Սրինգ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տես՝ Սրինգ (այլ կիրառումներ)
Սրինգ
Տեսակ Slavic musical instruments
Որակավորում Sets of end-blown flutes or panpipes

Սրինգ, երկայնական-ֆլեյտային տիպի նվագարանների ընդհանուր անվանումը, հոմանիշ է հունական սիրինգսին (σύριγξ)։ Ըստ Հրաչյա Աճառյանի «Հայերեն արմատական բառարան»-ի՝ երկուսն էլ պիտի որ փոխառություն լինեն «փռյուգականից»։

Հին Հունաստանում սիրինգս անվանել են ոչ միայն հովվական միափող նվագարանը, այլև բազմափող «Պանի ֆլեյտան» («Իլիական», X, 13)։ Հայերենում «սրինգ» բառը լայնորեն գործածված է դեռևս Աստվածաշնչի թարգմանություններում։ Կոմիտասն այդ անվանումը մասնավորեցրել է ժողովրդական բլուլ գործիքին։ Առաջին գրավոր վկայությունները հանդիպում են 5-րդ դարի պատմիչների աշխատություններում: Կոմիտասի կարծիքով սրինգը հայ ժողովրդի ազգային նվագարան է, ինքն էլ փայլուն տիրապետել է այդ նվագարանին: 20-րդ դարում մոռացության վտանգից խուսափելու համար՝ Հայաստանի մի շարք ուսումնական հաստատություններում բացվեցին սրինգի դասարաններ:

Սրինգը սնամեջ փող է՝ երկու կողմից բաց: Պատրաստվում է ոսկրից, եղեգից, փայտից, մետաղից, տարբեր պլաստիկ խողովակներից: Ժամանակակից սրինգն ունի ութ ձայնանցք երեսի մասում և մեկը՝ հակառակ կողմից: Նվագում են թեք դիրքով (ըստ կատարողի հարմարության՝ աջակողմյան և ձախակողմյան): Առավելապես մենակատարային նվագարան է, թեև կարող է օգտագործվել նաև անսամբլներում: Սրինգով կատարվում են հովվական մեղեդիներ, երգեր և պարեղանակներ: Լեգատո, ճոխ զարդանախշեր, մասնատված, մանրացված զարդահնչյուններ, հնչյունային սահուն և թռիչքային ելևէջներ՝ այս բոլորը չափազանց բնորոշ են սրնգաբլուլային երաժշտությունը:

Շվի և սրինգ նվագարանները գյուղական-հովվական միջավայրից տարածվեցին դեպի քաղաքի միջավայր՝ երաժշտական դպրոցից մինչև կոնսերվատորիա:

Մեծ վարպետ, վաստակավոր արտիստ Իլյա Մինասյանը պատրաստեց սաներ, ովքեր շարունակեցին այս նվագարանների կատարելագործման կատարողական վարպետության լավագույն ավանդույթները: Նրան փոխարինելու եկան նոր սերունդ՝ Նորայր Ժամհարյան, Արարատ Պետրոսյան, Սիրակ Թորոսյան, Մնացական Չալիկյան, Լիլիթ Սիմոնյան, Արթուր Գրիգորյան, Լևոն Թևանյան, Կարեն Մանուկյան, Մարգարիտ Ոսկանյան, Աստղիկ Հակոբյան, Հասմիկ Մուրադյան, Սաթենիկ Պողոսյան և ուրիշներ[1]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Հայ ժողովրդական նվագարաններ։ Երևան: «Կոմիտաս»։ 2008։ ISBN 978-99941-853-2-0 
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։ CC-BY-SA-icon-80x15.png