Սարգիս Թորոսյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Սարգիս Թորոսյան
Sarkis Torossian as commander of Arab forces in Damascus during World War I.jpg
Ծնվել է 1891[1]
Ծննդավայր Q1012921?
Մահացել է օգոստոսի 17, 1954({{padleft:1954|4|0}}-{{padleft:8|2|0}}-{{padleft:17|2|0}})
Մահվան վայր Բրոքս շրջան
Քաղաքացիություն ԱՄՆ
Ազգություն հայ
Մասնագիտություն սպա[2], հեղինակ[2] և դեղագործ[2]

Սարգիս Թորոսյան, (1891, Էվերեկ, Թուրքիա - օգոստոսի 17, 1954, Փենսիլվանիա, ԱՄՆ), Օսմանյան կայսերական զորքերի հայազգի հրետանավոր, կապիտան։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սարգիս Թորոսյանը ծնվել է 1891 թվականին Թուրքիայի Էվերեկ քաղաքում։ Ավարտել է տեղի հայկական թեմական դպրոցը։ Այնուհետև ընդունվել է Ադրիանապոլսի Պետական Քոլեջը։

1914 թվականին Սարգիսը ստանում է հրետանային լեյտենանտի կոչում և գործուղվում Գերմանիա։ Թուրքիայի՝ պատերազմի մեջ մտնելուց առաջ Թորոսյանը նշանակվում է Էրթուղրուլ ֆորտի հրամանատար, որը պաշտպանում էր Դարդանելի մուտքը։ Կապիտան Սարգիս Թորոսյանն առաջինն էր, ով 1915 թվականի սկզբին ոչնչացրեց բրիտանական ռազմանավը Դարդանելի ճակատամարտում։ [3][4][5] 1915 թվականին, երբ սկսվեց կայսրության հայ բնակչության տեղահանությունն ու կոտորածը, Սարգիս Թորոսյանի ծնողներն ու քույրը ևս տեղահանվեցին։ Թորոսյանը փորձում է իր ընտանիքի փրկության համար միջնորդություն հայցել թուրք բարձրաստիճան զինվորականներից, սակայն, փոխարենը վերջիններս Թորոսյանին սպանելու փորձ են կատարում։ Երիտթուրքերի կատարած եղերական գործողությունները և ծնողների սպանությունը ստիպում են Թորոսյանին միանալ արաբներին, որոնք Նուրի Յուսուֆի ղեկավարությամբ գործում էին Դաշնակիցների հովանու ներքո [4][5][6]։ Իր խիզախության, ղեկավարելու բացառիկ ունակության և հմուտ հրամանատարության համար Թորոսյանն Անգլիայի ու Ֆրանսիայի կողմից արժանացել է բարձր պարգևների։ Թորոսյանն արժանացել է նաև Օսմանյան կայսրության և Գերմանիայի, Ավստրիայի, Բուլղարիայի ռազմական պարգևներին։ Թորոսյանը մասնակցել է քեմալականների դեմ կազմակերպված տեղական ինքնապաշտպանական մարտերին, որի անհաջող ավարտից հետո տեղափոխվում է ԱՄՆ՝ Փենսիլվանիա[7]։

1929 թվականին Բոստոնում Սարգիս Թորոսյանը հրատարակում է «Դարդանելից Պաղեստին» գիրքը, որը ընդարձակ տեղեկություններ է տալիս Առաջին համաշխարհային պատերազմի ընթացքում Օսմանյան կայսրության ռազմական անցուդարձի, ինրպես նաև Հայոց Ցեղասպանության մասին։[8][9][10]։

1rightarrow.png  Տե՛ս նաև Դարդանելից Պաղեստին 

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Record #1047853078 // Gemeinsame Normdatei Ստուգված է հոկտեմբերի 15-ին 2015:
  2. 2,0 2,1 2,2 Record #1047853078 // Gemeinsame Normdatei Ստուգված է մարտի 7-ին 2015:
  3. Torossian, Sarkis (1947). From Dardanelles to Palestine: a true story of five battle fronts of Turkey and her allies and a harem romance (Personal Memoirs). Boston: Meador Pub. Co.. էջեր 219. 
  4. 4,0 4,1 «Sarkis Torossian: an Armenian hero of Dardanelle»։ Armenian Genocide Museum։ Վերցված է 2013 թ․ հունվարի 2 
  5. 5,0 5,1 Aktar, Ayhan (2012) (turkish). Yüzbaşı Sarkis Torosyan – Çanakkale’den Filistin Cephesi’ne. Istanbul: İletişim Yayınları. http://www.ayhanaktar.com/yuzbasi-sarkis-torosyan-canakkaleden-filistin-cephesine.html։ Վերցված է 2013 թ․ հունվարի 2. 
  6. «Sarkis Torosian»։ Findagrave։ Վերցված է 2013 թ․ հունվարի 2 
  7. Նյութեր Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտից
  8. Robert Fisk: The Armenian hero whom Turkey would prefer to forget. The Independent. Retrieved 12 May 2013.
  9. «Sarkis Torossian Debate»։ Taner Akcam։ Վերցված է 2013 թ․ մայիսի 5 
  10. «O kitapta sadece dedemin savaşta yaşadıkları var»։ Radikal։ 1/6/2013։ Վերցված է 2013 թ․ մայիսի 5