Փեթիր Բեյլիշ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Փեթիր Բեյլիշ
Տեսակկերպար «Սառույցի և Կրակի երգ»-ից, կերպար «Գահերի խաղ»-ից և գեղարվեստական անձ
ՀեղինակՋորջ Մարտին
ՍտեղծագործությունՍառույցի և կրակի երգ (գիրք)
Առաջին հիշատակումՍառույցի և կրակի երգ (գիրք)
Ներկայացված էՍառույցի և կրակի երգ և Գահերի խաղ
Սեռարական
ԱզգությունԱռաջին Մարդիկ
ՔաղաքացիությունSeven Kingdoms
Բնակության վայրՀարենհոլլ, Ռիվերրան, Թագավորական նստավայր
Հրարած տիեզերքից«Սառույցի և կրակի երգ»-ի աշխարհ
ԾննդավայրՌիվերրան
Մահվան վայրՎինթերվելլ
ՄականունՃկույթ
ԿոչումՄետաղադրամի վարպետ, Հարենհալլի Լորդ
Մասնագիտությունprocurer?, բյուրոկրատ, մարդասպան և խորհրդական
Դերը կատարել ենԷյդան Գիլեն

Լորդ Փեթիր Բեյլիշ (մականունը՝ Ճկույթ) գեղարվեստական կերպար է, որը հանդես է գալիս ամերիկացի գրող Ջորջ Մարտինի «Սառույցի և Կրակի Երգ» ֆենտեզի վեպում։ Հանդիսանում է «Գահերի Խաղը» հեռուստասերիալի գլխավոր հերոսներից մեկը[1]: Նա հայտնվում է «Գահերի խաղը» (1996), «Արքաների պատերազմը» (1998), «Թրերի մրրիկ» (2000), «Անգղների խրախճանք» (2005) և «Ձմռան քամիները» գրքերում[2]:

Ծագումնաբանություն, մականուն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հեռուստասերիալի սկզբում Լորդ Փոթիր Բեյլիշը մետաղադրամի վարպետ էր Ռոբերտ Բորաթեոնի արքունիքում, սակայն հետագայում նա դառնում է Հարենհոլլի լորդ։ «Ճկույթ» մականունը իրեն տվել է Քեյթլին Ստարկի եղբայրը՝ Էդմուր Թալլին, նրա ցածրահասակ լինելու պատճառով[3]։

Դերը սյուժեում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Երիտասարդ ժամանակ նա դաստիարակվում էր Ռիվերանում և այնտեղ սիրահարվում է Քեյթլին Ստարկին, որի մասին իմանում է Բրանդոն Ստարկը՝ Էդդարդ Ստարկի եղբայրը։ Բեյլիշը վերջինիս հրավիրում է մենամարտի, սակայն պարտվում է և ապաքինվելուց հետո հեռանում է Ռիվերանից։ Ռոբերտ Բարաթեոնի թագավոր դառնալուց հետո նա աշխատանք է ստանում մաքսատանը, իսկ որոշ ժամանակ անց արդեն դառնում է մետաղադրամի վարպետ։ Բեյլիշը նպաստել է Ստարկերի և Լանիսթերների տների միջև կռվի առաջացմանը։ Խաբեց և դավաճանեց Էդդարդ Ստարկին։ Կազմակերպեց Սանսա Ստարկի փախուստը Թագավորական նստավայրից։ Ամուսնանացավ Լիզա Արենի հետ, որից հետո նետեց նրան լուսնային պատուհանից։ Թիրելների հետ բանակցություններում հաջողության հասնելու պատճառով արժանանում է Հարենհոլլի Լորդի կոչմանը[4]:

Անձնավորություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հետազոտողներից մեկը Բեյլիշին անվանել է «Քաղաքական կողմնակալ կոմբիտատոր», մյուսների կարծիքով Բեյլիշն ունի առանձնահատուկ գծեր, որոնք բնորոշ են անձնային խանգարում ունեցող մարդկանց[5]: Ճկույթի կատարած գործերից քիչ չեն այնպիսիք, որոնք ոչ միայն անբարոյական են, այլ նաև քրեական: Բեյլիշը մասնակցել է մի քանի «սառնասիրտ» սպանությունների: Այդ թվում են իր կնոջ՝ Լիզա Արենի նետումը Լուսնային պատուհանից: Ճկույթի զոհերից մեկը նաև Էդարդ Ստարկն էր. Նա ձեռք բերելով Վինթերվելլի լորդի վստահությունն օժանդակում է նրան ձերբակալելուն, ապա նաև սպանությանը[6]: Թիրիոն Լանիսթերը տեղին է ասել, որ Ճկույթի համար խաբելը նույն բանն է ինչ շնչելը[7]: Ըստ «Beyond the Wall…»-ի հեղինակների Բեյլիշը կարողանում է մանիպուլացնել իր ընկերներին և թշնամիներին, տեղափոխելով նրանց, ինչպես շախմատի ֆիգուրաներ, շախմատային մեծ տախտակի վրա[8]: Ըստ այլ աղբյուրների Ճկույթը՝ «Գահերի խաղի» միակ կերպարն է, որին անհրաժեշտ չէ զորք ունենալ Արծվի բույնին տիրանալու համար[9]:

Էկրանավորման մեջ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գահերի Խաղը հեռուստասերիալում Բեյլիշի դերակատարը իռլանդացի դերասան Էյդան Գիլենն էր: Գիլենին ընտրել էր գրքի հեղինակ Ջորջ Մարտինը:

Առաջին եթերաշրջան[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ինչպես գրքում, այնպես էլ հեռուստասերիալում Բեյլիշը հայտնվում է Փոքր Խորհրդի արտահերթ նիստի ժամանակ:

Երկրորդ եթերաշրջան[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Երկորորդ եթերաշրջանում նա հայտնվում է Ռենլի Բարաթեոնի ճամբարում Քեյթլին Ստարկի հետ, որտեղ ականատես է լինում Ռենլիի սպանությանը: Նա խոսելով Լորես Թիրելի հետ ասում է նրան, որպեսզի նա հեռանա ճամբարից: Բեյլիշը նաև խոսում է Մերգերի Թիրելի հետ, հարցնելով նրան, թե արդյոք նա ցանկանում է թագուհի դառնալ:

Երրորդ եթերաշրջան[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Երրորդ եթերաշրջանում մանրամասնորեն ցուցադրված է, թե ինչպես է Բեյլիշիշը իմանում Թիրելների ծրագրի մասին: Նա իր մարդկանցից մեկին ուղարկում է Լորես Թիրելի մոտ զինակրի տեսքով, որն էլ իմանում է Լորեսին և Սանսաին ամուսնացնելու Թիրելների ծրագրի մասին:

Չորրորդ եթերաշրջան[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Չորրորդ եթերաշրջանում նա կազմակերպում է Ջոֆրի Բարաթեոնի և Մերգերի Թիրելի ամուսնությունը, ապա նաև Ջոֆրիի մահն իր իսկ հարսանիքի ժամանակ, օգնում է Սանսա Ստարկին փախչել Թագավորական Նստավայրից, սպանելով նաև Դոնտոս Հոլլարդին:

Հինգերորդ եթերաշրջան[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հինգերորդ եթերաշրջանում նա ուղղեկցում է Սանսային դեպի Վինթերվելլ, որպեսզի նրան ամուսնացնի Ռամսի Բոլթոնի հետ: Ճանապարհին նրանց հանդիպում է Բրիենա Տաարտը, որը Սանսային իր ծառայություններն է առաջարկում, սակայն Բեյլիշը նրան մերժում է ասելով, որ Սանսան օգության կարիք չունի: Վինթերֆելլում նա երկար չի մանում և նամակ ստանալով Սերսի Լանիսթերից վերադառնում է Թագավորական նստավայր: Նա Սերսիին հավատացնում է, որ իր զորքերը պատրաստ են ուղղվել դեպի հյուսիս: Սակայն դրանից հետո նա հանդիպում է Լեդի Օլենա Թիրելի հետ, և ասում որ ինքը նրա համար գայթակղիչ առաջարկություն ունի:

