Սարգիս Թորոսյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Սարգիս Թորոսյան
Sarkis Torossian as commander of Arab forces in Damascus during World War I.jpg
Ծնվել է 1891[1]
Ծննդավայր Դևելի, Կայսերի, Թուրքիա
Մահացել է օգոստոսի 17, 1954({{padleft:1954|4|0}}-{{padleft:8|2|0}}-{{padleft:17|2|0}})
Մահվան վայր Բրոքս շրջան, Նյու Յորք, Նյու Յորք, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ
Քաղաքացիություն Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ
Ազգություն հայ և ամերիկահայ
Մասնագիտություն սպա, հեղինակ և դեղագործ

Սարգիս Թորոսյան, (1891, Էվերեկ, Թուրքիա - օգոստոսի 17, 1954, Փենսիլվանիա, ԱՄՆ), Օսմանյան կայսերական զորքերի հայազգի հրետանավոր, կապիտան։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սարգիս Թորոսյանը ծնվել է 1891 թվականին Թուրքիայի Էվերեկ քաղաքում։ Ավարտել է տեղի հայկական թեմական դպրոցը։ Այնուհետև ընդունվել է Ադրիանապոլսի Պետական Քոլեջը։

1914 թվականին Սարգիսը ստանում է հրետանային լեյտենանտի կոչում և գործուղվում Գերմանիա։ Թուրքիայի՝ պատերազմի մեջ մտնելուց առաջ Թորոսյանը նշանակվում է Էրթուղրուլ ֆորտի հրամանատար, որը պաշտպանում էր Դարդանելի մուտքը։ Կապիտան Սարգիս Թորոսյանն առաջինն էր, ով 1915 թվականի սկզբին ոչնչացրեց բրիտանական ռազմանավը Դարդանելի ճակատամարտում։[2][3][4] 1915 թվականին, երբ սկսվեց կայսրության հայ բնակչության տեղահանությունն ու կոտորածը, Սարգիս Թորոսյանի ծնողներն ու քույրը ևս տեղահանվեցին։ Թորոսյանը փորձում է իր ընտանիքի փրկության համար միջնորդություն հայցել թուրք բարձրաստիճան զինվորականներից, սակայն, փոխարենը վերջիններս Թորոսյանին սպանելու փորձ են կատարում։ Երիտթուրքերի կատարած եղերական գործողությունները և ծնողների սպանությունը ստիպում են Թորոսյանին միանալ արաբներին, որոնք Նուրի Յուսուֆի ղեկավարությամբ գործում էին Դաշնակիցների հովանու ներքո[3][4][5]։ Իր խիզախության, ղեկավարելու բացառիկ ունակության և հմուտ հրամանատարության համար Թորոսյանն Անգլիայի ու Ֆրանսիայի կողմից արժանացել է բարձր պարգևների։ Թորոսյանն արժանացել է նաև Օսմանյան կայսրության և Գերմանիայի, Ավստրիայի, Բուլղարիայի ռազմական պարգևներին։ Թորոսյանը մասնակցել է քեմալականների դեմ կազմակերպված տեղական ինքնապաշտպանական մարտերին, որի անհաջող ավարտից հետո տեղափոխվում է ԱՄՆ՝ Փենսիլվանիա[6]։

1929 թվականին Բոստոնում Սարգիս Թորոսյանը հրատարակում է «Դարդանելից Պաղեստին» գիրքը, որը ընդարձակ տեղեկություններ է տալիս Առաջին համաշխարհային պատերազմի ընթացքում Օսմանյան կայսրության ռազմական անցուդարձի, ինչպես նաև Հայոց Ցեղասպանության մասին։[7][8][9]։

1rightarrow.png  Տե՛ս նաև Դարդանելից Պաղեստին 

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #1047853078 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  2. Torossian, Sarkis (1947). From Dardanelles to Palestine: a true story of five battle fronts of Turkey and her allies and a harem romance (Personal Memoirs). Boston: Meador Pub. Co.. էջեր 219. 
  3. 3,0 3,1 «Sarkis Torossian: an Armenian hero of Dardanelle»։ Armenian Genocide Museum։ Վերցված է 2013 թ․ հունվարի 2 
  4. 4,0 4,1 Aktar, Ayhan (2012) (turkish). Yüzbaşı Sarkis Torosyan – Çanakkale’den Filistin Cephesi’ne. Istanbul: İletişim Yayınları. http://www.ayhanaktar.com/yuzbasi-sarkis-torosyan-canakkaleden-filistin-cephesine.html։ Վերցված է 2013 թ․ հունվարի 2. 
  5. «Sarkis Torosian»։ Findagrave։ Վերցված է 2013 թ․ հունվարի 2 
  6. Նյութեր Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտից
  7. Robert Fisk: The Armenian hero whom Turkey would prefer to forget. The Independent. Retrieved 12 May 2013.
  8. «Sarkis Torossian Debate»։ Taner Akcam։ Վերցված է 2013 թ․ մայիսի 5 
  9. «O kitapta sadece dedemin savaşta yaşadıkları var»։ Radikal։ 1/6/2013։ Վերցված է 2013 թ․ մայիսի 5