Օմար ալ-Բաշիր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Օմար ալ-Բաշիր
Omar al-Bashir, 12th AU Summit, 090202-N-0506A-137 cropped.jpg
 
Կուսակցություն՝ National Congress Party?
Կրթություն՝ Sudanese Military College?
Մասնագիտություն՝ քաղաքական գործիչ
Դավանանք սուննի իսլամ
Ծննդյան օր հունվարի 1, 1944(1944-01-01)[1] (75 տարեկան)
Ծննդավայր Hosh Bannaga, River Nile, Սուդան
Քաղաքացիություն Flag of Sudan.svg Սուդան
 
Կայք՝ albashir.sd

Օմար Հասան Ահմեդ ալ-Բաշիր (արաբ․՝ عمر حسن أحمد البشير‎‎; հունվարի 1, 1944(1944-01-01)[1], Hosh Bannaga, River Nile, Սուդան), սուդանցի պետական և զինվորական գործիչ, 1989 թվականից Սուդանի անփոխարինելի ղեկավար, 1993 թվականից Սուդանի գործող նախագահ[2], 1996 թվականից Սուդանի Ազգային կոնգրես կուսակցության ղեկավար։ 2017 թվականի Զիմբաբվեի զինվորական հեղաշրջումից և Ռոբերտ Մուգաբեին տապալելուց հետո Աֆրիկայի ամենաերկար ղեկավարող պետական առաջնորդն է։ 1989 թվականին Սուդանում տեղի ունեցած պետական հեղաշրջման արդյունքում իշխանության գալով՝ նա ղեկավարել է :en:Revolutionary Command Council for National Salvation| ազգային փրկության հեղափոխության հրամանատարական խորհուրդը, որից հետո դարձել է երկրի նախագահ։ Նրա ղեկավարման տարիներին Հարավային Սուդանում շարունակվել է Քաղաքացիական երկրորդ պատերազմը, որն ավարտվել է խաղաղ համաձայնագրի կնքումով, ինչի արդյունքում Հարավային Սուդանն անկախություն է ձեռք բերել։ Այդ ընթացքում տեղի են ունեցել Դարֆուրի արյունալի դեպքերը, որի արդյունքում մահացել են 200-300 հազար մարդ, իսկ շուրջ 2,7 միլիոն մարդ դարձել են ներքին գաղթականներ[3]։ Զուգահեռ 2011-2015 թվականներին կոնֆլիկտ է առաջացել Հարավային Կորդովանի անջատողականների հետ։ Ալ-Բաշիրի օրոք Սուդանի պետական ապարատն իսլամացվել է, ինչը քննադատության է ենթարկվել միջազգային հանրության կողմից (մինչև անգամ Սուդանը բնորոշվել է որպես « Վտարված երկիր»)։ Միևնույն ժամանակ նավթի արտահանման և վաճառքի շնորհիվ հնարավոր է եղել տնտեսության մեջ որոշակի հաջողություններ արձանագրել, լավ հարաբերություններ են ձևավորվել Չինաստանի, Ռուսաստանի[2][4] և այլ պետությունների հետ։ 2008 թվականի հուլիսի 21-ին Միջազգային քրեական դատարանը ալ-Բաշիրին ձերբակալման սանկցիա է տվել՝ Դարֆուրի ցեղասպանության մեղադրանքով, որտեղ էթնիկ զտումներ են կատարվել։ Այսպիսով ալ-Բաշիրը պետության առաջին գործող նախագահն է դարձել, որի դեմ արդարադատության միջազգային մարմինների կողմից մեղադրանք է առաջադրվել։ Միջազգային քրեական դատարանի այդ որոշումն Արաբական պետությունների լիգայի, Աֆրիկյան միության, Չմիավորման շարժման կողմից քննադատության է ենթարկվել, որոնք հրաժարվել են այն կատարելուց[5][6][7]։ 2015 թվականի ապրիլին Սուդանի համընդհանուր ընտրությունների ժամանակ վերընտրվել է հերթական նախագահական ժամկետով՝ ընտրողների ձայների 94,05 % պաշտոնական արդյունքով։ 2016 թվականին հայտնել է, որ 2020 թվականի նախագահական ընտրություններին չի պատրաստվում առաջադրվել[8]։ Սակայն 2018 թվականին իշխող Սուդանի Ազգային կոնգրեսն իր աջակցությունն է հայտնել ալ-Բաշիրին՝ կայանալիք ընտրություններին[9]։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Օմար ալ-Բաշիրը ծնվել է 1944 թվականի հունվարի 1-ին՝ Խոշե Բաննագա, գյուղում՝ Շենդի քաղաքի մոտ՝ Խարթումից 150 կմ դեպի հյուսիս՝ գյուղացու ընտանիքում։ Պատկանում է արաբական ջաալին ցեղախմբին [10]։ Հայրական կողմից պապը պատկանել է սևամորթ ֆալատա ցեղին և Սուդան է եկել Ում Աուդամ քաղաքի ոռոգման համակարգի կառուցման նպատակով, որտեղ էլ սպանվել է[10]։ Նրա ընտանիքն ավելի ուշ տեղափոխվել է Խոշե Բաննագա, որտեղ էլ ծնվել է Օմար ալ-Բաշիրը։ 1964 թվականին նա Խարթումում ավարտել է միջնակարգ դպրոցը[11]։ 1966 թվականին Օմար ալ-Բաշիրն ավարտել է Սուդանի զինվորական ակադեմիան՝ Խարթումում[12]։ Սովորել է նաև Մալազիայում, Պակիստանում և ԱՄՆ-ում[13]։ 1973 թվականի հոկտեմբերին եգիպտական զինված ուժերի կազմում մասնակցել է Դատաստանի օրվա պատերազմին[10], ղեկավարել է 8-րդ մոտոհետևակային բրիգադը[13]։ 1975-1979 թվականներին հանդիսացել է Սուդանի զինվորական ատաշեն ԱՄԷ-ում[12]։ Հայրենիք վերադառնալով նշանակվել է Պարաշյուտային բրիգադի կայազորի հրամանատար, իսկ 1981 թվականից՝ Խարթումի պարաշյուտային կայազորի հրամանատար[10], այդ պաշտոնին մնացել է մինչև 1987 թվականը[12]։

