Ստեֆանիա Վիլչինսկա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ստեֆանիա Վիլչինսկա
Stefania Wilczyńska 1927.jpg
Ծնվել էմայիսի 26, 1886(1886-05-26)[1]
ԾննդավայրՎարշավա, Ռուսական կայսրություն[2]
Մահացել էօգոստոսի 6, 1942(1942-08-06)[2] (56 տարեկանում) կամ օգոստոսի 5, 1942(1942-08-05)[1] (56 տարեկանում)
Մահվան վայրՏրեբլինկա, Kosów Lacki, Gmina Kosów Lacki, Sokołów County, Մազովեցի վոյեվոդություն, Լեհաստան
ՔաղաքացիությունԼեհաստան
ԿրթությունԼյեժի համալսարան և Ժնևի համալսարան
Մասնագիտությունուսուցչուհի և գրող
Stefania Wilczyńska Վիքիպահեստում
Հողմասարի վրա կանգնեցված հուշարձանը

Ստեֆանիա (Ստեֆա) Վիլչինսկա (լեհերեն՝ Stefania "Stefa" Wilczyńska, մայիսի 26, 1886(1886-05-26)[1], Վարշավա, Ռուսական կայսրություն[2] - օգոստոսի 6, 1942(1942-08-06)[2] կամ օգոստոսի 5, 1942(1942-08-05)[1], Տրեբլինկա, Kosów Lacki, Gmina Kosów Lacki, Sokołów County, Մազովեցի վոյեվոդություն, Լեհաստան), լեհ կրթական գործիչ, որ զոհ է գնացել Հոլոքոստին

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ստեֆանիան ծնվել է Վարշավայում, հրեական հարուստ ընտանիքում (հայրը տեքստիլ ֆաբրիկայի սեփականատեր էր): Հայրենի քաղաքում Յադվիգա Սիկորսկայի (լեհ.՝ Jadwiga Sikorska) մասնավոր դպրոցն ավարտելուց հետո ուսումը շարունակել է բելգիական Լիեժ քաղաքի համալսարանի բնագիտական ֆակուլտետում, 1906 թվականին բնագիտություն է ուսումնասիրել նաև շվեյցարական Ժնև քաղաքի համալսարանում[3][4]: Այնուհետև վերադարձել է Վարշավա և աշխատանքի անցել հրեական որբանոցում, որոշ ժամանակ անց դարձել դրա տնօրենը: Նրա կյանքում վճռորոշ դեր է խաղացել ծանոթությունը անվանի մանկավարժ Յանուշ Կորչակի հետ: 1909 թվականին Ստեֆանիան աշխատանքի է անցել վերջինիս ղոկավարած հրեական որբանոցում[5][6] Besides looking after the day-to-day operation of the orphanage, she also organized fundraising activities in support of the orphanage.[7]: Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին Կորչակը զորակոչվել է բանակ, և Ստեֆանիան ինքն է ղեկավարել որբանոցը[8]:

Վիլչինսկան 1934 և 1937 թվականներին այցելել է Պաղեստին: Անհրաժեշտ բոլոր կարգադրություններն արվել էին և նախապատրաստական բոլոր աշխատանքներն ավարտվել, որ նացիստների՝ Լեհաստան ներխուժելու դեպքում նա կարողանա լքել Լեհաստանը և ապաստանել ապահով վայրում, սակայն նա հրաժարվել է օգտվել ընձեռված հնարավորությունից և որբանոցի անձնակազմի ու երեխաների հետ տեղափոխվել է Վարշավայի գետտո: 1942 թվականի օգոստոսին, Kinder Aktion ծրագրով, հրեական որբանոցների բոլոր երեխաներին ուղարկել են Տրեբլինկայի համակենտրոնացման ճամբարի գազախցիկներ[9]: Վիլչինսկային ևս մեկ հնարավորություն է տրվել խուսափելու անխուսափելի տառապալից վախճանից, սակայն նա այս անգամ էլ է հրաժարվել՝ գերադասելով այդ ահավոր օրերին ու ժամերին չլքել որբերին, մնալ նրանց հետ և կիսել նրանց դառնադառը ճակատագիրը[5][6]:

