից և անվանվել նրա անունով, այն անկախ Կիրխից հայտնաբերել է նաև իսպանացի ճիզվիտ Էուսեբիո Կինոն, և գծել է նրա հետագիծը։ Կինոն սկսել է դիտարկել գիսաստղը 1680-ի վերջում Կադիս քաղաքում։ Իր դեպի Մեխիկո կատարած ճանապարհորդությունից հետո, Կինոն հրատարակեց «Exposisión [sic] astronómica de el cometa» (Մեխիկո, 1681) աշխատությունը, այս գիսաստղի մասին։ Այս աշխատությունը մեկն է այն գիտական աշխատություններից, որոնք հրատարակել են եվրոպացի գիտնականների «Նոր աշխարհում»[7]։

1680 թվականի գիսաստղի ուղեծիրը, ներկայացված Իսահակ Նյուտոնի Սկզբունքներում

Չնայած այս գիսաստղը միանշանակ մերձարեգակնային գիսաստղ էր, այն հավանաբար չէր հանդիսանում Կրեյցի խմբի անդամ[8]։ Բացի իր նշանակալի տեսքից, այս գիսաստղը ուշագրավ է նաև նրանով, որ Իսահակ Նյուտոնը այն օգտագործել է Կեպլերի օրենքները ստուգելու և հաստատելու համար[9]։

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 «JPL Small-Body Database Browser: C/1680 V1» (1681-03-19 last obs (Encke : 125 day data arc))։ Jet Propulsion Laboratory։ Վերցված է 2011-07-26 
  2. 2,0 2,1 2,2 «JPL DASTCOM Comet Orbital Elements»։ Վերցված է 2010-02-10։ «Num Name ... q ... Tp ... C/1680 V1 (1680 V1) ... 0.00622200 ... 16801218.48760» 
  3. JPL Horizons On-Line Ephemeris System output։ «Barycentric Osculating Orbital Elements for Comet C/1680 V1»։ Վերցված է 2011-07-26  (Solution using the Solar System barycenter and barycentric coordinates. Select Ephemeris Type:Elements and Center:@0)
  4. James W. Werner։ «The Great Comet of 1680»։ Վերցված է 2006-02-05 
  5. 5,0 5,1 Donald Yeomans։ «Great Comets in History»։ Jet Propulsion Laboratory/California Institute of Technology (Solar System Dynamics)։ Վերցված է 2007-08-01 
  6. NASA JPL HORIZONS ephemeris more accurate position, no plot.
  7. H. E. BOLTON. Kino’s Historical Memoir of the Pimería Alta. Cleveland, OH (USA): Arthur H. Clark, 1919. Reprint 1949.
  8. Tony Hoffman։ «A SOHO and Sungrazing Comet FAQ»։ Վերցված է 2006-02-06 
  9. Jardine Lisa (15 March 2013)։ «A Point of View: Crowd-sourcing comets»։ Magazine։ BBC News։ Վերցված է 20 May 2013 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]