Որպես պետության ղեկավար[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1989 թվականի հունիսի 18-ին հայտարարվել է եգիպտական հատուկ ծառայությունների կողմից հակակառավարական դավադրության բացահայտման մասին։ Դրա հետևանքով բարձրագույն և միջին կազմի տասնյակ զինվորականներ ձերբակալվել են։ Շատ շուտով՝ հունիսի 30-ին, զինվորականները, բրիգադի գեներալ Օմար ալ-Բաշիրի գլխավորությամբ իրականացրել են հերթական զինվորական հեղաշրջումը։ Պետական բարձրագույն մարմին է դարձել ազգային փրկության հեղափոխության հրամանատարական խորհուրդը, որը կազմված էր բանակի 15 բարձրագույն սպաներից։ Ազգային փրկության հեղափոխության հրամանատարական խորհրդի ներկայացուցիչը, վարչապետը և պաշտպանության նախարարը դարձել է Օմար ալ-Բաշիրը, որը հեղաշրջումից հետո ստացել է գեներալ-լեյտենանտի կոչում[14]. Ավելի ուշ ալ-Բաշիրը իշխանության բռնագրավման պատճառը բացատրելու համար ասել է․ «Ժողովրդավարությունը, որով չես կարող կերակրել ժողովրդիդ, արժանի չէ գոյություն ունենալու»[15]։ Իշխանության գալով՝ գեներալ ալ-Բաշիրը ցրել է կառավարությունը, արգելել է քաղաքական կուսակցությունները, մեկուսացրել է ազատ մամուլը։ Օմար ալ-Բաշիրը շարունակել է երկրի իսլամացման քաղաքականությունը։ 1991 թվականի փետրվարին նա հրաման է ստորագրել աստիճանաբար Սուդանի ողջ տարածքում շարիաթի նորմերի վրա հիմնված քրեական օրենսգրքի ընդգրկման վերաբերյալ[16]։

1993 թվականի հոկտեմբերի 16-ին ազգային փրկության հեղափոխության հրամանատարական խորհուրդը ինքնացրման որոշում է ընդունել և Օմար ալ-Բաշիրին նշանակել է Սուդանի նախագահ[17]։

Ընտրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1996 թվականի մարտի 6-17-ը երկրում անցկացվեցին նախագահական ընտրություններ, որտեղ հաղթեց Օմար ալ-Բաշիրը, հավաքելով ձայների 75,68 % [18]։ Կենտրոնացված իշխանությունն ամրապնդելու նպատակով 2000 թվականի սկզբում Օմար ալ-Բաշիրը առանձնահատուկ դեկրետ ընդունեց, որով Սուդանի 25 նահանգում նահանգապետեր նշանակեցին։ Սա իսլամիստ նախագահի պատասխանն էր այն մարդկանց, որոնք պահանջում էին նահանգապետերի ուղիղ ընտրություններ։ Նույն ժամանակահատվածում էլ ալ-Բաշիրը հրաման ստորագրեց, որով նշանակվեց Սուդանի Հանրապետության նախագահի խորհրդական։ Օմար ալ- Բաշիրը ձևավորեց 25 նախարարներից կազմված նոր կառավարություն, որոնցից հինգը հանդիսանում էին սուդանցի գեներալներ [19]։ Նույն տարվա դեկտեմբերի 13-23-ը անցկացված նախագահական ընտրությունների ժամանակ Օմար ալ-Բաշիրը վերընտրվել է՝ հավաքելով ձայների 86,5 %[18]։ 2008 թվականի մայիսի 10-ի գիշերը Արդարության և հավասարության շարժման ապստամբները, շարժվելով դեպի մայրաքաղաք, Սուդանի բանակի կողմից կասեցվել են Խաթումից մոտ 200 կմ դեպի արևմուտք ընկած տարածքում՝ Կորդոֆան գավառում։ Ապստամբները սակայն կարողացել են մուտք գործել մայրաքաղաք և գրավել արևմտյան արվարձան հանդիսացող Օմդուրմանը, սակայն ընթացող մարտերի ժամանակ ապստամբները ցաքուցրիվ են եղել[20]։ Օմար ալ-Բաշիրը, ելույթ ունենալով պետական հեռուստատեսությամբ, կատարվածի պատասխանատվությունը դրել է հարևան երկրի՝ Չադի իշխանությունների վրա․ «Այդ ուժերին օժանդակում է Չադը, նրանք Չադում են վերապատրաստվում և հենց այնտեղից են սկսել հարձակումը», հարևան երկրի հետ խզել է դիվանագիտական հարաբերությունները[21]։ 2010 թվականի հունվարին Օմար ալ-Բաշիրը թողել է երկրի զինված ուժերի գլխավոր հրամանատարի պաշտոնը[22]։ Նույն թվականի ապրիլի 11-ից 13-ը երկրում տեղի են ունեցել նախագահական և խորհրդարանական ընտրություններ, որտեղ հաղթել է Օմար ալ-Բաշիրը՝ հավաքելով ձայների 68,24 % [23]։ Ընդդիմադիր կուսակցությունների ներկայացուցիչները բոյկոտել են ընտրությունները[24]։

Քաղաքացիական պատերազմ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Օմար ալ-Բաշիրի կառավարման տարիներին շարունակվել է զինված հակամարտությունը Արևմտյան Սուդանի հետ, որտեղ հիմնականում բնակվում են սևամորթ քրիստոնյաներ։ Կառավարական ուժերը զանգվածային գնդակահարությունների և կտտանքների են ենթարկել տեղացիներին, այրել են գյուղերը, թունավորել ջրամբարները, դաշտերն ու այգիներն ականապատել։ Սուդանի բանակը տանկերի, հրետանու և ավիացիայի օգնությամբ հարվածներ է հասցրել ոչ թե ապստամբների ճամբարներին, այլ բնակելի տներին, դպրոցներին և հիվանդանոցներին։ Երկրի հարավում ձեռք բերելով նավթ՝ կառավարությունն այն վաճառել է Արևմուտքին, իսկ ստացված գումարով զենք է ձեռք բերել։ Բանակը հարկադրել է քրիստոնյա բնակչությանը դավանելու իսլամ, երբեմն կառավարական զորքերն առևանգել են երեխաներին և նրանց դաստիարակել որպես մուսուլմաններ, կամ նրանց վաճառել են արաբական երկրներում՝ որպես ստրուկներ։ Այս բոլոր գործողությունները քրիստոնյա սևամորթների շրջանում միայն ուժեղացրել է անկախության գաղափարը․ Հարավային Սուդանի մրցակից ցեղախմբերը համախմբվել են Խարթումի դեմ պայքարում։ Չկարողանալով պայքարել ապստամբներ դեմ՝ Օմար ալ-Բաշիրը 1999 թվականին Հարավային Սուդանին առաջարկել է «քաղաքակիրթ ինքնավարություն», որը մերժվել է։ 2005 թվականի հուլիսի 9-ին ալ-Բաշիրը հաստատել է երկրի ժամանակավոր սահմանադրությունը վեց տարի ժամկետով, որը երկրի հարավային շրջաններին ինքնավարության ավելի բարձր աստիճան է ապահովել[25]։ 2011 թվականի հունվարի 9-ից 15-ը Հարավային Սուդանում անց է կացվել հանրաքվե՝ Սուդանից անկախանալու նպատակով, որի արդյունքում Հարավի բնակչության 98,83 % անկախությանը կողմ է քվեարկել[26]։ Հուլիսի 9-ին Հարավային Սուդանը հռչակվել է որպես անկախ պետություն։ Ամերիկյան «Parade» լրագրի տվյալներով 2005 թվականին զբաղեցրել է առաջին տեղը ժամանակակից վատթարագույն բռնակալների տասնյակում[27]։