Այն վայրում, որտեղ մի ժամանակ եղել է հրեական որբանոցը, ներկայումս հուշատախտակ է փակցված ի հիշատակ Ստեֆանիա Վելչինսկայի[10]: Վարշավայի հրեական գերեզմանատանը պատրաստվել է Ստեֆանիայի խորհրդանշական շիրիմը նրա ծնողների գերեզմանների կողքին[11]: Երուսաղեմի մերձակայքում՝ Հողմասարի վրա հուշարձան է կանգնեցվել ի պատիվ Ստեֆանիա Վիլչինսկայի և Յանուշ Կորչակի:

1947 թվականին Ս. Վիլչինսկան հետմահու պարգևատրվել է Լեհաստանի «Վաստակի խաչ» արծաթե շքանշանով[12]:

2004 թվականին Վարշավայում լույս է ընծայվել ողբերգաբար զոհված մանկավարժի «Խոսք՝ ուղղված երեխաներին ու մանկավարժներին» գիրքը[13]:

2013 թվականի մայիսին մի խումբ լեհ հասարակական գործիչներ հանդես են եկել դիմումով՝ առաջարկելով Լեհաստանի հրեաների թանգարանի հարևանությամբ գտնվող ծառուղին կոչել Ստեֆանիա Վիլչինսկայի անունով[14]:

2015 թվականին Լեհաստանում մի շարք գրքեր են հրատարակվել՝ նվիրված Ստեֆանիա Վիլչինսկայի կյանքի պատմությանը[15]:

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հոդվածներ

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 http://www.fembio.org/biographie.php/frau/frauendatenbank?fem_id=28819
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #118858831 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  3. Лифтон Б.-Дж. Гл. 8: Решение // Король детей: Жизнь и смерть Януша Корчака = Lifton B.-J. The king of children: The Life and Death of Janusz Korczak / пер. с англ. И. Гуровой и В. Генкина. — М.: Текст, 2004. — 400 с. — ISBN 5-7516-0479-2
  4. Ковалевич П. (2011-08-08)։ «Корчак и его дети»։ Jewish.ru։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2016-01-25-ին։ Վերցված է 2016-01-06 
  5. 5,0 5,1 «Stefania Wilczynska»։ Spots of Light: Women in the Holocaust։ The World Holocaust Remembrance Center 
  6. 6,0 6,1 Webb Chris (2014)։ The Treblinka Death Camp: History, Biographies, Remembrance։ էջ 302։ ISBN 3838265467 
  7. «Ms. Stefania — Janusz Korczak’s Closest Associate»։ Jewish Historical Institute 
  8. «In the Shadow of Janusz Korczak — The Story of Stefania Wilczynska»։ The Melton Journal: 8,15։ Spring 1990 
  9. Лифтон Б.-Дж. Гл. 37: Последний марш. Шестое августа 1942 // Король детей: Жизнь и смерть Януша Корчака = Lifton B.-J. The king of children: The Life and Death of Janusz Korczak / пер. с англ. И. Гуровой и В. Генкина. — М.: Текст, 2004. — 400 с. — ISBN 5-7516-0479-2
  10. Winstone Martin (2010)։ The Holocaust Sites of Europe: An Historical Guide։ էջ 190։ ISBN 0857730282 
  11. «Wyniki wyszukiwania» (լեհերեն)։ Վերցված է 2016-01-06 
  12. «M.P. 1947 nr 103 poz. 685» (լեհերեն)։ ISAP. Kancelaria Sejmu RP։ Վերցված է 2016-01-06 
  13. Wilczyńska St. Słowo do dzieci i wychowawców = Слово детям и педагогам / Stefania Wilczyńska ; wybór i oprac. B. Puszkin, M. Ciesielska. — Warszawa: Ośrodek Dokumentacji i Badań Korczakianum; Muzeum Historyczne m.st. Warszawy, 2004. — 262 p. — (Z Kręgu Korczaka. Tematy, Ludzie, Dokumenty). — ISBN 9788388477157
  14. «Czy Warszawa uhonoruje Stefanię Wilczyńską?» (լեհերեն)։ Izrael.org.il։ 2013-05։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2016-01-09-ին։ Վերցված է 2016-01-09 
  15. Бурек Я. (2015-03-23)։ «Вышла в свет книга о Стефании Вильчинской»։ Виртуальный Штетл։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2016-03-05-ին։ Վերցված է 2016-01-09 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]