Վեցերորդ եթերաշրջան[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վեցերորդ եթերաշրջանում նա` իր զորքով օգնում է Սանսա Ստարկին և Ջոն Սնոուին գրավել Վինթերվելլը: Վեցերորդ եթերաշրջանի վերջում Սանսա Ստարկին պատմում է իր ծրագրերի մասին (տիրանալ Երկաթյա գահին) և ականատես է լինում Ջոն Սնոուի Հյուսիսի թագավոր ընտրվելուն:

Յոթերորդ եթերաշրջան[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Յոթերորդ եթերաշրջանում նա ցանկանում է իրարից բաժանել Սանսաին և Վինթերվելլ վերադարձած Արյա Ստարկին, արդյունքում Սանսայի հրամանով սպանվում է Արյա Ստարկի կողմից:

Քննադատություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ամերիկացի հրապարակախոս Մետ Սթեգսն իր «Փեթիր Բեյլիշը և ողջամտության դիմակը» (անգլ. Petyr Baelish and The Mask of Sanity) հոդվածում կերպարին բնութագրել է հետևյալ կերպ[10].

Aquote1.png Ընտանեական կապերը, հավատը և հավատարմությունը կարող են շատ մարդկանց փրկել անգթությունից, սակայն Փեթիր Բեյլիշը՝ «Ճկույթ» մականունով սովորական մարդ չէ: Նա անձնային խանգարում ունի, որն իրեն դարձնում է վախեցնող և ճարպիկ Խաղի մասնակից: Առանց սովորական մարդուն բնորոշ էմոցիոնալ ճեղքերի Բեյլիշն պաշտպանված է այն վտանգներից, որոնցից պաշտպանված չեն «Գահերի խաղի» այլ հերոսներ: Նրանք ովքեր փորձում են շրջանցել նրան կատարում են նույն սխալները. Նրանք մտածում են, որ Բեյլիշը գործում է նույն կանոններով:
- Matt Staggs (et al.). Petyr Baelish and The Mask of Sanity // Beyond the Wall: Exploring George R. R. Martin's a Song of Ice and Fire - С. 141-142 (թարգ. անգլ.)
Aquote2.png


Չնայած, որ անսկզբունքայնությունն ու դաժանությունը Սառույցի և Կրակի Երգ-ում բնորոշ է շատերին, հոդվածի հեղինակն ուշադրություն է դարձնում Բեյլիշի հանցագործությունների հատուկ բնույթին: Ի տարբերություն գրքի այլ հերոսների՝ Բեյլիշը թշնամիների սպանում է միայն իր շահի համար:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «Excerpt from the Winds of Winter - George R.R. Martin»։ georgerrmartin.com 
  2. THE CITADEL THE ARCHIVE OF 'A SONG OF ICE AND FIRE' LORE SO SPAKE MARTIN
  3. По мнению М. Стэггса, подобный поступок, как и ухаживание за Кейтилин, объясняется стремлением Бейлиша улучшить свой социальный статус. См.: Matt Staggs. Peter Baelish… — С. 147.
  4. Дмитрий Злотницкий. Играющие в престолы: Великие дома Вестероса (Мир фантастики, № 13 (сентябрь 2004)
  5. Matt Staggs. Petyr Baelish… — С. 143
  6. Matt Staggs. Petyr Baelish… — С. 143—144
  7. Matt Staggs. Petyr Baelish… — С. 146
  8. Matt Staggs. Petyr Baelish… — С. 147
  9. Remy Verhoeve. Re-Reading… — С. 114
  10. Matt Staggs. Petyr Baelish… — С. 141—142