Ռեմզիե Հիսար

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ռեմզիե Հիսար
թուրք.՝ Remziye Hisar
Ծնվել է1902
Սկոպիե, Օսմանյան կայսրություն
Մահացել էհունիսի 13, 1992(1992-06-13)
Ստամբուլ, Թուրքիա
ՔաղաքացիությունFlag of Turkey.svg Թուրքիա
Մասնագիտությունքիմիկոս
Հաստատություն(ներ)Ստամբուլի համալսարան և Ստամբուլի տեխնիկական համալսարան
Ալմա մատերՍտամբուլի համալսարան և Փարիզի համալսարան
Տիրապետում է լեզուներինթուրքերեն
Ամուսին(ներ)Reşit Süreyya Gürsey?
Երեխա(ներ)Feza Gürsey?

Ռեմզիե Հիսար (թուրք.՝ Remziye Hisar; 1902, Սկոպիե, Օսմանյան կայսրություն - հունիսի 13, 1992(1992-06-13), Ստամբուլ, Թուրքիա), թուրք գիտնական, քիմիկոս։ Առաջին թրքուհին է, ով ստացել է Սորբոնի համալսարանի դիպլոմ։ Թուրքական տարբեր համալսարաններում զբաղեցրել է պատասխանատու մի շարք պաշտոններ և հրապարակել մի շարք հոդվածներ։ Ռեմզիե Հիսարը համարվում է ժամանակակից Թուրքիայի առաջին կին գիտնականներից մեկը։ Հիմնական ուսումնասիրությունները եղել են մետաֆոսֆատների ոլորտում։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է 1902 թվականին Սկոպյեյում քաղաքացիական ծառայող Սալիհ Հյուլուսիի և Այշե Ռեֆիի ընտանիքում[1][2]։ Մեկ տարի անց` 1909 թվականին վերադարձել է Ստամբուլ[3]։

Միջնակարգ կրթությունը ստացել է Ստամբուլ մի շարք դպրոցներում։ 5 տարի սովորել է Ֆաթիհի դպրոց- ինտերնատում։ Ռեմզիեն ավարտել է Ստամբուլի համալսարանի (նախկինում «Դարյուլ-Ֆյունունե») քիմիայի ֆակուլտետը։ Համալսարանը գերազանցությամբ ավարտել է 1919 թվականի հուլիսի 15-ին[3]։

Բաքվից վերադառնալով Ստամբուլ՝ նշանակվել է Էրենքյոյի աղջիկների դպրոցի տեսուչ։ Ռեմզիեն չի սիրել իր պաշտոնը, քանի որ հետաքրքրվել է միայն քիմիայով։ Նրա դիմումը՝ սովորելու Փարիզում, սկզբում մերժվել է։ Դրանից հետո դիմել է Զոնգուլդաքի լեռնաինժեներական ուսումնարան՝ քիմիայի ուսուցչի թափուր հաստիքի համար։ Թուրքիայի կրթության նախարար Ջեմալ Թարայը Հիսարին առաջարկել է պետության հաշվին սովորել Ֆրանսիայում, իսկ նրա որդին անվճար հիմունքներով ընդունվել է Գալաթասարայի վարժարան[3]։

1930 թվականին Ռեմզիեն բաժանվել է իր ամուսնուց։ Նա, իր հետ վերցնելով դստերը Դոհուին և կրտսեր քրոջը Միհրիին, մեկնել է Փարիզ։ Այնտեղ քույրը խնամել է Ռեմզիեի դստերը։ Նա ուսումնասիրություններ է իրականացրել մետաֆոսֆատների ոլորտում Պոլ Պասկալի հետ միասին (1880—1968): Երեք տարի անց ստացելէ դոկտորական աստիճան[3]։

1933 թվականին Ռեմզիեն վերադարձել է հայրենիք։ Նա նշանակվել է Ստամբուլի համալսարանի ընդհանուր քիմիայի և ֆիզիկական քիմիայի ամբիոնի վարիչ, որը վերջերս էր վերակազմակերպվել։ 1936 թվականին մեկնել է Անկարա, որտեղ Հանրային առողջապահության ինստիտուտում զբաղեցրել է բիոքիմիայի մասնագետի պաշտոնը[3]։

1947 թվականին Ռեմզիեն վերցրել է Հիսար ազգանունը։ Այնուհետև տեղափոխվել է Ստամբուլի տեխնիկական համալսարան, որտեղ նշանակվել է մեքենաշինության և քիմիայի ֆակուլտետի ադյուտանտ- պրոֆեսոր։ 1959 թվականին ստացել է պրոֆեսորի գիտական կոչում։ 1973 թվականին անցել է թոշակի[2][3]։ Իր գործունեության ընթացքում տպագրել է ավելի քան 20 գիտական հոդվածներ՝ հիմնականում մետաֆոսֆատների և Թուրքիայի տարածքում աճող խոտաբույսերի, որոնց մի մեծ մասը տպագրվել է Bulletin de la Société Chimique de France ամսագրում[3]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «Remziye Hisar» (թուրքերեն)։ Kimdir?։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013-01-28-ին։ Վերցված է 2013-05-07 
  2. 2,0 2,1 «Remziye Hisar» (թուրքերեն)։ Tubitak։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-06-28-ին։ Վերցված է 2017-04-18 
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 «Bir "Çalıkuşu" Öyküsü... İlk Kadın Kimyacımız-Remziye Hisar» (թուրքերեն)։ Bilim Tarihi։ Վերցված է 2013-05-07