Ջեյմս Ուատտ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto Info sciences exactes.png
Ջեյմս Ուատտ
James Watt by Henry Howard.jpg
Ծնվել է հունվարի 8 (19), 1736[1] կամ հունվարի 30, 1736({{padleft:1736|4|0}}-{{padleft:1|2|0}}-{{padleft:30|2|0}})
Գրինոկ
Մահացել է օգոստոսի 25, 1819({{padleft:1819|4|0}}-{{padleft:8|2|0}}-{{padleft:25|2|0}})[1] (83 տարեկանում)
Հենդուորս, Անգլիա
Քաղաքացիություն Flag of the United Kingdom.svg Միացյալ Թագավորություն
Մասնագիտություն մաթեմատիկոս, ճարտարագետ, քիմիկոս, ֆիզիկոս, գյուտարար և ձեռնարկատեր
Անդամակցություն Լոնդոնի թագավորական ընկերություն, Ֆրանսիական գիտությունների ակադեմիա և Էդինբուրգի թագավորական ընկերություն
Ալմա մատեր Գլազգոյի համալսարան
Տիրապետում է լեզուներին անգլերեն[2]
Պարգևներ Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ
Ամուսին(ներ) Էն Մաքգրեգոր և Պեգի Միլեր
Երեխա(ներ) Ջեյմս Ուատտ կրտսեր
Հայր Ջեյմս Ուատտ
Ստորագրություն
James Watt Signature.svg
James Watt Վիքիպահեստում

Ջեյմս Ուատտ (անգլ.՝ James Watt, 1736 թվականին հունվարի 19 - 1819 թ. օգոստոսի 19), շոտլանդացի գյուտարար, ունիվերսալ շոգեմեքենայի ստեղծողը, Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ (1785

1757 թվականից աշխատել է Գլազգոյի համալսարանում, զբաղվել Թ․ Նյուքոմենի (անգլիացի գյուտարար) ստեղծած շոգեշարժիչի կատարելագործմամբ։ 1765 թվականին Ուատտը կառուցել է 16 սմ տրամագիծ ունեցող գլանով փորձարարական մեքենա, իսկ 1768 թվականին՝ առաջին մեծ շոգեմեքենան։ «Հրամեքենաներում շոգու՝ ուստի և վառելիքի ծախսը փոքրացնելու եղանակների» համար 1769 թվականին ստացել է անգլիական արտոնագիր։ 1774 թվականին ավարտվեց շոգեշարժիչի կառուցումը, որն արդյունավետությամբ երկու անգամ գերազանցում էր Նյուքոմենի լավագույն մեքենաներին։

Շարժիչի աշխատանքի ապահովման համար Ուատտը կիրառել էր կենտրոնախույս կարգավորիչ, որպես փոխանցող մեխանիզմ՝ պահպանել ճոճանը, կիրառել պլանետար փոխանցում։ Ուատտը մանրամասն հետազոտել է շոգու աշխատանքը գլանում, այդ նպատակի համար առաջինը նախագծել ինդիկատոր։ 1782 թվականին ընդարձակումով աշխատող շոգեշարժիչի համար ստացել է անգլիական արտոնագիր։

Ուատտը առաջադրել է հզորության առաջին միավորը՝ ձիաուժը (հետագայում նրա անունով է կոչվել նաև հզորության մյուս միավորը՝ վատտը)։ Արդյունավետության շնորհիվ Ուատտի շոգեմեքենան լայն տարածում ստացավ և կարևոր դեր խաղաց արտադրության մեքենայացման պրոցեսում։ 1784 թվականից հետո իր գործարանում ուատտը զբաղվել է շոգեմեքենաների արտադրության բարելավման հարցերով։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Record #118629484 // Gemeinsame Normdatei Ստուգված է ապրիլի 9-ին 2014:
  2. http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb12846832x Ստուգված է հոկտեմբերի 10-ին 2015:
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 12, էջ 175 CC-BY-SA-icon-80x15.png