Դարֆուրյան հակամարտություն․ մեղադրանք ցեղասպանության համար[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դարֆուրի շրջանը գտնվում է Սուդանի արևմուտքում՝ Չադի և Կենտրոնաաֆրիկյան Հանրապետության սահմանին։ Շրջանի բնակչությունը կազմված է աֆրիկացի սևամորթ հողագործներից և արաբալեզու քոչվորներից։ Հակամարտության պատճառ է հանդիսացել Խարթումի և Հարավի ապստամբների միջև նավթից ստացված եկամուտները բաժանելու համաձայնությունը։ Հակամարտությունը սկսել է 2003 թվականի փետրվարին, երբ երկու ապստամբ խմբավորումներ ՝ Սուդանի ազատագրական բանակը և Հանուն արդարության և հավասարության շարժումը զինված պայքար են սկսել կառավարական ուժերի դեմ։ Իշխանությունները մեծաթիվ օգնական ուժեր են ուղարկել Դարֆուր, լայնամաշտաբ քանակով կիրառվել է զինվորական ավիացիան։ Սուդանի կառավարությունը համագործակցել է արաբալեզու քոչվորներից կազմված « Ջանջավիդ» («ձիավոր սատանաներ») աշխարհազորի հետ, որոնք պարբերաբար հարձակվել են սևամորթ գյուղացիների վրա, այրել են ամբողջական գյուղեր և իրականացրել այլ բռնություններ։

2008 թվականի հուլիսին Միջազգային քրեական դատարանի դատախազ Լուիս Մորենո Օկամպոն պահանջով դիմել է դատարանին՝ Օմար ալ-Բաշիրին ձերբակալելու թույլտվություն ստանալու նպատակով, քանի որ ապացույցներ է հավաքել Դարֆուրում կատարված ցեղասպանությանը, մարդկության դեմ հանցագործությանը, զինվորական հանցագործությանը Սուդանի նախագահի մասնակցության վերաբերյալ[28]։ Հուլիսի 17-ին Խարթումում նախագահին աջակցելու կապակցությամբ ցույցեր են տեղի ունեցել, որին մասնակցել են շուրջ հազար հինգ հարյուր մարդ։ Նրանց կարգախոսն էր․ «Ալ-Բաշիր, առաջ», «Դարֆուրի ցեղախմբերն աջակցում են Ալ-Բաշիրին»[29]։ 2009 թվականի մարտի 4-ին պատմության մեջ առաջին անգամ Միջազգային քրեական դատարանը պետության գործող նախագահին՝ Օմար ալ- Բաշիրին ձերբակալման թույլտվություն է տվել՝ նրան մեղադրելով մարդկության դեմ կատարած հանցագործությունների (սպանություն, բնաջնջում, բռնի տեղահանում, կտտանքների ենթարկել, բռնաբարություն) և զինվորական հանցագործությունների (քաղաքացիական բնակչության դեմ դիտավորյալ ուժի կիրառում, դիակապտություն) համար[30]։ Մինչ այդ ցույցերում ելույթ ունենալով՝ ալ-Բաշիրն արտահայտել է իր դիրքորոշումը․ «Նրանք կարող են վերցնել իրենց ձերբակալման սանկցիան և ուտել այն»[30]։

2010 թվականի հուլիսի 12-ին Միջազգային քրեական դատարանը Օմար ալ-Բաշիրին ձերբակալման նոր սանկցիա է տվել՝ նրան մեղադրելով Դարֆուրի բնակչության կազմի մեջ ընդգրկված երեք էթնիկական խմբերի՝ ֆորերի (ժողովուրդ), մասալիտների և զագավաների ցեղասպանության կազմակերպման և իրականացման մեջ[31]։ Չնայած Միջազգային քրեական դատարանի կողմից տրված ձերբակալման թույլտվությունը՝ Ալ-Բաշիրը շարունակել է շրջագայել արտասահմանյան երկրներում։ 2011 թվականի նոյեմբերի 28-ին Քենիայի Գերագույն դատարանը նրան ձերբալկալելու սանկցիա է տվել՝ հայտնելով, որ Սուդանի նախագահը կձերբակալվի, եթե հայտնվի Քենիայի տարածքում[32]։

