Ռիմա Խաչատրյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ռիմա Խաչատրյան
Դիմանկար
Ծնվել էապրիլի 3, 1938(1938-04-03)
ԾննդավայրԵրևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ
Մահացել էապրիլի 10, 2020(2020-04-10) (82 տարեկան)
Մահվան վայրԵրևան, Հայաստան
ՔաղաքացիությունFlag of Armenia.svg Հայաստան, Flag of Armenia.svg Հայկական ԽՍՀ և Flag of the Soviet Union.svg ԽՍՀՄ
Ազգությունհայ
ԿրթությունՀայկական պետական մանկավարժական համալսարան
Մասնագիտությունուսուցչուհի

Ռիմա Մխիթարի Խաչատրյան (ապրիլի 3, 1938 - ապրիլի 10, 2020Հայաստանի Հանրապետության վաստակավոր մանկավարժ[1], բժշկական քոլեջների ուսանողների համար նախատեսված դասագրքերի հեղինակ[2][3][4], միջնակարգ բժշկական կրթության կազմակերպիչ, արհմիութենական գործիչ:

Կենսագրությունը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է 1938 թվականի ապրիլի 3-ին Երևանում՝ Վանից (մայրը) և Ալաշկերտից (հայրը) գաղթածների ընտանիքում։ Ծնողները ծանոթացել էին Ալեքսանդրապոլի ամերիկյան որբանոցում:

Մայրական պապը՝ Վանի վիլայեթի Հայոց Ձորի գավառի Անգղ գյուղի քահանա, միաժամանակ, տեղի ուսումնարանի տեսուչ Տեր Գևորգը, Եղեռնից մազապուրծ՝ գաղթել է Միացյալ Նահանգներ, ուր 1924 թվականին զոհվել է ավտովթարից։

1961-1965 թվականներին աշխատել է ՀԽՍՀ գյուղատնտեսական մթերքների արտադրության և մթերումների մինիստրությունում որպես տեխնիկ-նորմավորող։

1965-2020 թվականներին աշխատել է Երևանի հենակետային բժշկական քոլեջում[5] (նախկինում՝ Երևանի N1 բազային բժշկական ուսումնարան)։

Կյանքի ընթացքում այցելել է 38 պետություն և 52 քաղաք։

Ամուսնացած էր, ունի երկու զավակ: Կյանքից հեռացել է 2020 թվականի ապրիլի 10-ին:[6]

Կրթությունը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Միջնակարգ կրթությունը ստացել է մայրաքաղաքի Ստեփան Շահումյանի անվան թիվ 1 միջնակարգ դպրոցում։

1955 թվականին ընդունվել և 1960 թվականին ավարտել է Երևանի Խ. Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական ինստիտուտի բիոքիմիական ֆակուլտետը՝ ստանալով կենսաբանության, քիմիայի և գյուղատնտեսության hիմունքների դասատուի որակավորում։[7]

1965 թվականին էքստեռնով ավարտել է Հայկական պետական գյուղատնտեսական ինստիտուտը, 1969 թվականին՝ Երևանի Կարլ Մարքսի անվան պոլիտեխնիկական ինստիտուտին կից միջնակարգ մասնագիտական կրթության դասատուների որակի բարձրացման ֆակուլտետը «Քիմիա» մասնագիտությամբ։

2013 թվականին մասնակցել է ՀՀ կրթության և գիտության նախարարության մասնագիտական կրթության և ուսուցման զարգացման ազգային կենտրոնի կողմից կազմակերպված՝ «Արդյունքի ձևավորմանը միտված ուսումնական ծրագրերով ուսումնառության կազմակերպում և իրականացում» թեմայով վերապատրաստման դասընթացներին։

Մանկավարժական գործունեությունը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1965-2020 թվականներին՝ անալիտիկ, անօրգանական, օրգանական և դեղագործական քիմիա առարկաներ է դասավանդել Երևանի հենակետային բժշկական քոլեջում։