2015 թվականի հունիսի 14-ին Օմար ալ-Բաշիրը մեկնել է Յոհանեսբուրգ՝ Աֆրիկյան միության առաջնորդների համաժողովին մասնակցելու նպատակով։ Դրա հետ կապված Միջազգային քրեական դատարանը պահանջել է ՀԱՀ կառավարությունից ձերբակալել և հանձնել Ալ-Բաշիրին։ Բարձրագույն Դատարանի դատավոր Հանս Ֆաբրիցիուսը որոշել է, որ Սուդանցի առաջնորդը չպետք է լքի ՀԱՀ տարածքը՝ մինչև նրա անձի շուրջ հարցի վերջնական լուծումը։ Սակայն Օմար ալ-Բաշիրը վեհաժողովի առաջին օրվանից հետո լքել է ՀԱՀ և վերադարձել Սուդան[33][34]։ ՀԱՀ իշխող կուսակցությունը՝ «Աֆրիկյան ազգային կոնգրեսը» Միջազգային քրեական դատարանին մեղադրել է կանխակալության մեջ։ «Աֆրիկայի և Արևելյան Եվրոպայի շատ երկրներ, շարունակում են անհիմն իրենց վրա կրել Միջազգային քրեական դատարանի որոշումների ծանրությունը», - ասվել է հայտարարության մեջ[35]։ Օմար ալ-Բաշիրի ՀԱՀ-ում գտնվելու ժամանակ Սուդանի զինված ուժերը շրջափակման մեջ են վերցրել ՀԱՀ-ի Հյուսիսային Դարֆուրում գտնվող խաղաղապահների բազան[36]։ 2016 թվականի մայիսին Օմար ալ-Բաշիրը մեկնել է Ուգանդայի նախագահ Յովերի Մուսևենիի երդման արարողությանը։ Եվ չնայած Ուգանդան հանդիսանում է Միջազգային քրեական դատարանի անդամ, Ալ-Բաշիրը չի ձերբակալվել։ Որպես բացարկ՝ ԱՄՆ-ի, Կանադայի և Եվրամիության պատվիրակությունները լքել են միջոցառումը[37]։