1970-1996 թվականներին՝ գործուն մասնակցություն է ունեցել բժշկական ուսումնարանների հանրապետական ցանցի ընդլայնմանը։  

1987 թվականին մանկավարժության ոլորտում Համամիութենական սոցիալիստական մրցության արդյունքներով արձանագրած բացառիկ նվաճումների համար արժանացել է ԽՄԿԿ կենտկոմի, ԽՍՀՄ մինիստրների խորհրդի, ՀԱՄԿԽ-ի ու ՀամԼԿԵՄ Կենտկոմի պատվոգրի։

2002-2013 թվականներին եղել է Երևանի հենակետային բժշկական քոլեջի դեղագործության ամբիոնի վարիչը:

2002 թվականին բժշկական միջնակարգ կրթության ոլորտում ներդրած մեծագույն ավանդի, բազմամյա ծառայության և աշխատանքային գնահատելի հաջողությունների համար պարգևատրվել է ՀՀ առողջապահության նախարարության պատվոգրով:

2007-2009 թվականներին հեղինակել է բժշկական քոլեջների ուսանողների համար նախատեսված «Անօրգանական քիմիա» (երկհատորյա) և «Անալիտիկ քիմիա» դասագրքերը:

2013 թվականին Ռիմա Խաչատրյանի ղեկավարությամբ մշակվել և բժշկական քոլեջներում ներդրվել է «Դեղագործություն» մասնագիտության նոր՝ արդյունքի ձևավորմանը միտված կրթական ծրագիրը։

Արհմիութենական գործունեությունը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1969 թվականին ընտրվել է Երևանի N1 բազային բժշկական ուսումնարանի արհմիության նախագահ, որն ուներ շուրջ 5000 անդամ: 2001 թվականին ՀՀ օրենսդրությամբ սահմանված կարգով արհկոմը վերակազմավորվել է Երևանի հենակետային բժշկական քոլեջի արհեստակցական կազմակերպության, որն էլ Ռիմա Խաչատրյանը ղեկավարում էր մինչև իր կյանքի վերջը:

1981-1989 թվականներին եղել է բուժաշխատողների արհմիության Մյասնիկյանի շրջանային կոմիտեի փոխնախագահը:

1984-1986 թվականներին՝ բուժաշխատողների արհմիության Մյասնիկյանի շրջանային կոմիտեի նախագահ։  

1980-2020 թվականներին՝ Հայաստանի բուժաշխատողների արհմիության հանրապետական կոմիտեի, ապա Առողջապահության աշխատողների արհեստակցական կազմակերպությունների ճյուղային հանրապետական միության խորհրդի անդամ:

1987 թվականին պարգևատրվել է ԽՍՀՄ արհմիությունների համամիութենական խորհրդի  պատվոգրով։  

1996 թվականին ընդունված «Բնակչության բժշկական օգնության և սպասարկման մասին» ՀՀ օրենքում[8] Ռ.Խաչատրյանի ակտիվ դերակատարմամբ առաջին անգամ արծարծվեցին միջին բուժանձնակազմի աշխատանքային ծանրաբեռնվածության գնահատման ու աշխատանքի արդար վարձատրության ապահովման հիմնահարցերը։

2008 թվականին պարգևատրվել է Հայաստանի արհմիությունների կոնֆեդերացիայի պատվոգրով։

Պարգևներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանը ՀՀ վաստակավոր մանկավարժի կրծքանշան է հանձնում Ռիմա Խաչատրյանին
ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանը «Անանիա Շիրակացու» մեդալ է հանձնում Ռիմա Խաչատրյանին
  • Հայաստանի Հանրապետության վաստակավոր մանկավարժի պատվավոր կոչում (ՀՀ Նախագահի հրամանագիր N ՆՀ-388-Ա, 17.05.2017թ.)[9]
  • «Անանիա Շիրակացու» մեդալ (ՀՀ Նախագահի հրամանագիր N ՆՀ-123-Ա, 26.05.2009թ.) [10]
  • Հայաստանի Հանրապետության Վարչապետի հուշամեդալ (ՀՀ վարչապետի որոշում, N 291-Ա, 27.03.2018թ.)
  • ՀՀ կրթության և գիտության նախարարության հուշամեդալ (ՀՀ կրթության և գիտության նախարարի հրաման N503-Ա, 26.09.2005թ.)
  • «Աշխատանքի վետերան» մեդալ (Հայկական ԽՍՀ Գերագույն Խորհրդի նախագահության հրամանագիր N 1378, 22.03.1984թ.)
  • Արհմիությունների համընդհանուր կոնֆեդերացիայի[11] հուշամեդալ (Արհմիությունների համընդհանուր կոնֆեդերացիայի գործադիր կոմիտեի որոշում N 10-14, 21.06.2017թ.)

Հիշատակ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2020 թվականին իսպանացի նկարիչ, իսպանական արքունիքի անդամների դիմանկարներով հայտնի Ռիկարդո Սանցը (Ricardo Sanz) ստեղծեց «Ռիմա Խաչատրյանի դիմանկարը» կտավը։  

2020 թվականին քանդակագործ Դավիթ Մինասյանը քանդակեց «Ամպերից նայող կինը» հուշակոթողը (մարմար): Այն տեղադրված է Երևանում, Ռիմա Խաչատրյանի շիրիմին։  

2012 թվականին վրացի ժամանակակից սրբանկարիչ Զուրաբ Մոդեբաձեն[12][13] ստեղծեց «Հիսուսի և Աստվածամոր սրբապատկերով» Ռիմա Խաչատրյանի դիմանկարը (տեմպերա):

1982 թվականին խորհրդահայ հայտնի լուսանկարիչ Արմենակ Հովհաննիսյանն իր ֆոտոատելյեում ստեղծեց Ռիմա Խաչատրյանի ամենաբնական լուսանկարը, որը հետագայում զետեղվեց նրա «Չպատմված պատմություն» գրքի շապիկին։[14]

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Անվանական կրթաթոշակ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2020 թվականին Մասնագիտական վերապատրաստման և կատարելագործման ինստիտուտում[15] սահմանվել է «Ռիմա Խաչատրյան» անվանական կրթաթոշակ[16]: Այն հնարավորություն կտա մասնագետ կադրերին մասնակցել ժամանակակից կրթական չափորոշիչներին համապատասխանող վերապատրաստման դասընթացների և շարունակական կրթության ու ինքնազարգացման միջոցով հարմարվել աշխատաշուկայի արագ փոփոխվող պահանջներին։

Դասագրքեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • «Անօրգանական քիմիա» մաս I, ուսումնական ձեռնարկ բժշկական քոլեջների համար, «Լաքի փրինթ» հրատարակչություն, Երևան 2007, 136 էջ, ISBN 978-99941-71-19-4
  • «Անօրգանական քիմիա» մաս II, ուսումնական ձեռնարկ բժշկական քոլեջների համար, «Լաքի փրինթ» հրատարակչություն, Երևան 2007, 196 էջ, ISBN 978-99941-71-19-4
  • «Անալիտիկ քիմիա», ուսումնական ձեռնարկ բժշկական քոլեջների համար, «Լեգալ պլյուս» հրատարակչություն, Երևան 2009, 116 էջ, ISBN 978-9939-815-19-0

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ռիմա Խաչատրյան, Չպատմված պատմություն, Երևան, Newmag 2020, 168 էջ, ISBN 978-9939-884-04-2
  • Ռիմա Խաչատրյան, Մյունխեն. վերջին կայարան, Երևան, Newmag 2021, 168էջ, ISBN 978-9939-884-12-7
  • Արմենակ Մուրադյան, 85 տարիների բարձունքում, Երևան, Lucky Print, 2005, էջ 62-65, ISBN 99941-954-6-8

Հոդվածներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • «Անաչառ «դատավարություն» ի պետս մարդու էկոլոգիական դաստիարակության», «Քույրական գործ» (ՀՀ ԱՆ Երևանի հենակետային բժշկական քոլեջի պաշտոնաթերթ), թիվ 4 (86), ապրիլ 2008, էջ 5-6
  • «Արժևորեցին, դրվատեցին, բարեմաղթեցին», «Քույրական գործ» (ՀՀ ԱՆ Երևանի հենակետային բժշկական քոլեջի պաշտոնաթերթ), թիվ 9 (101), նոյեմբեր 2009, էջ 5-6
  • «...Եվ ի պետս մարդկանց առողջության», «Քույրական գործ» (ՀՀ ԱՆ Երևանի հենակետային բժշկական քոլեջի պաշտոնաթերթ), թիվ 7 (99), սեպտեմբեր 2009, էջ 5-6
  • «ԵՊՀ բժշկական քոլեջի ուսանող լինելը ոչ միայն մեծ պատիվ է, այլև մեծ պատասխանատվություն», «Քույրական գործ» (ՀՀ ԱՆ Երևանի պետական բժշկական քոլեջի պաշտոնաթերթ), թիվ 7 (139), սեպտեմբեր 2013, էջ 5

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «Հանրապետության նախագահի հրամանագրերը - Փաստաթղթեր - Հայաստանի Հանրապետության Նախագահ»։ www.president.am (հայերեն)։ Վերցված է 2021-01-12 
  2. «Կրթաթոշակ - Executive Coaching and Training Institute»։ ecti.am։ Վերցված է 2021-01-12 
  3. «Учебники, не теряющие свою актуальность | NEWS.am Medicine - Все о здоровье и медицине»։ med.news.am։ Վերցված է 2021-01-12 
  4. «Ամենապահանջված դասագրքերն այլևս հասանելի են առցանց»։ Tert.am։ 2020-08-31։ Վերցված է 2021-01-12 
  5. «ԵՐԵՎԱՆԻ ՊԵՏԱԿԱՆ ՀԵՆԱԿԵՏԱՅԻՆ ԲԺՇԿԱԿԱՆ ՔՈԼԵՋ - Best Group»։ www.bestgroup.am (hy-am)։ Վերցված է 2021-01-12 
  6. «Մահացել է Հայաստանի Հանրապետության վաստակավոր մանկավարժ Ռիմա Խաչատրյանը»։ news.am (հայերեն)։ Վերցված է 2020-04-18 
  7. «Մահացել է Հայաստանի Հանրապետության վաստակավոր մանկավարժ Ռիմա Խաչատրյանը»։ www.tert.am (հայերեն)։ Վերցված է 2020-04-18 
  8. «DocumentView»։ www.arlis.am։ Վերցված է 2021-01-12 
  9. «Հանրապետության նախագահի հրամանագրերը - Փաստաթղթեր - Հայաստանի Հանրապետության Նախագահ»։ www.president.am (հայերեն)։ Վերցված է 2021-01-12 
  10. «Հանրապետության նախագահի հրամանագրերը - Փաստաթղթեր - Հայաստանի Հանրապետության Նախագահ»։ www.president.am (հայերեն)։ Վերցված է 2021-01-13 
  11. «Всеобщая конфедерация профсоюзов»։ vkp.ru։ Վերցված է 2021-01-12 
  12. diomedes2 (2015-05-05)։ «Грузинский иконописец Зураб Модебадзе.»։ diomedes2։ Վերցված է 2021-01-12 
  13. «ИНТЕРВЬЮ С ЦЕРКОВЫМ ХУДОЖНИКОМ ЗУРАБОМ МОДЕБАДЗЕ»։ Московская Иконопись (ռուսերեն)։ Վերցված է 2021-01-12 
  14. «Լույս է տեսել ՀՀ վաստակավոր մանկավարժ Ռիմա Խաչատրյանի հուշերի առաջին գիրքը»։ aysor.am։ 2020-07-17։ Վերցված է 2021-01-12 
  15. «Executive Coaching and Training Institute»։ ecti.am։ Վերցված է 2021-01-12 
  16. «Կրթաթոշակ - Executive Coaching and Training Institute»։ ecti.am։ Վերցված է 2021-01-12