Արտաքին քաղաքականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Լիբիայի քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ 2011 թվականին Սուդանը ապստամբներին զինել է, որոնք պայքարում էին Կադդաֆիի ռեժիմի դեմ։ 2012 թվականի հունվարին Օմար ալ-Բաշիրը պաշտոնական այցով մեկնել է Լիբիա[38]։ 2017 թվականին Օմար ալ-Բաշիրը ռուսական ինքնաթիռով ժամանել է Ռուսաստան, որտեղ հանդիպել է նախագահ Վլադիմիր Պուտինին և վարչապետ Դմիտրի Մեդվեդևին [39][40]։ Այն հարցին, թե ինչու է Պուտինը հանդիպում մի մարդու հետ, որը մեղադրվում է ցեղասպանության և մարդկության դեմ հանցագործության կատարման մեջ, նախագահի մամուլի քարտուղար Դմիտրի Պեսկովը չի պատասխանել, նշելով միայն, որ Բաշիրը «Սուդանի օրինական նախագահն է և տվյալ դեպքում հանդիսանում է երկրի օրինական ղեկավարը»[41]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Munzinger-Archiv — 1913.
  2. 2,0 2,1 Омар аль-Башир - Президент Судана
  3. Darfur - overview
  4. Omar al-Bashir Q&A: 'In Any War, Mistakes Happen on the Ground
  5. Arab leaders back 'wanted' Bashir
  6. Sudan leader in Qatar for summit
  7. After Bashir warrant, Sudan united in protest
  8. «Sudan's Omar al-Bashir 'to step down in 2020'»։ BBC News (անգլերեն)։ 2016-04-07։ Վերցված է 2018-11-12 
  9. «Sudan's ruling party backs Bashir for 2020 election: SUNA»։ Reuters (անգլերեն)։ 2018-08-10։ Վերցված է 2018-11-12 
  10. 10,0 10,1 10,2 10,3 С.Ю.Серёгичев։ «МУС - Судан: последний бой президента аль-Башира?» (ռուսերեն)։ Институт Ближнего Востока 
  11. Кто есть кто в мировой политике. — М.: Политиздат, 1990. — С. 48. — ISBN 5-250-00513-6
  12. 12,0 12,1 12,2 «Profile: Sudan's President Bashir»։ BBC News։ 25 November 2003։ Վերցված է 20 May 2010 
  13. 13,0 13,1 Ежегодник БСЭ 1990 года. - М.: СЭ, 1990. - С. 534
  14. История Судана в новое и новейшее время. — «Наука (издательство)», 1992. — С. 201. — ISBN 5-02-017341-X
  15. Серёгичев С. Ю. Судан: исламо-традиционализм и армия. — М.: Институт Ближнего Востока, 2006. — С. 47. — ISBN 5-89394-174-8
  16. Серёгичев С. Ю. Судан: исламо-традиционализм и армия. — М.: Институт Ближнего Востока, 2006. — С. 49. — ISBN 5-89394-174-8
  17. Поляков К. И. История Судана. XX век. — Институт востоковедения РАН, 2005. — С. 337. — ISBN 5-89282-243-5, ББК 63.3(5) (5Су) П 49
  18. 18,0 18,1 «Elections in Sudan» (անգլերեն)։ AFRICAN ELECTIONS DATABASE 
  19. История стран Азии и Африки в Новейшее время.: Родригес А. М. - М.: ТК Велби, Изд-во Проспект, 2008. - 412 с.
  20. ГРИГОРИЙ Ъ-ПЛАХОТНИКОВ (12.05.2008)։ «Судану устроили кромешный Чад»։ "Коммерсантъ"։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-08-02-ին 
  21. Григорий Ъ-Плахотников, Ирэна Ъ-Шекоян (14.05.2008)։ «Чад отгородился от Судана»։ Газета «Коммерсантъ» 
  22. «Президент Судана ушел с поста главнокомандующего перед выборами»։ РИА Новости։ 12/01/2010 
  23. «FACTBOX: Sudan presidential election results» (անգլերեն)։ Sudan Tribune։ 27 April 2010։ Վերցված է 2010-12-05 
  24. Baschir bleibt Sudans Präsident(գերմ.)
  25. ГРИГОРИЙ Ъ-ПЛАХОТНИКОВ (11.07.2005)։ «Гаранг конституции»։ Газета «Коммерсантъ» 
  26. Вадим Козюлин (21.02.2011)։ «На нет и Судана нет»։ Журнал "Огонёк" 
  27. «Аль-Башир победил Ким Чен Ира»։ Газета «Коммерсантъ»։ 02.03.2005 
  28. «Выдан ордер на арест президента Судана»։ Русская служба Би-би-си։ 04 марта 2009 г. 
  29. Елена Пацар (18 июля 2008)։ «Судный день Судана»։ «ВЗГЛЯД.РУ» 
  30. 30,0 30,1 Михаил Ъ-Зыгарь (05.03.2009)։ «Президента Судана приговорили к суду»։ Газета «Коммерсантъ» 
  31. Омар Башир обвинен в геноциде в Дарфуре
  32. «Судан выслал из страны посла Кении»։ "Лента.Ру"։ 29.11.2011 
  33. Президент Судана Омар аль-Башир, ареста которого добивается МУС, покинул ЮАР
  34. Несмотря на постановление об аресте президент Судана улетел на родину
  35. Власти ЮАР отпустили на родину объявленного в розыск президента Судана
  36. Миротворцы ЮАР были заложниками армии Судана, пока Омар аль-Башир находился на саммите АС
  37. Сканадал на церемонии инаугурации президента Уганды. 13 мая 2016
  38. В Ливии принимают президента Судана | euronews, мир
  39. «Российско-суданские переговоры»։ Президент России։ 23 ноября 2017։ Վերցված է 24 ноября 2017 
  40. «Встреча Дмитрия Медведева с Президентом Судана Омаром Баширом»։ Правительство России։ 24 ноября 2017։ Վերցված է 24 ноября 2017 
  41. «Песков: Путин встречается с Баширом как с легитимным президентом Судана»։ РИА Новости։ 23 ноября 2017։ Վերցված է 24 ноября 2017 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նախորդող՝
Ահմեդ-Ալի-ալ-Մարգանի
3-րդ նախագահ
Flag of Sudan.svg

հոկտեմբերի 16, 1993 -
Հաջորդող՝
-